Có những vùng đất, chỉ cần nhắc tên, người ta đã nhớ về một nhịp sống được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Với Tiên Yên, đó là ký ức về những con phố rộn ràng, những phiên chợ nơi sản vật từ rừng, từ biển tìm về; là những cuộc gặp gỡ, trao đổi hàng hóa đã tạo nên một không gian phố chợ đặc trưng ở miền Đông Bắc. Trong nhịp phát triển mới, Tiên Yên đang từng bước phát huy lợi thế về vị trí, sản vật và văn hóa để tạo thêm những giá trị mới từ chính những gì quê hương mình đang có.
Xã Tiên Yên hôm nay kế thừa vị thế của thị trấn Tiên Yên trước đây, là trung tâm của huyện Tiên Yên cũ, nơi hội tụ các hoạt động hành chính, thương mại và giao lưu văn hóa của cả khu vực. Những dãy phố cũ, những mái nhà mang dấu ấn thời gian, cùng nhịp sống bình dị đã tạo nên một Tiên Yên vừa thân thuộc, vừa đậm bản sắc.
Ông Cấn Đình Loan, 73 tuổi, sống ở khu phố Đông Tiến, chia sẻ: Tôi sinh ra và lớn lên ở Tiên Yên, chứng kiến từng giai đoạn phát triển của địa phương. Nhớ lại những năm trước, cuộc sống của người dân gặp nhiều khó khăn, vất vả, cơ sở hạ tầng chưa được đầu tư đồng bộ. Tôi thấy Tiên Yên hôm nay đang ngày một đổi thay, đời sống người dân được nâng lên rõ rệt.
Dấu mốc quan trọng từ ngày 1/7/2025, xã Tiên Yên được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Tiên Lãng cũ, xã Phong Dụ cũ, thị trấn Tiên Yên cũ, 3 thôn của xã Yên Than cũ (gồm Đồng Và, Pạc Sủi, Phú Cường) và thôn Khe Mươi của xã Đại Dực cũ.
Không gian mới rộng hơn, bao gồm cả khu vực đô thị, nông thôn và miền núi, tạo thêm dư địa để địa phương tổ chức lại các nguồn lực, kết nối những lợi thế vốn có và hình thành những hướng phát triển phù hợp với yêu cầu mới.
Vị trí cửa ngõ kết nối miền Đông là một lợi thế quan trọng. Hệ thống giao thông ngày càng được đầu tư, Tiên Yên có điều kiện phát huy vai trò trung tâm thương mại, dịch vụ của khu vực, đồng thời kết nối sản xuất với thị trường, kết nối nông thôn với đô thị, kết nối các sản phẩm bản địa với các trung tâm tiêu thụ và du lịch. Sản vật vốn quen thuộc với người dân địa phương như gà Tiên Yên, miến dong, khau nhục, các sản phẩm từ thủy sản, nông - lâm sản... đã và đang được quan tâm xây dựng thương hiệu, chuẩn hóa quy trình và phát triển thành các sản phẩm OCOP.
Bà Vũ Thị Liên, chủ cơ sở sản xuất kẹo Lạc hồng Thang Liên, khu phố Hoà Bình, xã Tiên Yên, nói: Trước đây, người dân chủ yếu buôn bán, trao đổi sản vật địa phương theo cách truyền thống. Nay giao thông thuận lợi hơn, internet phủ rộng, du khách đến Tiên Yên ngày càng đông, chúng tôi có thêm cơ hội đưa sản phẩm quê hương đến với nhiều người hơn, nâng cao giá trị sản phẩm. Làm tốt thì người dân vừa tăng thêm thu nhập, vừa giữ được nghề, giữ được những sản vật đặc trưng của quê hương.
Văn hóa cũng là một nguồn lực đặc biệt của Tiên Yên. Không gian sinh sống của nhiều cộng đồng dân tộc đã tạo nên một đời sống văn hóa phong phú với những phong tục, lễ hội, làn điệu dân gian, ẩm thực và nghề truyền thống. Du khách đến Tiên Yên có thể dừng lại lâu hơn, thưởng thức những món ăn địa phương, tìm hiểu một nét văn hóa, trải nghiệm đời sống bản địa hay mua về một sản phẩm OCOP.
Sau hơn một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Tiên Yên từng bước ổn định tổ chức, duy trì hoạt động hành chính thông suốt và đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số. Các nền tảng số dùng chung, số hóa hồ sơ, cơ sở dữ liệu dân cư, Đề án 06, dịch vụ công trực tuyến, tổ công nghệ số cộng đồng và phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và phục vụ người dân.
Những thay đổi trong phương thức quản trị đang tạo nền tảng để địa phương chuyển từ tư duy ổn định sau sáp nhập sang chủ động tổ chức phát triển.
Ông Nguyễn Trọng Hiếu, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tiên Yên, cho biết: Trong không gian phát triển mới, Tiên Yên xác định rõ lợi thế của mình để chủ động nắm bắt cơ hội, tạo những động lực tăng trưởng mới. Địa phương sẽ tập trung phát huy vai trò trung tâm thương mại, dịch vụ, logistics của khu vực. Đồng thời, khai thác hiệu quả tiềm năng về nông nghiệp đặc sản, du lịch, văn hóa và kinh tế đô thị. Quan trọng là phải nâng cao giá trị những sản phẩm, lợi thế bản địa, tạo sinh kế và nâng cao đời sống cho người dân.
Tiên Yên đang đứng trước một không gian phát triển rộng mở. Với lợi thế cửa ngõ kết nối miền Đông thúc đẩy giao thương, phố chợ truyền thống tạo nền tảng cho thương mại - dịch vụ. Nguồn nông - lâm - thủy sản dồi dào cung cấp nguồn nguyên liệu phong phú. Sản phẩm OCOP nâng tầm giá trị sản vật và bản sắc văn hóa đa dân tộc mở ra những hướng đi mới cho du lịch.
Giữ hồn phố chợ, phát huy bản sắc đa dân tộc, nâng giá trị sản vật và mở rộng kết nối, Tiên Yên đang biến những lợi thế vốn có thành động lực mới, góp thêm một sắc màu riêng vào hành trình phát triển của thành phố Quảng Ninh hôm nay.
