Quảng Ninh tiên phong chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”

Từ chiến dịch khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho hơn 1,4 triệu người dân, Quảng Ninh từng bước hiện thực hóa mục tiêu chuyển trọng tâm từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh. Việc hoàn thành khám sức khỏe toàn dân năm 2026 không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh lý, yếu tố nguy cơ mà còn tạo nền tảng dữ liệu quan trọng để quản lý, chăm sóc sức khỏe người dân liên tục ngay từ tuyến y tế cơ sở.

Đảm bảo khám đủ, khám chuẩn

Bám sát tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW (ngày 9/9/2025) của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản tư duy và phương thức chăm sóc sức khỏe. Quảng Ninh đã chủ động xây dựng kế hoạch, huy động hệ thống y tế và các địa phương triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí trên phạm vi toàn thành phố.

Với quy mô khám hơn 1,4 triệu người, đây là chương trình có độ bao phủ rộng, hướng tới tất cả các nhóm dân cư, từ trẻ em, người lao động đến người cao tuổi, người khuyết tật, người mắc bệnh mạn tính và đồng bào ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo... Mục tiêu của thành phố là hoàn thành khám sức khỏe toàn dân trước ngày 30/9/2026.

Để hiện thực hóa mục tiêu, ngành Y tế phối hợp với các địa phương tổ chức khám theo từng nhóm đối tượng, từng giai đoạn, đồng thời huy động các bệnh viện hỗ trợ chuyên môn cho tuyến cơ sở. Các điểm khám được bố trí linh hoạt tại trạm y tế, trường học, cơ quan, doanh nghiệp và những địa điểm thuận tiện với người dân. Đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người mắc bệnh nặng hoặc đi lại khó khăn, cán bộ y tế trực tiếp đến nhà thăm khám.

Cách làm này thể hiện sự thay đổi từ việc người dân phải chủ động tìm đến cơ sở khám, chữa bệnh sang việc hệ thống y tế chủ động tiếp cận cộng đồng, rà soát từng nhóm đối tượng và đưa dịch vụ đến nơi người dân sinh sống. Đây cũng là giải pháp quan trọng để khắc phục tình trạng người dân chỉ đi khám khi cơ thể xuất hiện triệu chứng rõ rệt hoặc bệnh đã tiến triển.

Tại xã Hoành Mô, chương trình được triển khai theo nhiều đợt, kết hợp khám tập trung với khám lưu động và khám tại nhà. Trạm Y tế xã xây dựng kế hoạch riêng cho từng nhóm tuổi, bố trí thời gian phù hợp, kể cả ngày nghỉ, đồng thời phối hợp với các cơ sở y tế tuyến trên để bảo đảm các nội dung khám theo yêu cầu.

Đến ngày 30/9/2026, xã Hoành Mô đã hoàn thành khám sức khỏe cho 8.943/8.943 lượt người thuộc các nhóm đối tượng, đạt 100%. Trong đó, 791 trẻ dưới 6 tuổi, 2.074 trẻ từ 6 đến dưới 18 tuổi, 688 người lao động từ 18 đến dưới 60 tuổi, 4.620 người cùng độ tuổi không làm việc tại các cơ quan, doanh nghiệp và 770 người từ 60 tuổi trở lên đều đã được khám.

Đặc biệt, qua thăm khám thực tế trong các đợt khám, cán bộ y tế xã Hoành Mô đã phát hiện 4 trường hợp mắc bệnh tim bẩm sinh ở trẻ em, trong đó có những trường hợp cần phẫu thuật hoặc theo dõi chuyên khoa. Hai trường hợp đã được phẫu thuật thành công, hiện sức khỏe ổn định và tiếp tục được theo dõi, điều trị nội khoa tại nhà. Một trường hợp mắc bệnh cơ tim giãn đã được khám chuyên khoa và tiếp tục theo dõi; trường hợp thông liên nhĩ được tư vấn theo dõi thể trạng, cân nặng để đánh giá thời điểm can thiệp phù hợp.

