Bayer đạt thỏa thuận bồi thường 7,25 tỷ USD trong vụ kiện thuốc diệt cỏ Roundup

Một thẩm phán bang Missouri (Mỹ) ngày 20/11 phê duyệt thỏa thuận trị giá 7,25 tỷ USD giữa tập đoàn hóa chất Bayer của Đức và hàng nghìn người mắc ung thư liên quan đến việc sử dụng thuốc diệt cỏ Roundup. Theo thỏa thuận, Bayer sẽ chi trả tiền bồi thường trong khoảng hai thập kỷ nhằm giải quyết các vụ kiện hiện tại và những yêu cầu bồi thường có thể phát sinh trong tương lai.

ap26324782783218.jpg
Các chai thuốc diệt cỏ Roundup được bày bán trên kệ tại một cửa hàng ở San Francisco. Ảnh tư liệu AP.

Thỏa thuận có phạm vi toàn nước Mỹ, áp dụng đối với những người từng sử dụng Roundup đã mắc hoặc có thể được chẩn đoán mắc ung thư hạch không Hodgkin trong những năm tới. Mức bồi thường trung bình dự kiến dao động từ 10.000 đến 165.000 USD/người, tùy thuộc vào mức độ tiếp xúc với sản phẩm, độ tuổi khi phát hiện bệnh và tình trạng sức khỏe.

Theo phán quyết của Thẩm phán Timothy Boyer thuộc Tòa án St. Louis, các khoản bồi thường cá nhân được đánh giá là công bằng và phù hợp. Tổng giá trị thỏa thuận thuộc nhóm lớn nhất trong lịch sử các vụ kiện tập thể liên quan đến thương tích cá nhân tại Mỹ, trong đó có 600 triệu USD dành cho phí luật sư.

Thỏa thuận yêu cầu Bayer đóng tiền hằng năm vào một quỹ chuyên biệt trong thời gian tối đa 21 năm, với tổng số tiền không vượt quá 7,25 tỷ USD. Người lao động trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp hoặc chăm sóc sân cỏ tiếp xúc lâu dài với Roundup có thể nhận trung bình 165.000 USD nếu mắc dạng ung thư nghiêm trọng trước tuổi 60. Trong khi đó, người được chẩn đoán từ 78 tuổi trở lên có thể chỉ nhận trung bình khoảng 10.000 USD.

Bayer, tập đoàn đã mua lại nhà sản xuất Roundup là Monsanto vào năm 2018, tiếp tục bác bỏ cáo buộc sản phẩm gây ung thư. Tuy nhiên, thỏa thuận giúp doanh nghiệp giảm bớt rủi ro tài chính từ các vụ kiện kéo dài, vốn từng khiến Bayer cân nhắc rút Roundup khỏi thị trường nông nghiệp Mỹ.

Ra mắt năm 1974, Roundup sử dụng hoạt chất glyphosate và trở thành một trong những loại thuốc diệt cỏ phổ biến nhất trong nông nghiệp cũng như chăm sóc vườn nhà. Tranh cãi về nguy cơ ung thư của hoạt chất này vẫn chưa được giải quyết. Năm 2015, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp glyphosate vào nhóm có khả năng gây ung thư, trong khi Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) cho rằng chất này khó có khả năng gây ung thư ở người nếu sử dụng đúng hướng dẫn.

Bayer đã phải đối mặt với khoảng 200.000 yêu cầu bồi thường liên quan đến Roundup, trong đó nhiều trường hợp xuất phát từ việc sử dụng thuốc diệt cỏ tại vườn nhà. Tập đoàn hiện đã loại bỏ glyphosate khỏi các phiên bản Roundup mới dành cho người tiêu dùng dân dụng tại Mỹ.

Các vụ kiện trước đây cho kết quả trái chiều, với một số bồi thẩm đoàn đứng về phía Bayer, trong khi những vụ khác tuyên mức bồi thường rất lớn cho nguyên đơn. Đáng chú ý, một bồi thẩm đoàn tại Georgia từng tuyên khoản bồi thường 2,1 tỷ USD.

Tuy nhiên, vị thế pháp lý của những người khởi kiện đã thay đổi đáng kể sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 6/2026. Tòa án xác định Bayer không thể bị kiện tại tòa án bang với cáo buộc không cảnh báo nguy cơ ung thư, bởi quy định liên bang không yêu cầu dán nhãn cảnh báo này và các bang không được tự bổ sung yêu cầu ghi nhãn.

Phán quyết làm giảm cơ hội thắng kiện của các nguyên đơn và trở thành một yếu tố quan trọng thúc đẩy thỏa thuận. Trong vụ kiện đầu tiên được xét xử sau phán quyết trên, một bồi thẩm đoàn tại Missouri hồi tháng 10 đã đứng về phía Bayer.

Dù vậy, thỏa thuận 7,25 tỷ USD vẫn gây tranh cãi trong giới luật sư đại diện người mắc ung thư. Một số người cho rằng mức bồi thường quá thấp và các điều kiện áp dụng quá hạn chế, đặc biệt đối với những trường hợp phát bệnh trong tương lai. Những người ủng hộ lại đánh giá thỏa thuận mang đến cơ hội nhận bồi thường chắc chắn hơn trong bối cảnh các vụ kiện ngày càng khó giành thắng lợi.

Trước đó, Bayer đã dành riêng 16 tỷ USD để trang trải chi phí pháp lý liên quan đến Roundup. Thỏa thuận mới được bổ sung nhằm giải quyết phần lớn các vụ kiện còn tồn đọng và những yêu cầu phát sinh từ người đã tiếp xúc với sản phẩm trước khi thỏa thuận được đề xuất hồi tháng 2/2026.

Quyết định phê duyệt của tòa án vẫn có thể bị kháng cáo.

Quỳnh Trang (Theo AP)

Cùng chuyên mục