Cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn, Quảng Ninh đang chuyển trọng tâm từ tăng trưởng về số lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh. Trên không gian phát triển mới của thành phố trẻ, Quảng Ninh tập trung tổ chức lại nguồn lực, làm mới sản phẩm, tăng cường liên kết, mở rộng thị trường, hướng tới khẳng định vị thế trung tâm du lịch quốc tế.
"Cú hích" chiến lược
Sau gần 10 năm triển khai Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/1/2017 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam, ngành du lịch đã có bước chuyển biến rõ nét, từng bước khẳng định vai trò của một ngành kinh tế liên ngành, liên vùng, đóng góp ngày càng quan trọng vào tăng trưởng, tạo việc làm và thúc đẩy các lĩnh vực dịch vụ.
Tiếp nối những kết quả đó, ngày 22/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của điểm đến, đồng thời nhấn mạnh phát triển sản phẩm đặc sắc, tăng cường liên kết, nâng cao năng lực doanh nghiệp, chất lượng nguồn nhân lực và vai trò của cộng đồng. Đây là định hướng quan trọng để các địa phương, trong đó có Quảng Ninh, tiếp tục đổi mới tư duy và phương thức phát triển du lịch.
Theo ông Nguyễn Thế Huệ, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh, điểm đáng chú ý của Nghị quyết số 26 là đặt du lịch trong một chuỗi giá trị rộng hơn, trong đó di sản, văn hóa và bản sắc địa phương không chỉ là tài nguyên để thu hút khách, mà phải trở thành nền tảng tạo nên những sản phẩm có chiều sâu, khác biệt và khả năng gia tăng mức chi tiêu. Du khách không chỉ đến để ngắm cảnh, mà còn tìm kiếm trải nghiệm, tìm hiểu câu chuyện và sự kết nối với văn hóa bản địa. Vì vậy, phát triển du lịch cần chuyển từ khai thác đơn thuần sang tạo dựng giá trị.
Từ góc nhìn này, Quảng Ninh có nhiều điều kiện thuận lợi để cụ thể hóa những yêu cầu mới. Trong nhiều năm qua, thành phố đã từng bước giảm sự phụ thuộc vào một số sản phẩm, điểm đến truyền thống, chuyển sang phát triển hệ thống sản phẩm đa dạng dựa trên lợi thế biển, đảo, di sản, văn hóa và cảnh quan tự nhiên. Bên cạnh du lịch tham quan vịnh Hạ Long, các sản phẩm nghỉ dưỡng biển đảo, du lịch văn hóa - tâm linh, sinh thái, cộng đồng, vui chơi giải trí, du lịch tàu biển và kinh tế ban đêm ngày càng được địa phương quan tâm đầu tư.
Cùng với phát triển sản phẩm du lịch, Quảng Ninh chú trọng hoàn thiện hạ tầng giao thông, cơ sở lưu trú, cảng tàu khách, các khu, điểm du lịch; đẩy mạnh xúc tiến, quảng bá, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ. Nhiều sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch quy mô lớn được tổ chức, tạo thêm sức hút cho điểm đến, kéo dài thời gian lưu trú và thúc đẩy chi tiêu của du khách. Công tác quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh, an toàn, vệ sinh môi trường, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, xây dựng môi trường du lịch văn minh cũng được tăng cường.
Việc Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố từ ngày 1/9/2026 tiếp tục mở ra không gian phát triển mới, tạo điều kiện để tổ chức lại các nguồn lực du lịch trên quy mô rộng hơn, đồng bộ hơn. Giá trị của không gian mới không chỉ nằm ở sự mở rộng địa giới, mà ở khả năng kết nối các trung tâm, điểm đến và sản phẩm có tính bổ trợ, hình thành những tuyến du lịch liên hoàn, gia tăng trải nghiệm và giá trị trong mỗi hành trình.
Theo đó, từ Hạ Long, du khách có thể kết nối với Yên Tử, mở rộng hành trình sang các điểm đến biển đảo, nghỉ dưỡng, sinh thái, cộng đồng ở Vân Đồn, Cô Tô, Quan Lạn - Minh Châu, Bình Liêu, Tiên Yên, Ba Chẽ… Sự liên kết giữa di sản, văn hóa, thiên nhiên, ẩm thực, mua sắm, vui chơi giải trí và các hoạt động ban đêm sẽ giúp hình thành chuỗi sản phẩm phong phú, thay vì những điểm đến tách rời.
Đây cũng là cơ sở để Quảng Ninh chuyển mạnh từ mục tiêu tăng lượng khách sang nâng giá trị từ mỗi du khách, mỗi sản phẩm và mỗi hành trình. Khi các địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng cùng tham gia xây dựng chuỗi giá trị, du lịch không chỉ tạo doanh thu trực tiếp, mà còn lan tỏa đến thương mại, vận tải, lưu trú, ẩm thực, văn hóa, nông nghiệp và các ngành dịch vụ liên quan. Qua đó, du lịch thực sự trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của thành phố Quảng Ninh trong giai đoạn phát triển mới.
