Israel ngày 14/10 thông báo ngừng cho phép hàng hóa thương mại vào Dải Gaza, làm gián đoạn một nguồn cung lương thực và vật dụng phục vụ nhu cầu thiết yếu tại vùng lãnh thổ đang chịu ảnh hưởng nặng nề của xung đột. Động thái này làm gia tăng lo ngại về tình trạng thiếu hụt hàng hóa và giá cả leo thang, trong bối cảnh người dân Gaza vẫn đối mặt với khủng hoảng lương thực và mùa đông đang đến gần.
Cơ quan Điều phối các hoạt động của Chính phủ Israel tại các vùng lãnh thổ Palestine (COGAT), đơn vị quân đội Israel phụ trách giám sát các vấn đề nhân đạo tại Gaza, đã công bố việc đình chỉ đưa hàng hóa thương mại vào vùng lãnh thổ này. COGAT khẳng định chỉ chuyển tiếp thông báo của các thương nhân Gaza, trong khi phía Palestine bác bỏ thông tin này.
Việc ngừng đưa hàng hóa thương mại vào Gaza có nguy cơ ngay lập tức làm giảm nguồn cung tại vùng lãnh thổ vốn phụ thuộc hoàn toàn vào lượng hàng Israel cho phép đi qua các cửa khẩu biên giới. Các tổ chức nhân đạo cảnh báo việc thiếu nguồn hàng thương mại có thể đẩy giá cả tăng cao, bởi hoạt động cứu trợ cần được duy trì song song với thị trường hàng hóa để đáp ứng nhu cầu của người dân.
"Lĩnh vực nhân đạo không thể tự mình đáp ứng nhu cầu của tất cả mọi người. Các thị trường cần phải hoạt động" - bà Shaina Low, người phát ngôn Hội đồng Người tị nạn Na Uy (NRC), nhấn mạnh.
Theo một báo cáo của cơ quan hàng đầu thế giới chuyên đánh giá tình trạng mất an ninh lương thực, điều kiện tại Gaza đã được cải thiện kể từ khi nạn đói được công bố tại vùng lãnh thổ này vào tháng 8/2025, nhưng vẫn ở mức khủng hoảng. Phần lớn các gia đình chưa có đủ lương thực để đáp ứng nhu cầu, trong khi báo cáo cảnh báo rằng "ngay cả những gián đoạn nhỏ trong việc tiếp cận viện trợ nhân đạo cũng có thể nhanh chóng đảo ngược những tiến triển gần đây".
Liên quan đến nguyên nhân đình chỉ hàng hóa thương mại, COGAT cho rằng các thương nhân Gaza đã quyết định ngừng nhập hàng do không còn chấp nhận việc phong trào Hamas thu phí đối với xe tải chở hàng và đe dọa họ. Israel từ lâu cáo buộc Hamas thu phí hàng hóa nhập khẩu để tài trợ cho các hoạt động của lực lượng này.
Tuy nhiên, ông Nahed Sheheiber, người đứng đầu nghiệp đoàn vận tải xe tải tư nhân tại Gaza, bác bỏ thông tin do COGAT đưa ra.
"Không phải các thương nhân ngừng vận chuyển hàng. Cơ quan điều phối của Israel đang cho rằng các thương nhân Gaza phải chịu trách nhiệm, nhưng sự thật là chính phía Israel đã áp đặt các hạn chế" - ông Sheheiber nói.
Sau thông báo của COGAT, nghiệp đoàn vận tải đã làm việc với Bộ Kinh tế Gaza để bày tỏ quan ngại về việc Israel viện dẫn các khoản phí do bộ này thu làm lý do ngừng cho phép hàng hóa thương mại vào vùng lãnh thổ.
Theo ông Sheheiber, Bộ Kinh tế Gaza đã yêu cầu các thương nhân nộp 10.000 shekel (khoảng 3.226 USD) cho mỗi xe tải hàng hóa vào Gaza. Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Kinh tế Khaled Al-Raqab giải thích đây không phải khoản thuế mà là khoản đóng góp Bộ đề nghị các thương nhân hỗ trợ nhằm chi trả lương cho công chức tại vùng lãnh thổ.
Hiện chưa rõ các tổ chức cứu trợ có được phép tăng lượng hàng viện trợ đưa vào Gaza để bù đắp nguồn cung thương mại bị đình chỉ hay không. Theo COGAT, khoảng 2 triệu người dân Gaza cần khoảng 250 xe tải chở hàng mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với mức tối thiểu 600 xe tải/ngày được quy định trong thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian một năm trước.
Theo số liệu của Bộ Y tế Gaza, cuộc xung đột tại Gaza bùng phát sau cuộc tấn công do Hamas dẫn đầu ngày 7/10/2023, khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng và 251 người bị bắt làm con tin. Israel sau đó tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn và chiến dịch trên bộ, khiến hơn 74.000 người Palestine thiệt mạng. Trong số này có hơn 1.400 người Palestine thiệt mạng kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Bộ Y tế Gaza, thuộc chính quyền do Hamas điều hành, duy trì hệ thống thống kê thương vong chi tiết và được các cơ quan Liên hợp quốc cùng nhiều chuyên gia độc lập đánh giá là đáng tin cậy. Số liệu của Bộ không phân biệt giữa dân thường và các tay súng, nhưng cho biết phụ nữ và trẻ em chiếm khoảng một nửa số người thiệt mạng.
