Sau 3 năm triển khai, Nghị quyết số 13-NQ/TU ngày 28/4/2023 của BCH Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh khoá XV về phát triển khoa học, công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo đến năm 2030 đã cho thấy những chuyển biến rõ nét, thực chất và có chiều sâu. 7/11 chỉ tiêu, mục tiêu của Nghị quyết 13 đã hoàn thành, trong đó, 2 chỉ tiêu vượt xa yêu cầu đề ra, qua đó, khẳng định KHCN và đổi mới sáng tạo đã từng bước trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế Quảng Ninh.
Hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng
Nghị quyết số 13-NQ/TU đặt ra mục tiêu: Đến năm 2030, Quảng Ninh thuộc nhóm các địa phương đi đầu cả nước về ứng dụng, chuyển giao KHCN và đổi mới sáng tạo, với tiềm lực, trình độ KHCN và đổi mới sáng tạo đạt mức tiên tiến ở một số lĩnh vực quan trọng; trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp và ở một số ngành, lĩnh vực đạt trình độ khu vực, quốc gia, quốc tế; KHCN và đổi mới sáng tạo phát triển vững chắc, thực sự trở thành động lực tăng trưởng kinh tế…
Đến nay, sau 3 năm tổ chức thực hiện Nghị quyết, Quảng Ninh đã hoàn thành 7/11 chỉ tiêu, mục tiêu, trong đó 2 chỉ tiêu vượt xa yêu cầu đề ra. Nổi bật là chỉ tiêu về bảo hộ sở hữu trí tuệ cho sản phẩm xuất khẩu. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 2 sản phẩm được đăng ký bảo hộ quốc tế, song ngay trong giai đoạn 2023-2025, tỉnh đã có 4 sản phẩm gồm: Bột mì Cái Lân; Gốm, Gạch ngói Đất Việt; Sữa chua trân châu Hạ Long, Nhãn hiệu nước mắm VanBest được đăng ký bảo hộ nhãn hiệu quốc tế, đạt 200% mục tiêu. Hiệu quả khai thác và thương mại hóa sáng chế đạt kết quả rất ấn tượng. Toàn tỉnh có 31 sáng chế được cấp văn bằng bảo hộ, trong đó 25 sáng chế (chiếm 80,64%) đã được ứng dụng, khai thác trong thực tiễn, vượt hơn 8 lần mục tiêu Nghị quyết, cho thấy các kết quả nghiên cứu không “nằm trên giấy” mà đã thực sự đi vào cuộc sống.
Cùng với đó, chỉ số năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) – thước đo quan trọng của tăng trưởng dựa trên KHCN được duy trì ổn định ở mức khoảng 50%. 90% kết quả nhiệm vụ KHCN sau nghiệm thu được duy trì, ứng dụng vào sản xuất, quản lý và đời sống. Đến nay, toàn tỉnh có 35 doanh nghiệp KHCN, 1 doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, 38 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, vượt mục tiêu đến năm 2025 và tăng gần gấp đôi so với năm 2020.
Bên cạnh những chỉ tiêu cụ thể, việc triển khai Nghị quyết cũng cho thấy sự quyết tâm của các cấp ủy, chính quyền, ban, ngành và cộng đồng doanh nghiệp trong việc gia tăng tiềm lực KHCN; coi việc ứng dụng, phát triển KHCN và đổi mới sáng tạo là sự sống còn của từng cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp. KHCN và đổi mới sáng tạo ngày càng có sự gắn kết với yêu cầu phát triển KT-XH, đảm bảo QP-AN, có sự thống nhất cao từ tỉnh xuống cơ sở; hoạt động KHCN được triển khai có trọng tâm, trọng điểm, sáng tạo, linh hoạt và phù hợp với thực tiễn hơn.
KHCN lan tỏa mạnh mẽ vào thực tiễn
Thực tiễn 3 năm triển khai Nghị quyết 13 cho thấy KHCN và đổi mới sáng tạo đã và đang thẩm thấu ngày càng sâu vào các ngành, lĩnh vực, địa phương, trở thành yếu tố trực tiếp nâng cao chất lượng tăng trưởng và hiệu quả quản trị. Đây chính là tiền đề quan trọng để Quảng Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới, triển khai đồng bộ, hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, hàng loạt mô hình ứng dụng tiến bộ KHCN đã phát huy hiệu quả, như: Mô hình chăn nuôi lợn thịt VietGAHP gắn với chuỗi giá trị và sản phẩm OCOP; mô hình nuôi cá giò VietGAP trong lồng HDPE thân thiện môi trường; mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng ba giai đoạn bảo đảm an toàn thực phẩm….
Trong lĩnh vực công nghiệp, 100% dự án đầu tư mới có sử dụng công nghệ đều được thẩm định, các dự án công nghệ lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm bị loại bỏ. Quảng Ninh cũng chủ động mở rộng hợp tác quốc tế, nghiên cứu, thử nghiệm nhiều công nghệ mới, như: phương án chuyển đổi nhiên liệu cho các nhà máy điện than của TKV theo lộ trình Quy hoạch Điện VIII; nghiên cứu công nghệ chế biến sâu titan, đất hiếm, điện phân nhôm; hợp tác với Tập đoàn BP (Vương quốc Anh) trong nghiên cứu phát triển điện gió.
Song song với đó, tỉnh tiếp tục ưu tiên bố trí nguồn lực cho KHCN. Giai đoạn 2023-2025, chi sự nghiệp KHCN từ ngân sách tỉnh đạt hơn 552 tỷ đồng, chiếm 2,73% tổng chi thường xuyên, bảo đảm đúng quy định và định hướng “lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư”, tạo điều kiện để KHCN và đổi mới sáng tạo phát triển bền vững.
Trên nền tảng những kết quả đã đạt được, Quảng Ninh xác định rõ định hướng giai đoạn tiếp theo: chuyển mạnh từ thúc đẩy ứng dụng sang tạo đột phá bằng KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bám sát các quan điểm, mục tiêu lớn của Nghị quyết 57. Trọng tâm là phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ; nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng công nghệ lõi, công nghệ chiến lược; thúc đẩy doanh nghiệp trở thành trung tâm của đổi mới sáng tạo; gắn nhiệm vụ KHCN với yêu cầu phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và bảo đảm QP-AN.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở KH&CN tỉnh nhấn mạnh: “Những kết quả bước đầu của Nghị quyết 13 là nền tảng quan trọng để Quảng Ninh triển khai hiệu quả Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. Tỉnh sẽ tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, lấy doanh nghiệp làm trung tâm đổi mới sáng tạo, đưa KHCN và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực then chốt cho phát triển nhanh, bền vững”.
