Xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh là quá trình liên tục, bền bỉ, cần sự chung tay của toàn xã hội, song trước hết chính là yêu cầu sự tự giác của mỗi cá nhân sinh sống ở khu dân cư. Mỗi cá nhân có ý thức tự giác xây dựng nếp sống văn hóa sẽ giống như một viên gạch góp phần xây dựng ngôi nhà cộng đồng văn minh hơn.
Song hành với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, Quảng Ninh đã quan tâm xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh từ nhiều năm qua. Thông qua các phong trào xây dựng gia đình, khu dân cư văn hóa, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội đã góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng. Nhiều mô hình tự quản, hoạt động bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng tuyến phố xanh, sạch, đẹp được triển khai, góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân đối với không gian sống chung.
Ai cũng sống trong những cộng đồng, từ khu dân cư đến trường học, nơi làm việc… Vì vậy, xây dựng nếp sống văn minh không ở đâu to tát mà bắt đầu từ chính những hành vi ứng xử hằng ngày của mỗi người trong cộng đồng ấy, như không xả rác bừa bãi, giữ gìn vệ sinh chung, dừng đỗ xe đúng nơi quy định, xếp hàng nơi công cộng, tôn trọng sự riêng tư của người khác, chia sẻ, hỗ trợ người gặp khó khăn… Và rộng hơn đó là ý thức chấp hành pháp luật, tôn trọng các quy tắc chung để góp phần xây dựng một cộng đồng tốt đẹp hơn.
Quảng Ninh là vùng đất của du lịch, hàng năm đón cả chục triệu lượt khách. Vì vậy, việc xây dựng nếp sống văn minh còn gắn liền với việc xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện và hấp dẫn. Những lối ứng xử, hành động đẹp trong gìn giữ, bảo vệ cảnh quan môi trường, tôn trọng di sản, niêm yết giá và kinh doanh đúng quy định, ứng xử lịch thiệp với du khách cũng là những chuẩn mực cần duy trì thường xuyên trong hoạt động du lịch và đời sống cộng đồng.
Để việc xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh thấm sâu và lan tỏa, trở thành nét đẹp tự nhiên trong đời sống thường ngày thì khâu tuyên truyền cần đi trước, thông qua những hình thức gần gũi, thiết thực, phù hợp với từng nhóm đối tượng và địa bàn dân cư. Gần gũi nhất là gia đình, cần phát huy vai trò nền tảng trong hình thành nhân cách, lối sống và ý thức trách nhiệm của mỗi thành viên, mà những người lớn như ông bà, cha mẹ chính là tấm gương để con trẻ hành động và noi theo.
Nhà trường cũng là môi trường lý tưởng để giáo dục các em thanh thiếu nhi từ những bài học hàng ngày về văn hóa ứng xử, ý thức bảo vệ môi trường và trách nhiệm công dân cho thế hệ trẻ. Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cần xây dựng môi trường làm việc kỷ cương, chuyên nghiệp; mỗi cán bộ, đảng viên phải nêu gương trong lời nói và hành động…
Từ mỗi cá nhân, gia đình, khu dân cư đến từng cơ quan, trường học, điểm du lịch, những lời nói, hành động đẹp, sự thay đổi tích cực sẽ gom góp từ những điều nhỏ bé để tạo nên cộng đồng văn hóa, văn minh hơn. Đó cũng chính là nền tảng để Quảng Ninh phát huy bản sắc văn hóa, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, tiếp tục khẳng định vị thế của một thành phố trẻ giàu đẹp, văn minh, hiện đại.
