Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo nhu cầu dầu mỏ toàn cầu sẽ giảm lần đầu kể từ năm 2020 do giá dầu tăng cao và nguồn cung gián đoạn bởi xung đột Trung Đông. Tuy nhiên, Mỹ là ngoại lệ khi nhu cầu xăng vẫn tăng bất chấp giá nhiên liệu leo thang.
IEA: Nhu cầu dầu mỏ toàn cầu lần đầu giảm kể từ đại dịch COVID-19
Theo báo cáo mới công bố của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu dầu mỏ toàn cầu trong năm 2026 được dự báo giảm khoảng 1 triệu thùng/ngày, đánh dấu lần sụt giảm đầu tiên kể từ giai đoạn đỉnh điểm trong đại dịch COVID-19 năm 2020.
IEA cho biết nguyên nhân chủ yếu là giá dầu tăng cao cùng tình trạng gián đoạn nguồn cung, tác động với mức độ khác nhau đến các khu vực trên thế giới.
Cuộc xung đột tại Trung Đông khiến nguồn cung dầu bị ảnh hưởng khi nhiều tàu chở dầu mắc kẹt hơn ba tháng tại Vịnh Ba Tư, không thể đi qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí đốt của thế giới.
Ông Jim Burkhard, Phó Chủ tịch kiêm Trưởng bộ phận nghiên cứu dầu thô của S&P Global Energy, nhận định: “tương lai của eo biển Hormuz hiện còn nhiều bất ổn hơn so với thời điểm trước khi xung đột bùng phát”.
Theo ông, Iran vẫn tìm cách kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này, trong khi Mỹ chưa thể khôi phục hoàn toàn hoạt động vận tải qua eo biển, khiến khả năng quay trở lại trạng thái trước chiến tranh là rất thấp.
Trong tháng 5, nhu cầu dầu mỏ toàn cầu chỉ đạt trung bình 97,9 triệu thùng/ngày, giảm 5,3 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước. Phần lớn mức giảm đến từ châu Á, khu vực phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu từ Trung Đông.
Riêng Trung Quốc ghi nhận mức giảm khoảng 1,5 triệu thùng/ngày, tương đương 9%, lớn nhất thế giới.
Trung Quốc cắt giảm nhập khẩu dầu
Theo ông Burkhard, khi giá dầu tăng mạnh trong mùa xuân, Trung Quốc đã giảm đáng kể lượng dầu mua trên thị trường quốc tế, qua đó cắt giảm gần 6 triệu thùng/ngày nhu cầu nhập khẩu.
Ông cho biết Bắc Kinh đã tận dụng lượng dự trữ dầu chiến lược lớn để đáp ứng nhu cầu trong nước thay vì tiếp tục mua vào với giá cao.
Trong khi đó, ông Daniel Sternoff, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho biết Trung Quốc cũng tạm dừng bổ sung kho dự trữ dầu chiến lược, vốn trước đây được bổ sung thêm gần 1 triệu thùng/ngày.
Bên cạnh đó, việc xe điện ngày càng phổ biến cũng giúp nước này giảm nhu cầu đối với xăng và dầu diesel. Theo ông Sternoff, Trung Quốc có thể giảm nhu cầu từ 500.000-600.000 thùng/ngày đối với hai loại nhiên liệu này kể từ khi khủng hoảng bắt đầu.
Giá dầu không tăng mạnh dù căng thẳng leo thang
Một lệnh ngừng bắn mong manh trong tháng 6 đã giúp một số tàu chở dầu rời khỏi eo biển Hormuz, đưa thêm nguồn cung ra thị trường và góp phần hạ nhiệt giá dầu.
Ngay cả khi căng thẳng Trung Đông gia tăng trở lại trong đầu tháng này, giá dầu cũng không tăng đột biến.
Theo ông Burkhard, tình trạng đối đầu hiện nay chỉ khiến giá dầu dao động trong biên độ nhỏ, không tạo cú sốc như thời điểm đầu tháng 3 khi Iran đóng eo biển Hormuz.
Các chuyên gia cũng cho rằng giá dầu không tăng quá cao vì nhu cầu mua dầu trên thị trường đã suy yếu. Ngoài việc Trung Quốc cắt giảm tiêu thụ, nhiều nhà máy lọc dầu của Nga bị hư hại sau các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái từ Ukraine, trong khi một số cơ sở lọc dầu ở Trung Đông cũng chịu ảnh hưởng bởi chiến sự.
Do năng lực chế biến giảm, giá các sản phẩm như xăng và dầu diesel vẫn duy trì ở mức cao lâu hơn so với giá dầu thô.
Nhu cầu xăng tại Mỹ vẫn tăng
Trái ngược xu hướng toàn cầu, nhu cầu xăng tại Mỹ tăng trong quý II/2026 dù giá nhiên liệu tăng mạnh.
Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình tại Mỹ trong tháng 5 đã vượt 4,5 USD/gallon, cao hơn khoảng 50% so với trước khi xung đột Trung Đông bùng phát.
Tuy nhiên, điều đó không khiến người dân hạn chế đi lại.
Ông Sternoff cho rằng chi phí xăng dầu hiện chiếm tỷ trọng nhỏ hơn trong thu nhập của các hộ gia đình Mỹ so với trước đây. Ngoài ra, nhiều lao động cũng đang quay trở lại làm việc trực tiếp tại văn phòng thay vì làm việc từ xa.
"Đối với những người có thu nhập khá trở lên, dù giá xăng tăng khiến họ không hài lòng, nhưng điều đó chưa đủ để khiến họ hạn chế sử dụng ô tô." - ông Sternoff nhận định.
