Buổi sáng ở thao trường các đơn vị Vùng 1 Hải quân thường bắt đầu bằng gió. Gió từ biển thổi vào, mang theo vị mặn, ngấm rất nhanh vào da thịt, vào cả những ý nghĩ non nớt của tuổi hai mươi, tuổi của những chàng trai mới lớn.
Từ người công dân trở thành người chiến sĩ hải quân
Tiếng còi vang lên. Một ngày huấn luyện mở ra. Những hàng quân bước ra từ dãy nhà ở, chỉnh tề. Chúng tôi có thể nhận ra cả cái sự bỡ ngỡ của những cậu trai trẻ vừa rời khỏi những miền quê quen thuộc để bước vào một không gian khác. Ở đây, không có chuyện ngủ nướng, không có chỗ cho sự nhõng nhẽo bố mẹ như ở nhà. Đó là không gian của kỷ luật, của tập thể và của những điều lớn lao hơn.
Mùa huấn luyện năm nay, Vùng 1 Hải quân có đến hàng nghìn thanh niên như thế. Trong câu chuyện với chúng tôi, Chuẩn Đô đốc Vũ Văn Nam, Tư lệnh Vùng 1 hải quân, cho biết: Mùa huấn luyện năm 2026, Vùng 1 Hải quân tiếp nhận hơn 1.000 chiến sĩ mới từ các địa phương khu vực phía Bắc, tổ chức huấn luyện tập trung tại các đơn vị, trong đó nòng cốt là Lữ đoàn 147 - đơn vị chủ lực bảo vệ vùng biển Đông Bắc của Tổ quốc.
Chỉ riêng Lữ đoàn 147 tiếp nhận và tổ chức huấn luyện gần 900 chiến sĩ mới là những công dân ưu tú được tuyển chọn từ Hải Phòng, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên và Thanh Hóa về huấn luyện tại Lữ đoàn 147 và Tiểu đoàn 158, gồm cả lực lượng hải quân và cảnh sát biển gửi sang. Con số ấy, thoạt nhìn chỉ là thống kê. Nhưng đứng giữa thao trường, người ta hiểu đằng sau mỗi con số là câu chuyện một cuộc đời.
Đại tá Ngô Văn Lúa, Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 147, Vùng 1 Hải quân, khẳng định: Năm 2026, Lữ đoàn tiếp tục đổi mới, nâng cao toàn diện chất lượng công tác huấn luyện theo phương châm “Cơ bản, thiết thực, vững chắc”, coi trọng huấn luyện đồng bộ, chuyên sâu, theo hướng hiện đại. Đồng thời, kết hợp chặt chẽ giữa huấn luyện quân sự với giáo dục chính trị; giáo dục, đào tạo gắn với huấn luyện chiến đấu; huấn luyện, đào tạo gắn với xây dựng chính quy, quản lý giữ nghiêm kỷ luật; huấn luyện sát phương án, đối tượng tác chiến, chiến trường, tổ chức biên chế và vũ khí trang bị kỹ thuật; huấn luyện có cường độ cao, lấy thực hành làm chính.
Đồng thời, tiếp tục thực hiện đột phá “Cơ bản, làm chủ chuyên sâu trong khai thác, sử dụng vũ khí trang bị kỹ thuật, nâng cao chất lượng huấn luyện cán bộ”; lấy nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc và xây dựng Quân chủng, Vùng và Lữ đoàn “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” làm mục tiêu huấn luyện; đoàn kết, chủ động khắc phục khó khăn, phấn đấu, quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ huấn luyện. Lữ đoàn 147 đã bắt tay ngay vào triển khai một số nội dung: Huấn luyện chung, huấn luyện chiến sĩ mới nhập ngũ năm 2026, huấn luyện quân nhân dự bị, huấn luyện dã ngoại kết hợp trực sẵn sàng chiến đấu, luyện tập xử trí tình huống tại sở chỉ huy 2 lần/tháng…
Trước khi bước vào huấn luyện chính thức, các chiến sĩ mới đã được phúc tra sức khỏe. Đồng thời được bồi dưỡng, làm quen với môi trường quân ngũ thông qua các nội dung về nền nếp, chế độ trong ngày, trong tuần, các bài thể dục buổi sáng, giáo dục truyền thống Quân chủng Hải quân, truyền thống Vùng 1 và Lữ đoàn. Chuẩn Đô đốc Vũ Văn Nam nhấn mạnh, trong bối cảnh yêu cầu bảo vệ chủ quyền biển, đảo ngày càng cao, công tác huấn luyện chiến sĩ mới có ý nghĩa quan trọng, là bước chuyển hóa căn bản từ người công dân trở thành người chiến sĩ hải quân cách mạng.
