Thực hiện chủ trương của Trung ương về sắp xếp đơn vị hành chính các cấp gắn với xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai quyết liệt, bài bản và đồng bộ. Sau gần một năm thực hiện, bộ máy chính quyền các cấp cơ bản được tinh gọn, vận hành ổn định, thông suốt; hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước từng bước được nâng cao, góp phần phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Từ ngày 1/7/2025, Quảng Ninh chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo chủ trương của Trung ương về sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn tổ chức bộ máy. Với tinh thần chủ động, quyết liệt và bài bản, Quảng Ninh được đánh giá là một trong những địa phương triển khai sớm và đồng bộ mô hình này. Sau gần một năm thực hiện, bộ máy chính quyền từ tỉnh đến cơ sở cơ bản vận hành ổn định, thông suốt, không để gián đoạn hoạt động phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Điển hình như ở phường Cẩm Phả, một trong những địa bàn đông dân nhất tỉnh với hơn 61.500 người, hàng trăm doanh nghiệp và hàng nghìn hộ kinh doanh, bộ máy mới nhanh chóng ổn định, không để trống việc, không để chậm hồ sơ. Trung bình mỗi ngày, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường tiếp nhận và xử lý khoảng 280 hồ sơ thủ tục hành chính, chủ yếu là những thủ tục gắn trực tiếp với đời sống người dân như công chứng, chứng thực, địa chính, đất đai, được giải quyết nhanh chóng nhờ hệ thống liên thông đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở.

Chủ tịch UBND phường Cẩm Phả Hoàng Việt Dũng cho biết:

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp giúp phường chủ động hơn trong chỉ đạo, điều hành, quyết định được đưa ra nhanh hơn và sát thực tế hơn, từ đó nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Không chỉ ở đô thị, tại các xã miền núi, biên giới, hải đảo, mô hình chính quyền 2 cấp càng cho thấy ưu thế. Khi quyền hạn được phân cấp rõ ràng, cán bộ cơ sở chủ động hơn trong giải quyết công việc, người dân không còn phải đi xa, qua nhiều tầng nấc trung gian. Theo đánh giá của Sở Nội vụ, thời gian xử lý hồ sơ thủ tục hành chính tại cấp xã đã được rút ngắn đáng kể; tỷ lệ giải quyết đúng hạn tại các trung tâm hành chính công đạt mức cao, nhiều lĩnh vực đạt trên 99%. Bà Trần Thị Lan, xã Quảng La cho biết: “Từ khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, nhiều việc được giải quyết ngay tại xã, cán bộ hướng dẫn cụ thể, xử lý nhanh nên người dân rất thuận lợi. Chúng tôi thấy chính quyền cơ sở bây giờ chủ động hơn, sát dân hơn”.

Doanh nghiệp cũng là đối tượng thụ hưởng rõ nét. Đại diện Tập đoàn Texhong tại Việt Nam cho biết, việc triển khai mô hình chính quyền 2 cấp đã giúp thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng được xử lý nhanh hơn, đầu mối rõ ràng hơn, cán bộ trách nhiệm hơn, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Điểm dễ nhận thấy nhất sau quá trình sắp xếp là bộ máy hành chính được tinh gọn đáng kể. Từ 171 xã, phường, thị trấn, toàn tỉnh hiện còn 54 xã, phường và đặc khu. Cùng với đó, tỉnh giảm 6 cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, 1 tổ chức hành chính và 241 đơn vị sự nghiệp công lập. Việc giảm đầu mối trung gian không chỉ giúp tinh giản bộ máy mà còn tạo điều kiện tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả điều hành và tăng tính chủ động cho cơ sở.  

