Các nhà khoa học cho biết hiện tượng El Niño mạnh bất thường đã góp phần làm gia tăng số lượng và cường độ các cơn bão tại Thái Bình Dương, khiến khu vực phía đông trung tâm Thái Bình Dương ghi nhận mức kỷ lục về hoạt động của những cơn bão mạnh và kéo dài.
Theo nhà nghiên cứu Phil Klotzbach (Đại học Bang Colorado, Mỹ), chuyên dự báo và nghiên cứu hoạt động của bão, kể từ khi bão Odalys hình thành ngày 20/9, khu vực Thái Bình Dương liên tiếp xuất hiện những cơn bão có cường độ lớn và thời gian tồn tại kéo dài.
Để đánh giá mức độ hoạt động của mùa bão, các nhà khí tượng học sử dụng chỉ số năng lượng xoáy thuận tích lũy (ACE), dựa trên sức gió và thời gian tồn tại của các cơn bão. Ngày 11/10, chỉ số này tại khu vực phía đông và trung tâm Thái Bình Dương (khu vực hình thành những cơn bão có thể di chuyển về phía Hawaii, Mexico và bờ Tây nước Mỹ) đã vượt kỷ lục thiết lập năm 2018. Theo nhà nghiên cứu Phil Klotzbach, bão Simon vẫn đang hoạt động mạnh tại khu vực này, trong khi một vùng nhiễu động thời tiết khác có khả năng sớm phát triển thành bão với cường độ lớn.
Ông Klotzbach cho biết khu vực này tiếp tục ghi nhận hoạt động bão mạnh với sự xuất hiện của bão Simon, trong khi một hệ thống thời tiết khác có khả năng phát triển thành bão với cường độ lớn. Dự báo đến ngày 13/10, Thái Bình Dương sẽ cân bằng kỷ lục về tổng số ngày có bão hoạt động và nhiều khả năng sớm thiết lập kỷ lục mới.
Nhà khoa học khí quyển Kim Wood (Đại học Arizona) nhận xét trong năm nay, hầu như mọi hệ thống thời tiết có điều kiện phát triển thành bão đều có thể hình thành bão.
El Niño và nhiệt độ nước biển cao thúc đẩy bão phát triển
Các chuyên gia khí tượng phân tích nhiều yếu tố thời tiết đã cùng tác động, khiến hoạt động bão tại Thái Bình Dương gia tăng bất thường, trong đó El Niño đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Ông Klotzbach giải thích rằng El Niño làm suy yếu và thay đổi hướng của hiện tượng đứt gió theo chiều thẳng đứng, tức sự thay đổi tốc độ hoặc hướng gió theo độ cao. Trong điều kiện bình thường, hiện tượng này có thể cản trở sự phát triển, thậm chí phá vỡ cấu trúc của bão.
Tại Thái Bình Dương, El Niño làm suy yếu những luồng gió trên cao có thể cản trở sự phát triển của bão. Đồng thời, hướng gió tương đối trùng với hướng di chuyển của bão, giúp các cơn bão dễ duy trì và gia tăng sức mạnh. Theo nhà nghiên cứu Klotzbach, hiện tượng này giống như người đi xe đạp gặp gió thuận chiều. Ngược lại, tại Đại Tây Dương, El Niño tạo ra những luồng gió bất lợi, khiến các cơn bão khó hình thành và phát triển mạnh. Vì vậy, tổng năng lượng của các cơn bão tại khu vực này hiện chưa bằng 18% mức trung bình của cùng thời điểm trong năm.
Bên cạnh đó, nhiệt độ nước biển cao cũng cung cấp nguồn năng lượng dồi dào cho các cơn bão. El Niño là hiện tượng nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương tăng cao bất thường, gây ra những thay đổi về thời tiết trên phạm vi toàn cầu.
Bà Kristen Corbosiero, Giáo sư khoa học khí quyển chuyên nghiên cứu bão (Đại học Albany, bang New York), phân tích: Nhiệt độ nước biển tại khu vực hình thành bão ở Thái Bình Dương hiện cao hơn mức trung bình vài độ Fahrenheit. Thông thường, lớp nước biển ấm thuận lợi cho bão phát triển tại Thái Bình Dương không sâu bằng ở Đại Tây Dương. Khi một cơn bão đi qua, quá trình khuấy trộn nước biển đưa nước lạnh từ tầng sâu lên bề mặt, khiến những cơn bão xuất hiện sau đó khó duy trì cường độ.
Tuy nhiên, tình hình năm nay lại khác. Nhà khoa học khí quyển Kim Wood (Đại học Arizona) nhận định: Bão Rachel vẫn duy trì sức mạnh khi đi qua vùng biển mà siêu bão Polo cấp 5 trước đó đã khuấy trộn mạnh. Hoàn lưu còn lại của bão Rachel cũng gây ngập lụt tại Las Vegas vào cuối tuần qua. Bà Wood cho rằng nhiệt độ nước biển cao bất thường bắt nguồn từ cả hiện tượng El Niño và biến đổi khí hậu do hoạt động đốt than đá, dầu mỏ và khí đốt.
Một yếu tố khác góp phần thúc đẩy hoạt động bão gần đây là sự xuất hiện của một hoàn lưu khí quyển quy mô lớn xoay ngược chiều kim đồng hồ tại khu vực Trung Mỹ, thường gọi là hoàn lưu xoáy. Hệ thống này tạo ra các vùng nhiễu động khí quyển, có thể phát triển thành bão khi gặp điều kiện thuận lợi. Theo bà Corbosiero và ông Klotzbach, hoàn lưu trên đã góp phần hình thành gần như đồng thời bão Isaias tại Đại Tây Dương và bão Simon tại Thái Bình Dương.
5 cơn bão mạnh liên tiếp xuất hiện tại Thái Bình Dương
Cả 5 cơn bão gần đây nhất tại Thái Bình Dương, gồm Nolo, Odalys, Polo, Rachel và Simon, đều đạt ngưỡng bão mạnh với sức gió ít nhất 178,6km/giờ. Trong đó, Nolo, Odalys và Simon đạt cấp 4, còn Polo đạt cấp 5 và lập kỷ lục khi duy trì cường độ này suốt 2 ngày rưỡi.
Theo các nhà khoa học, năm 2026 ghi nhận hoạt động bão mạnh bất thường tại cả khu vực phía đông và trung tâm Thái Bình Dương. Khi tính chung hai khu vực, tổng năng lượng của các cơn bão đã vượt kỷ lục năm 2018. Đây là hiện tượng hiếm gặp, bởi thông thường hoạt động bão chỉ gia tăng mạnh tại một trong hai khu vực.
Trong khi đó, Trung tâm Bão Quốc gia Mỹ (NHC) dự báo một vùng nhiễu động ngoài khơi Mexico có 90% khả năng phát triển thành bão nhiệt đới Trudy. Các chuyên gia cảnh báo El Niño tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho bão hình thành và mạnh lên, khiến hoạt động bão dữ dội tại Thái Bình Dương có thể còn kéo dài.
