Hàng loạt sự cố công nghệ làm dấy lên lo ngại về rủi ro trong kỷ nguyên AI

Hàng loạt sự cố công nghệ xảy ra tại Mỹ trong những ngày gần đây đã gây gián đoạn dịch vụ ngân hàng, hàng không, thư điện tử và nhiều hệ thống kỹ thuật số quan trọng. Dù chưa có bằng chứng cho thấy các sự cố liên quan đến nhau hoặc bắt nguồn từ tấn công mạng, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào hạ tầng số cùng sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra những thách thức mới đối với an ninh và độ ổn định của các hệ thống công nghệ.

microsof.jpg
Microsoft nỗ lực khôi phục dịch vụ sau sự cố ảnh hưởng đến nhiều doanh nghiệp và
cơ quan chính phủ trên thế giới. Ảnh: AP

Hàng loạt dịch vụ quan trọng bị gián đoạn

Cuối tuần trước, sự cố trên diện rộng của Microsoft đã ảnh hưởng đến nhiều dịch vụ làm việc và liên lạc trên toàn cầu. Các nền tảng thuộc Microsoft 365, bao gồm Outlook, Teams và trợ lý AI Copilot, đều bị gián đoạn, tác động đến hoạt động của doanh nghiệp và người dùng.

Microsoft cho biết sự cố một phần liên quan đến quá trình nâng cấp máy chủ, trong đó có một lỗi tiềm ẩn trong bản sửa chữa hệ thống mạng được triển khai từ mùa hè. Công ty khẳng định sự cố không bắt nguồn từ AI hoặc các tác nhân AI tự động.

Trong lĩnh vực hàng không, trục trặc mạng của FAA ngày 13/11 khiến Mỹ phải tạm dừng hoạt động cất cánh trên toàn quốc trong hơn 4 giờ, đợt đình chỉ kéo dài nhất trong 25 năm. Hàng loạt chuyến bay bị hủy hoặc chậm giờ khi các hãng hàng không nỗ lực khôi phục hoạt động. Vài ngày sau, United Airlines tiếp tục gặp sự cố hệ thống riêng, khiến nhiều chuyến bay khởi hành muộn.

Ngày 16/11, ngân hàng JPMorgan Chase thông báo một lỗi phần mềm ảnh hưởng đến hệ thống phần cứng nội bộ, gây chậm trễ trong xử lý giao dịch của khách hàng và các khoản chuyển tiền liên quan. Sự cố sau đó đã được khắc phục.

Đến ngày 17/11, Apple, tập đoàn khách sạn Marriott và NSA tiếp tục ghi nhận các trục trặc kỹ thuật. Apple cho biết một bản cập nhật nội bộ khiến các dịch vụ Apple Music, App Store và AppleCare tạm thời bị gián đoạn. Marriott gặp vấn đề với chức năng đăng nhập trên website và ứng dụng, trong khi NSA xác nhận một mạng nội bộ phục vụ trao đổi thông tin mật ngừng hoạt động trong quá trình bảo trì định kỳ.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump khẳng định chưa có dấu hiệu cho thấy những sự cố này có liên hệ với nhau hoặc do các đối tượng tấn công mạng gây ra.

AI giúp phát hiện lỗ hổng nhưng cũng làm gia tăng rủi ro

Các chuyên gia cho rằng sự phát triển nhanh chóng của AI đang tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức mới đối với an ninh mạng. Gần đây, AI đã hỗ trợ phát hiện hàng loạt lỗ hổng trong PHP, ngôn ngữ lập trình được sử dụng rộng rãi để xây dựng các trang web. Những phát hiện này khiến nhiều tổ chức phải khẩn trương triển khai bản vá bảo mật, song quá trình cập nhật cũng gây ra một số gián đoạn dịch vụ.

Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Jay Clayton cho biết việc khắc phục các lỗ hổng PHP được cảnh báo từ tháng trước đã khiến một số hệ thống không thể khởi động lại như dự kiến. Theo ông, đây cũng là nguyên nhân dẫn đến sự cố tại NSA.