Song song với sắp xếp tổ chức bộ máy, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng cải cách hành chính và chuyển đổi số. Đến nay, 100% thủ tục hành chính đã được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến; trên 90% hồ sơ công việc được xử lý trên môi trường điện tử; tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn đạt trên 98%. Đây được xem là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục xây dựng chính quyền số, hướng tới nền hành chính hiện đại, minh bạch và phục vụ.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh và các địa phương, nhiều giải pháp mới được triển khai nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Các tổ hỗ trợ, hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến được thành lập; mô hình Kiosk thông minh hỗ trợ tạo bản sao số giấy tờ bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Người dân có thể chủ động số hóa giấy tờ, tích hợp dữ liệu nhanh chóng vào hồ sơ điện tử, qua đó rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và hạn chế việc đi lại nhiều lần.

Cùng với cải cách hành chính, việc phân cấp, phân quyền được Quảng Ninh triển khai đồng bộ, quyết liệt ngay từ khi vận hành mô hình mới. UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo rà soát, đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền theo hướng rõ việc, rõ trách nhiệm, tạo điều kiện để cấp xã chủ động hơn trong quản lý địa bàn và giải quyết công việc phát sinh từ cơ sở.

Trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh như đất đai, xây dựng, giải phóng mặt bằng, quản lý trật tự đô thị hay cung cấp dịch vụ công, nhiều thủ tục trước đây phải xin ý kiến qua nhiều cấp nay đã được giải quyết trực tiếp tại địa phương. Điều này giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao tính linh hoạt trong điều hành và giảm áp lực cho cấp trên.

Để đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình mới, Quảng Ninh cũng thực hiện điều chỉnh biên chế theo hướng “giảm trên, tăng dưới”. Theo phương án điều chỉnh năm 2026, tỉnh giảm 1.737 chỉ tiêu biên chế tại các sở, ngành cấp tỉnh để bổ sung cho cấp xã; đồng thời điều động, biệt phái hơn 200 công chức, viên chức về cơ sở nhằm tăng cường năng lực quản lý, điều hành tại địa phương.

Cùng với đó, tỉnh hoàn thành việc sắp xếp hơn 1.500 viên chức và người lao động sau khi chuyển giao các trạm y tế về UBND cấp xã; bố trí lại hàng trăm cán bộ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công và các đơn vị chuyên môn. Việc điều động, luân chuyển bước đầu giúp khắc phục tình trạng nơi thừa, nơi thiếu nhân lực cục bộ, đặc biệt ở cấp cơ sở.

Không chỉ chuyển biến trong hoạt động quản lý, điều hành, hiệu quả của mô hình chính quyền 2 cấp còn được thể hiện qua sự hài lòng của người dân. Nhiều địa phương duy trì hiệu quả các cuộc đối thoại trực tiếp giữa chính quyền với nhân dân; các kiến nghị, phản ánh được tiếp nhận và xử lý kịp thời. Hạ tầng giao thông, đô thị và môi trường sống tiếp tục được quan tâm đầu tư, chỉnh trang đồng bộ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống ngay từ cơ sở.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, sau khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, nhiều công việc dân sinh được giải quyết nhanh hơn, sát thực tế hơn. Việc đầu tư, cải tạo các tuyến đường dân sinh, nâng cấp hạ tầng thiết yếu đã tạo sự đồng thuận và phấn khởi trong nhân dân.

Bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, quá trình vận hành thực tế sau gần một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng giúp Quảng Ninh nhận diện rõ hơn những khó khăn, thách thức phát sinh để kịp thời điều chỉnh, hoàn thiện mô hình quản trị mới.

Với tinh thần chủ động, cầu thị và quyết tâm không để gián đoạn hoạt động quản lý, điều hành, tỉnh đã nhanh chóng rà soát những bất cập trong thực tiễn để đưa ra giải pháp tháo gỡ, bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt, hiệu quả. Đó là, ở một số lĩnh vực, việc phân cấp, phân quyền vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện và đồng bộ theo các quy định mới. Có thời điểm, một số địa phương còn gặp khó khăn trong xác định thẩm quyền giải quyết công việc hoặc phối hợp xử lý các nhiệm vụ liên ngành. Trước tình hình đó, tỉnh đã kịp thời rà soát, bổ sung quy chế phối hợp, tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ và làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, qua đó bảo đảm tiến độ xử lý công việc, hạn chế phát sinh ách tắc trong quá trình vận hành.