Chính vì thế mà đội ngũ cán bộ huấn luyện quán triệt và thực hiện nghiêm phương châm “Cơ bản, thiết thực, vững chắc”, kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết với thực hành. Trong đó, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng phải được đặt lên hàng đầu nhằm xây dựng bản lĩnh, niềm tin và phẩm chất đạo đức cho bộ đội. Mỗi cán bộ phải thực sự là tấm gương mẫu mực, nói đi đôi với làm, vừa nghiêm khắc trong quản lý kỷ luật, vừa gần gũi, sâu sát như người cha người anh, kịp thời nắm bắt và định hướng tư tưởng chiến sĩ.
Đối với các chiến sĩ mới, Tư lệnh yêu cầu mỗi cá nhân cần nhận thức sâu sắc niềm vinh dự và trách nhiệm khi được đứng trong hàng ngũ Hải quân nhân dân Việt Nam; chủ động rèn luyện, tuyệt đối chấp hành kỷ luật quân đội, điều lệnh và quy định của đơn vị. Đồng thời xây dựng tinh thần đoàn kết, gắn bó đồng chí, đồng đội, quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ huấn luyện. Trên thao trường huấn luyện của Tiểu đoàn Tư lệnh hỏi ngay các chiến sĩ mấy câu hỏi xem họ là đoàn viên TNCS Hồ Chí Minh có biết ngày nào là ngày thành lập đoàn, ai là bí thư đầu tiên… Có chiến sĩ trả lời được ngay nhưng cũng có người còn gãi đầu gãi tai lục tìm trong trí nhớ.
Trong khi đó, Chuẩn Đô đốc Trần Xuân Văn, Chính ủy Vùng 1 Hải quân, đã gặp mặt chiến sĩ mới về huấn luyện tại Tiểu đoàn 158. Chính ủy căn dặn chiến sĩ mới phát huy truyền thống quê hương cách mạng và tinh thần xung kích của tuổi trẻ; tích cực học tập, rèn luyện, chấp hành nghiêm kỷ luật, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Chính ủy gặp gỡ, động viên chiến sĩ mới, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng, hoàn cảnh gia đình của từng quân nhân nhằm kịp thời nắm bắt tư tưởng, giúp bộ đội nhanh chóng ổn định, yên tâm công tác. Chính ủy Vùng 1 mong cán bộ chỉ huy cần tiếp tục duy trì nghiêm nền nếp, chế độ sinh hoạt theo quy định; tăng cường nắm chắc tình hình tư tưởng và điều kiện, hoàn cảnh gia đình của chiến sĩ mới, chủ động phòng ngừa vi phạm kỷ luật...
Mồ hôi trên thao trường
Vùng 1 Hải quân là lực lượng giữ vai trò nòng cốt trong bảo vệ chủ quyền biển đảo phía Bắc, đồng thời là điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển. Vùng 1 được Bộ Tư lệnh Quân chủng hải quân giao thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng, đặc biệt là công tác bảo đảm kỹ thuật cho các nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu. Những điều ấy, nếu chỉ đọc, có thể là thông tin. Nhưng khi được nói giữa những con người cụ thể, nó trở thành ý thức.