Bên cạnh đó, còn phát hiện 1 trường hợp dị tật gù, vẹo cột sống cần được tư vấn hỗ trợ và xem xét điều trị chuyên sâu; 3 học sinh có dị tật thừa ngón được phối hợp đưa đến Bệnh viện Đa khoa thành phố khám, đánh giá hướng xử trí. Qua khám sức khỏe học sinh, nhiều trường hợp có tật khúc xạ về mắt cũng được phát hiện. Trạm Y tế xã đã liên hệ với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố để phối hợp tổ chức đợt khám chuyên sâu, dự kiến triển khai vào cuối tháng 10/2026.

Từ biên giới đến hải đảo, những cách làm chủ động đang được triển khai đồng bộ. Tại xã đảo Cái Chiên, nơi việc đi lại phụ thuộc nhiều vào điều kiện giao thông đường biển, đội ngũ y, bác sĩ của Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái đã phối hợp với trạm y tế tổ chức khám sức khỏe cho người dân ngay tại địa phương. Các hoạt động khám lưu động giúp người dân được kiểm tra, tư vấn sức khỏe thuận tiện hơn, hạn chế việc phải di chuyển xa để tiếp cận dịch vụ y tế.

Ông Trần Văn Long, xã Cái Chiên, cho biết: Được các y, bác sĩ về tận xã đảo khám sức khỏe, tôi rất phấn khởi vì không phải đi xa, tốn thời gian và chi phí mà vẫn được kiểm tra sức khỏe, tư vấn về cách chăm sóc, phòng ngừa bệnh tật. Qua việc thăm khám, bà con hiểu hơn tình trạng sức khỏe của mình, biết những nguy cơ cần lưu ý để chủ động điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt, theo dõi và đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường.

Ở khu vực đô thị, chương trình cũng được triển khai gắn với điều kiện làm việc và sinh hoạt của người dân. Các cơ sở y tế phối hợp với doanh nghiệp tổ chức khám sức khỏe cho công nhân, người lao động, qua đó phát hiện bệnh lý thông thường, bệnh mạn tính và những yếu tố nguy cơ liên quan đến môi trường lao động. Qua đó, hướng tới phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp, giúp người lao động điều chỉnh chế độ làm việc, sinh hoạt và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Đến 17h30 ngày 30/9/2026, theo số liệu ngành Y tế, Quảng Ninh đã khám sức khỏe cho 1.267.833 người, đạt 99,90% kế hoạch. Kết quả này đánh dấu bước hoàn thành quan trọng trong năm đầu tiên triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí toàn dân theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW. Phần còn lại chủ yếu là những trường hợp có lý do khách quan, bất khả kháng hoặc chưa thể tham gia theo kế hoạch; các địa phương tiếp tục rà soát để bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe của người dân.

Xây dựng nền tảng quản lý sức khỏe theo vòng đời

Cùng với khám sức khỏe, việc quản lý, cập nhật và sử dụng dữ liệu sau khám là yếu tố quyết định tính bền vững của chương trình. Nghị quyết số 72-NQ/TW không dừng ở việc tăng số lượt khám, chữa bệnh mà hướng tới xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe chủ động, liên tục, trong đó mỗi người dân được theo dõi từ khi sinh ra đến tuổi già.

Song song với tổ chức khám, Quảng Ninh chú trọng cập nhật kết quả vào hồ sơ sức khỏe điện tử, từng bước liên thông dữ liệu trên sổ sức khỏe điện tử tích hợp với ứng dụng VNeID. Đây là cơ sở để các cơ sở y tế nắm bắt tiền sử bệnh tật, kết quả xét nghiệm, tình trạng sức khỏe và những yếu tố nguy cơ của từng người, phục vụ việc tư vấn, theo dõi và điều trị lâu dài.