Quá trình vận hành mô hình mới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ cơ sở khi quy mô địa bàn quản lý lớn hơn, khối lượng công việc tăng lên đáng kể. Trước thực tế đó, tỉnh đã chủ động điều động, biệt phái cán bộ, tăng cường nhân lực cho cơ sở; đồng thời xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về chuyển đổi số, quản trị dữ liệu, đất đai, đầu tư công và kỹ năng giải quyết thủ tục hành chính nhằm nâng cao năng lực thực thi công vụ trong giai đoạn mới.

Đối với hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống dữ liệu phục vụ quản trị địa phương, tỉnh đang tiếp tục rà soát, đầu tư hoàn thiện theo hướng đồng bộ, hiện đại. Những khó khăn về kết nối, chia sẻ dữ liệu tại một số địa phương, nhất là vùng sâu, vùng xa, đã được nhận diện sớm để có giải pháp nâng cấp hạ tầng số, tăng cường liên thông dữ liệu giữa các ngành, các cấp, phục vụ hiệu quả hơn cho vận hành chính quyền số và cải cách hành chính.

Cùng với đó, công tác quản lý, sắp xếp và sử dụng tài sản công sau sáp nhập đơn vị hành chính cũng được tỉnh tập trung chỉ đạo theo hướng khai thác hiệu quả, tránh lãng phí nguồn lực. Đối với các trụ sở, cơ sở vật chất dôi dư, tỉnh tiếp tục rà soát công năng sử dụng, bố trí phù hợp với nhu cầu thực tế; đồng thời ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các đơn vị mới, nhất là tại các xã, đặc khu có địa bàn rộng, dân cư phân tán.

Qua sơ kết gần một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, lãnh đạo tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận những vấn đề phát sinh trong thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện mô hình quản trị mới. Mới đây, tại hội nghị sơ kết mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng chí Bùi Văn Khắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh yêu cầu cần tiếp tục rà soát toàn diện tổ chức bộ máy sau sắp xếp, bảo đảm đồng bộ giữa chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và cơ cấu tổ chức; đồng thời kịp thời điều chỉnh những nội dung còn bất cập, chồng chéo nhằm nâng cao hiệu quả vận hành của bộ máy chính quyền các cấp. Theo đó, thời gian tới Quảng Ninh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, ủy quyền theo hướng rõ việc, rõ trách nhiệm; tăng cường kiểm tra, giám sát và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu. Tỉnh cũng tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số thực chất, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy.

Đặc biệt, một trong những nhiệm vụ trọng tâm được tỉnh xác định là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Giai đoạn 2026-2030, Quảng Ninh dự kiến tổ chức 574 lớp đào tạo, bồi dưỡng với hơn 38.000 lượt học viên; riêng năm 2026 tổ chức 122 lớp cho trên 10.700 lượt người. Nội dung đào tạo tập trung vào kỹ năng quản trị hiện đại, chuyển đổi số, quản lý nhà nước và kỹ năng phục vụ người dân.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, chuyển đổi số, quy hoạch, đầu tư và quản trị công; đồng thời quan tâm ổn định đội ngũ cán bộ tại vùng khó khăn, biên giới, hải đảo nhằm bảo đảm bộ máy cơ sở hoạt động ổn định, hiệu quả.

Sau gần một năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Quảng Ninh đã bước đầu tạo chuyển biến tích cực trong tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả quản trị và cải cách hành chính. Dù vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện, song với cách làm chủ động, quyết liệt và cầu thị, Quảng Ninh đang từng bước hoàn thiện mô hình quản trị theo hướng tinh gọn, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; hướng tới xây dựng nền hành chính phục vụ thực chất, kiến tạo phát triển và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của người dân, doanh nghiệp trong giai đoạn mới.