Vùng 1 Hải quân quản lý khối lượng lớn tàu, xe, vũ khí trang bị kỹ thuật đa dạng về chủng loại, nhiều thế hệ và công nghệ sản xuất... Phát huy tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường, đơn vị đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp để làm chủ và quản lý, sử dụng hiệu quả, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là làm thế nào để cán bộ, chiến sĩ trẻ khai thác hiệu quả trang bị hiện có, đồng thời có thể tiếp cận, làm chủ và phát huy tối đa hiệu quả những trang bị kỹ thuật mới.
Các đơn vị đã làm tốt công tác chuẩn bị huấn luyện, trước hết là chuẩn bị về con người với động cơ, thái độ đúng đắn, trách nhiệm cao; kiện toàn tổ chức, biên chế đơn vị cho phù hợp chức năng, nhiệm vụ. Đồng thời, chuẩn bị chu đáo, đầy đủ, chất lượng các loại vũ khí trang bị kỹ thuật, cơ sở vật chất, mô hình, học cụ, giáo trình, tài liệu, thao trường, bãi tập và các mặt bảo đảm hậu cần, kỹ thuật cho huấn luyện, đổi mới phương pháp, tổ chức huấn luyện. Những năm gần đây, trước diễn biến phức tạp trên biển Đông, nhiệm vụ của Vùng tiếp tục có sự phát triển, yêu cầu sẵn sàng chiến đấu ngày càng cao, phức tạp hơn. Do đó, Vùng xác định lấy huấn luyện chiến thuật làm trung tâm, huấn luyện kỹ thuật chuyên ngành làm cơ sở, huấn luyện cán bộ là then chốt, huấn luyện sát chức trách, nhiệm vụ của từng đối tượng. Công tác huấn luyện chiến sĩ mới tại Vùng 1 những năm gần đây luôn bảo đảm “đúng, đủ nội dung, chú trọng rèn luyện điều lệnh, xây dựng nền nếp chính quy ngay từ đầu”.
Nắng trên thao trường không còn dịu dàng nữa. Mồ hôi thấm qua từng lớp áo của lính trẻ. Ở thao trường, không ai chiến thắng người khác. Người lính chỉ đối diện với chính giới hạn của mình. Tôi giật mình khi nghe “nghiêm”, “bên phải quay”, “bên trái quay” - những khẩu lệnh vang lên, dứt khoát. Hàng quân xoay mình. Vẫn còn những nhịp lệch, những động tác chưa thật đều. Chỉ cần một chiến sĩ trẻ làm chậm một nhịp là lệch cả đội hình.
Kỷ luật không đến từ những điều lớn lao. Nó hình thành từ sự lặp lại kiên nhẫn của từng động tác nhỏ, từ bước chân, thể lực, chiến thuật bộ binh, sử dụng vũ khí cá nhân, điều lệnh đội ngũ. Ở nhà, có em nghĩ đi bộ đội là cầm súng ngay. Không ngờ, chỉ có mỗi đứng nghiêm cũng phải học lại từ đầu. Câu nói mộc mạc ấy chạm đến bản chất của huấn luyện quân sự phải bắt đầu từ những điều tưởng như nhỏ nhất. Rồi cũng quen dần, không ai nói gì nữa. Nhưng có thể thấy những ánh mắt của người trẻ chăm chú hơn. Tại Vùng 1 Hải quân, hơn một nghìn tân binh đang vượt qua chính mình.
Nhìn những bước đi đều theo đội hình đội ngũ, tôi nhận ra trong đời lính, rèn luyện không có điểm kết thúc, chỉ có những bước tiếp theo. Ở thao trường Vùng 1 Hải quân, người ta không chỉ nhìn thấy những động tác quân sự, mà còn thấy một quá trình từ bỡ ngỡ đến vững vàng, từ cá nhân đến tập thể, từ tự do đến kỷ luật quân đội. Và trên hết, những chàng trai trẻ rồi đây sẽ ra biển. Chỉ có đổ mồ hôi trên thao trường, vượt qua chính mình rồi đây ra biển đối diện mới sóng gió hay kẻ thù - những thử thách thật sự, những người lính biển mới có đủ bản lĩnh để chiến thắng.
