Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII tổ chức tại Quảng Ninh không chỉ là nơi gặp gỡ của những người làm phát thanh cả nước, mà còn là cơ hội để quảng bá, giới thiệu, lan toả những nét đặc trưng của tỉnh. Tại liên hoan lần này, các sản phẩm quà tặng lưu niệm độc bản từ than đá đã được lựa chọn, lan tỏa hình ảnh Quảng Ninh đến bạn bè gần xa, góp phần gìn giữ nghề truyền thống.
Nhiều ngày nay, xưởng Mỹ nghệ than đá Quyết Bình (phường Hạ Long) luôn rộn ràng không khí làm việc khẩn trương hoà cùng tiếng máy cắt, máy mài. Từ những khối than đá lâu năm, rắn chắc, thuần chất, không lẫn tạp chất, thường chỉ khai thác ở các tầng sâu của các mỏ như Đèo Nai, Cao Sơn, qua đôi bàn tay tài hoa của người thợ, dần trở thành những sản phẩm mỹ nghệ tinh xảo như thuyền buồm, micro…
Mỗi sản phẩm phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, đòi hỏi độ chính xác cao. Dù có sự hỗ trợ của một số dụng cụ cắt đơn giản, toàn bộ quá trình điêu khắc chủ yếu vẫn được thực hiện thủ công. Chính sự khéo léo và sáng tạo của những người thợ Vùng mỏ đã “thổi hồn” vào than đá, nâng tầm giá trị của nguyên liệu thô thành những tác phẩm nghệ thuật độc đáo.
Chị Nguyễn Thị Thanh Bình, nghệ nhân của xưởng Mỹ nghệ than đá Quyết Bình (phường Hạ Long), chia sẻ: Gia đình tôi đã có ba đời gắn bó với nghề mỹ nghệ than đá. Nhiều sản phẩm của gia đình vinh dự được lựa chọn làm quà tặng, trưng bày tại các sự kiện lớn trong và ngoài nước. Khi nhận được đơn đặt hàng chế tác quà lưu niệm cho các đại biểu tham dự Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII – Quảng Ninh năm 2026, gia đình tôi cảm thấy rất tự hào và xem đây là động lực lớn để nỗ lực hết mình. Từ cuối tháng 2 đến nay, gia đình đã huy động 5 nghệ nhân làm việc liên tục, gần như “ăn, ngủ cùng than đá” để kịp tiến độ.
Theo chị Bình, động lực lớn nhất để hoàn thành các đơn hàng một cách hoàn hảo chính là mong muốn lan tỏa, quảng bá rộng rãi hơn nữa giá trị của sản phẩm than đá Quảng Ninh đến với bạn bè trong và ngoài nước.
Tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII - Quảng Ninh năm 2026, Ban Tổ chức đã lựa chọn hai mẫu quà tặng chính là tượng thuyền buồm và tượng micro. Tổng cộng 650 sản phẩm với gần 5.000 chi tiết đều được chế tác từ than đá - loại khoáng sản đặc trưng của Quảng Ninh. Hình ảnh thuyền buồm không chỉ quen thuộc trong văn hóa Vùng mỏ, mang ý nghĩa “thuận buồm xuôi gió”, mà còn thể hiện tinh thần vươn lên, khát vọng phát triển và mong muốn vươn xa. Trong khi đó, biểu tượng micro gợi nhắc đến đặc trưng nghề nghiệp của những người làm phát thanh, đồng thời khẳng định vai trò quan trọng của cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.
Trong quá trình chế tác, khó khăn nhất là khâu khắc tạc các chi tiết nhỏ và tạo hình các đường cong mềm mại, tinh tế. Mỗi công đoạn đều phải sử dụng các loại dao khắc chuyên biệt. Việc lựa chọn than chất lượng cao kết hợp với tay nghề vững vàng giúp người thợ vừa tránh được tình trạng nứt vỡ, vừa tạo nên độ bền chắc và vẻ óng ánh đặc trưng cho sản phẩm.
Anh Nguyễn Tiến Quyết, nghệ nhân xưởng Mỹ nghệ than đá Quyết Bình (phường Hạ Long), chia sẻ: Thuyền buồm là biểu tượng gắn liền với Quảng Ninh, vì vậy đây cũng là dòng sản phẩm được xưởng thực hiện thường xuyên. Tuy nhiên, do toàn bộ quy trình đều làm thủ công, mỗi sản phẩm đòi hỏi sự kiên trì và tỉ mỉ cao độ, nên đều mang dấu ấn và “hồn cốt” riêng. Đặc biệt, chi tiết chữ VOV trên thân thuyền yêu cầu độ chính xác cao hơn. Bên cạnh đó, mẫu tượng micro được cấu thành từ nhiều chi tiết nhỏ, mang tính nghệ thuật cao. Sản phẩm không chỉ cần đảm bảo hình dáng đặc trưng mà còn phải có kết cấu hợp lý để tránh gãy, hỏng trong quá trình đóng gói và vận chuyển đường dài.
Để hoàn thiện các sản phẩm đạt chất lượng tốt nhất, ngoài việc huy động tối đa nhân lực, xưởng đã tiến hành phác thảo kỹ lưỡng và nhiều lần trao đổi với Ban Tổ chức nhằm thống nhất phương án thiết kế tối ưu. Mỗi sản phẩm hoàn thiện không chỉ đạt độ tinh xảo mà còn mang đậm dấu ấn riêng của con người Vùng mỏ.
Chị Nguyễn Thị Kim Hoa (phường Hồng Gai) cho biết: Tôi đã có hơn 30 năm gắn bó với nghề viết chữ trên các sản phẩm than đá, tranh và đá quý. Trong dịp này, tôi tiếp tục đồng hành cùng xưởng Mỹ nghệ than đá Quyết Bình để hoàn thiện các sản phẩm quà tặng lưu niệm dành cho đại biểu tham dự Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII – Quảng Ninh năm 2026. Sau khi các nghệ nhân hoàn tất công đoạn chế tác, tôi đảm nhận khâu cuối cùng là viết chữ lên sản phẩm. Mỗi tác phẩm mất khoảng 30-40 phút để hoàn thiện, đòi hỏi sự tập trung và tỉ mỉ trong từng nét bút. Từng con chữ được trau chuốt cẩn thận, không chỉ đảm bảo tính thẩm mỹ mà còn gửi gắm thông điệp về một Quảng Ninh hào sảng, nghĩa tình và giàu đẹp.
Những món quà lưu niệm làm từ than đá độc đáo, tinh xảo và giàu ý nghĩa không chỉ góp phần lưu giữ dấu ấn đẹp của Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII tại Quảng Ninh, mà còn là sự kết tinh của tay nghề thủ công, sự sáng tạo và niềm tự hào với nghề truyền thống của các nghệ nhân Vùng mỏ. Qua đó, hình ảnh Quảng Ninh được giới thiệu rộng rãi đến bạn bè cả nước, đồng thời góp phần gìn giữ và phát huy giá trị của nghề thủ công truyền thống riêng có này.