Cùng tuần, công ty an ninh mạng Calif thông báo đã sử dụng AI để phát hiện lỗi phần mềm trong Java, một trong những ngôn ngữ lập trình phổ biến nhất thế giới. Sau đó, Oracle, đơn vị sở hữu Java, đã phát hành bản cập nhật bảo mật. Ngày 18/11, cơ quan an ninh mạng Mỹ cũng đưa ra cảnh báo, yêu cầu các tổ chức khẩn trương cài đặt bản vá.

Tuy nhiên, việc ứng dụng AI ngày càng rộng rãi có thể khiến các sự cố tương tự xuất hiện thường xuyên hơn.

Ông Raj Rajarajan, Giám đốc Viện An ninh mạng thuộc Đại học City St George's ở London, nhận định phần lớn cơ sở hạ tầng kỹ thuật số hiện nay không được thiết kế ban đầu để đáp ứng nhu cầu tính toán khổng lồ của các dịch vụ AI quy mô lớn. Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ mất ổn định khi các tổ chức đẩy nhanh triển khai công nghệ mới.

Ở góc độ an ninh mạng, AI cũng đang trở thành công cụ hỗ trợ những đối tượng tấn công khai thác lỗ hổng bảo mật. Giáo sư Justin Cappos, chuyên gia an ninh mạng tại Trường Kỹ thuật Tandon thuộc Đại học New York, cảnh báo: “AI đang giúp những kẻ tấn công thực hiện các cuộc tấn công mạng dễ dàng hơn rất nhiều. Công nghệ này khai thác lỗ hổng tốt hơn khả năng tạo ra các bản vá để khắc phục chúng”.

Một báo cáo an ninh mạng do Google công bố trong tuần cũng cho thấy tin tặc và tội phạm mạng đang sử dụng các kỹ thuật AI ngày càng tinh vi, thay vì chỉ đưa ra những câu lệnh đơn giản. Các phương thức mới bao gồm sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn và hệ thống AI tự động để phân tích ngược các bản vá bảo mật, từ đó tìm kiếm và khai thác lỗ hổng.

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh những nguy cơ này cần được phân biệt với loạt sự cố công nghệ gần đây, vốn chưa được xác định có liên quan đến tin tặc hay một chiến dịch tấn công có tổ chức.

Sự phụ thuộc vào các nền tảng công nghệ lớn

Những sự cố liên tiếp cũng cho thấy tác động dây chuyền có thể xảy ra khi một hệ thống công nghệ quan trọng gặp trục trặc. Từ thư điện tử, thanh toán ngân hàng đến điều hành hàng không, sự gián đoạn tại một nhà cung cấp hoặc cơ quan trung tâm có thể ảnh hưởng đến hàng triệu người dùng và nhiều lĩnh vực kinh tế.

Trên mạng xã hội, hàng loạt sự cố đã làm dấy lên những phản ứng trái chiều, từ bức xúc, hoang mang đến các giả thuyết về nguyên nhân.

Nhà sáng tạo nội dung Jake Smith, người thường xuyên đăng tải video về chính trị trên Instagram và YouTube, cho rằng việc nhiều dịch vụ ngừng hoạt động trong thời gian ngắn khiến người dân nhận ra họ đã phụ thuộc sâu sắc đến mức nào vào những hệ thống công nghệ mà bản thân chưa thực sự hiểu rõ.

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Mark Warner, đồng Chủ tịch Nhóm An ninh mạng của Thượng viện Mỹ, coi những gián đoạn vừa qua là lời cảnh báo về thách thức quản lý công nghệ trong kỷ nguyên AI. “Những sự cố này phải là hồi chuông cảnh tỉnh. Dường như mỗi ngày đều có thêm một lời nhắc nhở rằng AI đang phát triển nhanh hơn khả năng kiểm soát những hệ quả của nó” - ông Warner nhận định.

Quỳnh Trang (Theo AP)

Cùng chuyên mục