Tất cả các trường hợp đã khám được cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử. Những kết quả xét nghiệm, siêu âm, X-quang do cơ sở y tế phối hợp thực hiện tiếp tục được bổ sung khi hoàn tất trả kết quả. Việc hoàn thiện dữ liệu không chỉ phục vụ quản lý hành chính, mà còn giúp cán bộ y tế theo dõi sát hơn những người mắc bệnh mạn tính, người có nguy cơ cao và các trường hợp cần tái khám.

Bác sĩ Nguyễn Quỳnh Thương, Giám đốc Trạm Y tế phường Hạ Long, cho biết: Việc lập hồ sơ sức khỏe điện tử là cơ sở để đơn vị quản lý từng người dân theo vòng đời ngay tại cơ sở. Đặc biệt, với những người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp và các bệnh mạn tính, dữ liệu sức khỏe giúp cán bộ y tế theo dõi tình trạng bệnh, nhắc lịch khám, tư vấn điều trị và kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường. Do đó, quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của tuyến y tế cơ sở.

Từ dữ liệu khám sức khỏe, ngành Y tế có thêm căn cứ để nhận diện các nhóm bệnh phổ biến, phân bố yếu tố nguy cơ theo địa bàn, độ tuổi và nhóm dân cư. Đây là bước chuyển từ chăm sóc sức khỏe theo từng đợt sang quản lý sức khỏe liên tục. Các cơ sở y tế không chỉ biết người dân đang mắc bệnh gì, mà còn có thể nhận diện nguy cơ, chủ động tư vấn và đưa ra giải pháp can thiệp phù hợp hơn.

Quảng Ninh đã sớm kiện toàn hệ thống y tế theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tổ chức lại mạng lưới bệnh viện đa khoa khu vực và trạm y tế cấp xã. Cùng với sắp xếp tổ chức, ngành Y tế tăng cường bác sĩ về tuyến cơ sở, hỗ trợ chuyên môn, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật; đồng thời từng bước hoàn thiện trang thiết bị, phần mềm quản lý khám, chữa bệnh. Thành phố đã điều động bác sĩ từ các bệnh viện về tăng cường cho trạm y tế, góp phần nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Y tế, cho biết: Việc cơ bản hoàn thành chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho toàn dân là dấu mốc quan trọng trong thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, đồng thời tạo nền tảng để ngành Y tế chuyển mạnh từ tư duy "chữa bệnh" sang chủ động "phòng bệnh". Thông qua chương trình, ngành Y tế từng bước hình thành bức tranh tổng thể về tình trạng sức khỏe của người dân, tạo cơ sở dữ liệu phục vụ phân tích mô hình bệnh tật, nhận diện các yếu tố nguy cơ và xây dựng các giải pháp can thiệp phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn.

Thời gian tới, ngành Y tế Quảng Ninh tiếp tục tập trung củng cố, nâng cao năng lực y tế cơ sở, từ nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị đến năng lực chuyên môn và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý sức khỏe. Cùng với việc hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử, người dân sau khám sẽ được tư vấn, hướng dẫn theo dõi, điều trị hoặc chuyển tuyến khi cần thiết. Những người mắc bệnh mạn tính, thuộc nhóm nguy cơ cao được quản lý, chăm sóc thường xuyên ngay tại cộng đồng. Mục tiêu là từng bước xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe liên tục theo vòng đời, phát hiện sớm nguy cơ, phòng ngừa bệnh tật từ cơ sở, giúp người dân sống khỏe mạnh hơn, nâng cao chất lượng cuộc sống và góp phần bảo đảm nguồn nhân lực cho sự phát triển bền vững của Quảng Ninh.

Đầu tư cho sức khỏe là đầu tư cho chất lượng dân số, nguồn nhân lực và tương lai phát triển bền vững của địa phương. Khi bệnh tật được phát hiện sớm, nguy cơ được kiểm soát và mỗi người dân được theo dõi sức khỏe suốt vòng đời, mục tiêu chuyển mạnh từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh” từng bước đi vào thực chất, góp phần xây dựng thành phố Quảng Ninh ngày càng phát triển, văn minh, hiện đại và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.