Mở rộng không gian, gia tăng giá trị
Theo Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, Quảng Ninh được định hướng trở thành trung tâm dịch vụ, du lịch quốc tế, cửa ngõ thương mại và dịch vụ chất lượng cao. Đến năm 2050, Quảng Ninh hướng tới mô hình thành phố giá trị di sản mang tầm quốc tế, trung tâm kinh tế biển và cửa ngõ giao thương quan trọng của Việt Nam với khu vực Đông Nam Á. Trong không gian phát triển đó, du lịch được xác định là một trong những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao và đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng.
Theo quy hoạch, đến năm 2030, Quảng Ninh phấn đấu đón 28-30 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt 9-10 triệu lượt; đến năm 2050, tổng lượng khách dự kiến đạt 40-45 triệu lượt, khách quốc tế là 13-15 triệu lượt. Quy mô thị trường ngày càng lớn đồng nghĩa với yêu cầu phát triển du lịch cũng cao hơn, đó là: Không chỉ thu hút khách, mà phải kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu, mở rộng trải nghiệm và tạo sức lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế.
PGS.TS Vũ Văn Viện, Trưởng Khoa Du lịch, Trường Đại học Hạ Long cho rằng, để du lịch thực sự trở thành động lực tăng trưởng, Quảng Ninh cần chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng, sức cạnh tranh và tính bền vững làm trọng tâm. Theo đó, văn hóa phải trở thành nền tảng tạo khác biệt; chất lượng trải nghiệm là yếu tố cạnh tranh; KHCN và chuyển đổi số góp phần nâng năng suất; còn liên kết giữa du lịch với thương mại, vận tải, ẩm thực, giải trí, công nghiệp văn hóa và kinh tế đêm sẽ giúp gia tăng giá trị từ mỗi dòng khách.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với lợi thế riêng của Quảng Ninh. Vịnh Hạ Long, Bái Tử Long, Yên Tử, Vân Đồn, Cô Tô, Móng Cái, cùng hệ thống di tích, cảnh quan, văn hóa biển đảo và đời sống cộng đồng tạo nên một hệ sinh thái tài nguyên đa dạng. Vấn đề đặt ra không còn là khai thác thêm bao nhiêu tài nguyên, mà là tổ chức và kết nối những giá trị đó thành các sản phẩm có chiều sâu, tạo ra những trải nghiệm khác biệt và mức chi tiêu cao hơn.
Theo hướng này, di sản có thể được kết nối với lưu trú, ẩm thực, biểu diễn nghệ thuật, mua sắm, trải nghiệm văn hóa và các hoạt động ban đêm; không gian biển đảo gắn với du thuyền, thể thao biển, chăm sóc sức khỏe, giải trí và sự kiện quốc tế. Khi mỗi điểm đến trở thành một mắt xích trong chuỗi sản phẩm, thay vì những sản phẩm riêng lẻ, thời gian lưu trú và giá trị chi tiêu của du khách sẽ có thêm dư địa tăng trưởng.
Quảng Ninh cũng đang từng bước mở rộng không gian và phương thức phát triển du lịch theo hướng đó. Định hướng hình thành 3 khu du lịch quốc gia gắn với du lịch đêm và công nghiệp văn hóa, 8 không gian kinh tế di sản, 6 khu vực phát triển kinh tế ban đêm trọng điểm, cùng việc số hóa di sản văn hóa vật thể, phi vật thể cấp quốc gia và quốc gia đặc biệt, sẽ tạo thêm nền tảng để phát triển sản phẩm mới. Cùng với đó là xây dựng các không gian biểu diễn, tổ chức sự kiện quy mô lớn, phát triển không gian sáng tạo và tăng cường kết nối giữa cộng đồng, nghệ nhân, nghệ sĩ với doanh nghiệp.
Cùng với sản phẩm, thị trường cũng đang được tổ chức lại theo hướng chuyên sâu hơn. Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL Nguyễn Thùy Yên cho biết: Ngành sẽ tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp và các địa phương mở rộng thị trường, xác định rõ từng nhóm khách, phân khúc và sản phẩm phù hợp. Du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, MICE, du thuyền, golf, kinh tế đêm, văn hóa - di sản, sinh thái, cộng đồng và các sản phẩm trải nghiệm chuyên biệt cần có cách tiếp cận thị trường riêng, thay vì quảng bá theo một phương thức chung.
Trong quá trình đó, chuyển đổi số sẽ ngày càng tham gia sâu vào chuỗi giá trị du lịch, từ quảng bá, phân phối sản phẩm, đến nhận diện nhu cầu và hành vi của du khách. Việc ứng dụng dữ liệu lớn, AI, VR/AR và các nền tảng số không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, mà còn giúp doanh nghiệp cá nhân hóa trải nghiệm, nâng hiệu quả kinh doanh và tăng khả năng cạnh tranh của điểm đến.
Từ nền tảng đã được tạo dựng, cùng không gian phát triển mới của thành phố Quảng Ninh, du lịch đang đứng trước cơ hội tổ chức lại toàn diện hơn về không gian, sản phẩm, thị trường và chuỗi giá trị.
Khi các trung tâm du lịch được kết nối, di sản và văn hóa được chuyển hóa thành sản phẩm có giá trị, thị trường được phân khúc rõ hơn và công nghệ được khai thác hiệu quả, mục tiêu không chỉ là đón thêm khách, mà là tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi hành trình. Đây sẽ là nền tảng để du lịch trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời góp phần đưa thành phố Quảng Ninh từng bước khẳng định vị thế trung tâm du lịch quốc tế.
