Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, 100% xã trên địa bàn Quảng Ninh đã hoàn thành tiêu chí số 7 về hạ tầng thương mại nông thôn. Từ nền tảng này, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới là tiếp tục nâng chất, khai thác hiệu quả mạng lưới hiện có, đáp ứng tốt hơn nhu cầu giao thương và đời sống của người dân.
Những năm qua, cùng với nguồn lực của Nhà nước, Quảng Ninh đã đẩy mạnh xã hội hóa, từng bước hoàn thiện mạng lưới thương mại khu vực nông thôn. Giai đoạn 2021-2025, toàn thành phố đầu tư xây mới, cải tạo 10 chợ nông thôn, chợ phiên với tổng kinh phí trên 38 tỷ đồng. Đến nay, khu vực nông thôn có 41 chợ, 1 siêu thị hạng III và 8.112 cửa hàng kinh doanh tổng hợp, cửa hàng tiện lợi, cửa hàng tạp hóa. Hệ thống chợ được xây mới hoặc nâng cấp theo hướng kiên cố, bán kiên cố, góp phần đáp ứng nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hóa của người dân.
Những kết quả này cũng đã góp phần đưa 100% xã trên địa bàn hoàn thành tiêu chí số 7 về hạ tầng thương mại nông thôn trong giai đoạn 2021-2025. Tuy nhiên, hoàn thành tiêu chí không đồng nghĩa hạ tầng thương mại giữa các địa bàn đã đồng đều về chất lượng và hiệu quả. Thực tế cho thấy, ở những nơi dân cư tập trung, các loại hình thương mại có điều kiện phát triển đa dạng; song tại nhiều địa bàn miền núi, dân cư phân tán, chợ phiên và các cửa hàng nhỏ lẻ vẫn là những điểm giao thương chủ yếu. Vì vậy, cùng với hoàn thiện mạng lưới, việc đầu tư cần sát với đặc điểm dân cư, sức mua và nhu cầu thực tế của từng địa bàn.
Tại xã miền núi Kỳ Thượng, chợ phiên Đạp Thanh được xây dựng từ năm 2000, mỗi tháng họp 5 phiên, đến nay vẫn là điểm giao thương quen thuộc, phục vụ nhu cầu mua bán hàng hóa thiết yếu và trao đổi nông sản của người dân trong vùng. Sau hơn 20 năm sử dụng, nhiều hạng mục của chợ đã xuống cấp. Vào những ngày không họp chợ, khoảng sân rộng được người dân tận dụng phơi ngô, thóc; nền bê tông nhiều chỗ đã bong tróc, nứt vỡ. Bà Hoàng Thị Hiệp, Quản lý chợ Đạp Thanh, cho biết: “Dù chỉ hoạt động theo phiên nhưng chợ vẫn là nơi mua bán quen thuộc của bà con trong vùng. Chúng tôi mong chợ được sửa chữa, cải tạo để việc buôn bán thuận tiện hơn”.
Theo ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Kỳ Thượng, xã đang rà soát hiện trạng chợ, tính toán huy động nguồn lực sửa chữa những hạng mục xuống cấp. Việc đầu tư sẽ căn cứ vào nhu cầu thực tế, quy mô và đặc thù hoạt động của chợ phiên, qua đó cải thiện điều kiện giao thương, đồng thời bảo đảm công trình được khai thác hiệu quả.
Nâng cao chất lượng và hiệu quả khai thác hạ tầng hiện có cũng là trọng tâm Quảng Ninh đặt ra trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Theo đó, phát triển hạ tầng thương mại nông thôn sẽ chuyển từ chú trọng số lượng sang chất lượng, phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của từng địa bàn.
Thành phố tiếp tục khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư khôi phục, phát triển, mở rộng chợ nông thôn, chợ phiên miền núi, biên giới và các loại hình chợ phù hợp; ưu tiên hỗ trợ đầu tư, cải tạo, nâng cấp mạng lưới chợ vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo. Cùng với cơ sở vật chất, chất lượng vận hành cũng được chú trọng, bảo đảm các công trình sau đầu tư thực sự phát huy công năng, phục vụ nhu cầu giao thương của người dân.
Định hướng này cũng đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn trong đầu tư hạ tầng thương mại. Việc xây dựng, cải tạo không chỉ nhằm đáp ứng các chỉ tiêu, tiêu chí mà phải tính đến khả năng khai thác lâu dài. Ngành Công Thương xác định tiếp tục rà soát tính đồng bộ của hệ thống chợ nông thôn và cơ sở bán lẻ, gắn đầu tư với hiệu quả sử dụng, tránh tình trạng công trình xây dựng xong nhưng bỏ không hoặc vận hành kém hiệu quả.
Theo ông Lê Hồng Giang, Phó Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ninh, giai đoạn 2026-2030, thành phố xác định lấy người dân làm chủ thể, doanh nghiệp và hợp tác xã là động lực, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng và hỗ trợ. Trọng tâm sẽ chuyển từ phát triển số lượng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả khai thác và vận hành hạ tầng thương mại nông thôn.
Từ nền tảng đã được tạo dựng, việc đầu tư đúng nhu cầu, tiếp tục cải tạo, nâng cấp và khai thác hiệu quả hệ thống chợ, cơ sở bán lẻ sẽ tạo thêm động lực cho lưu thông hàng hóa ở khu vực nông thôn. Qua đó, hạ tầng thương mại không chỉ đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới, mà thực sự trở thành “cú hích” phục vụ sản xuất, đời sống và phát triển kinh tế nông thôn.
