Ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh, có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Đây là dấu mốc lịch sử quan trọng trong tiến trình phát triển của Quảng Ninh, thể hiện sự quan tâm, tin tưởng và tầm nhìn chiến lược của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ đối với vai trò, vị thế của Quảng Ninh trong không gian phát triển của vùng và quốc gia.
Không gian phát triển mới từ vị trí chiến lược
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững, việc Quảng Ninh trở thành thành phố thứ 8 trực thuộc Trung ương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là sự thay đổi về mô hình tổ chức hành chính, mà còn là bước chuyển về vị thế, tạo điều kiện để Quảng Ninh phát huy đầy đủ hơn những tiềm năng, lợi thế trong cấu trúc phát triển của vùng Đông Bắc Bộ, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Thủ đô Hà Nội và cả nước.
Với dư địa phát triển rộng và vị trí địa chiến lược đặc biệt, thành phố Quảng Ninh hội tụ nhiều điều kiện để vươn lên trở thành cực tăng trưởng kinh tế toàn diện, đầu tàu và hạt nhân của Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Quảng Ninh là địa phương duy nhất của cả nước có cả đường biên giới trên bộ và trên biển với Trung Quốc; có hệ thống cửa khẩu quốc tế, cảng biển, sân bay quốc tế và mạng lưới đường bộ cao tốc kết nối liên vùng. Vị trí chiến lược đó giúp Quảng Ninh trở thành một trong những cửa ngõ quan trọng của Việt Nam trong giao thương với khu vực và thế giới, đồng thời giữ vai trò kết nối giữa các trung tâm kinh tế lớn của miền Bắc với không gian kinh tế biển và khu vực Đông Bắc.
Đặc biệt, Quảng Ninh hiện sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông phát triển đồng bộ, hiện đại và đột phá nhất cả nước, là tỉnh có hệ thống đường cao tốc dài nhất Việt Nam do một địa phương tự đầu tư, với tổng chiều dài khoảng gần 200km. Tuyến cao tốc trục chính có cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển từ Hà Nội/Hải Phòng đến Hạ Long và khu kinh tế Vân Đồn; cao tốc Vân Đồn - Móng Cái giúp kết nối thông suốt từ cửa khẩu quốc tế Móng Cái đến hết địa phận Quảng Ninh và nối với mạng lưới cao tốc quốc gia. Bên cạnh đó, các tuyến quốc lộ và tuyến tỉnh lộ được nâng cấp, mở rộng, đảm bảo kết nối thông suốt giữa các địa phương trong tỉnh và các tỉnh, thành lân cận.
Cùng với đường bộ, hạ tầng hàng không, đường biển và logistics cũng từng bước hình thành mạng lưới kết nối đa phương thức. Sân bay quốc tế Vân Đồn đóng vai trò chiến lược trong việc thu hút du khách và nhà đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế đêm, du lịch cao cấp cho Quảng Ninh và cả vùng Đông Bắc Bộ. Hệ thống cảng biển và các cảng, bến phục vụ vận tải, du lịch, tiếp tục tạo dư địa lớn để phát triển kinh tế biển, logistics và dịch vụ hậu cần cảng. Hệ thống cảng du thuyền và bến tàu phục vụ phát triển du lịch, đặc biệt là các cảng tàu khách quốc tế hiện đại như Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long, Cảng tàu khách quốc tế Tuần Châu, đáp ứng nhu cầu tham quan vịnh Hạ Long và các tuyến du lịch biển.
Những lợi thế về vị trí địa chiến lược, kết cấu hạ tầng và khả năng kết nối đa phương thức đang tạo cho Quảng Ninh nền tảng quan trọng để phát huy mạnh mẽ hơn các tiềm năng, lợi thế, nâng cao vị thế trong cấu trúc phát triển của vùng và quốc gia. Với những điều kiện đó, Quảng Ninh đang từng bước khẳng định vai trò là một cực tăng trưởng kinh tế toàn diện của phía Bắc, hạt nhân liên kết của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, đồng thời là trung tâm công nghiệp, logistics, thương mại, du lịch và kết nối quốc tế quan trọng của Việt Nam.
Không chỉ có lợi thế về hạ tầng, Quảng Ninh còn có những giá trị đặc biệt mà không phải địa phương nào cũng có được. Đó là Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long; Di sản văn hóa thế giới Yên Tử; vịnh Bái Tử Long, hệ thống biển đảo phong phú; vùng biên giới, cửa khẩu; truyền thống công nghiệp khai khoáng; các trung tâm đô thị đang phát triển mạnh và một không gian văn hóa được hình thành qua nhiều thế hệ.
Đây chính là nền tảng để Quảng Ninh phát triển một mô hình kinh tế đa dạng hơn, cân bằng hơn giữa công nghiệp, dịch vụ, du lịch, kinh tế biển, logistics, thương mại và những lĩnh vực dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Để vị thế mới trở thành động lực phát triển
Trở thành thành phố là bước ngoặt lớn trong hành trình phát triển của Quảng Ninh, nhưng đây mới chỉ là sự khởi đầu cho một chặng đường mới với yêu cầu cao hơn, khát vọng lớn hơn và trách nhiệm nặng nề hơn.
Việc thành lập thành phố Quảng Ninh không chỉ mở ra không gian phát triển mới, mà còn tạo tư duy mới, mô hình quản trị mới và động lực phát triển mới. Điều đó đặt ra yêu cầu tiếp tục xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị; phát huy tinh thần đoàn kết, đồng thuận trong nhân dân; cùng với cả nước quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI.
Thành phố Quảng Ninh mang sứ mệnh trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia; thành phố gắn với di sản mang tầm quốc tế; trung tâm kinh tế biển mạnh của Việt Nam và khu vực ASEAN; vùng đô thị lớn có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế.
Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy, Quảng Ninh có tiềm năng, lợi thế để trở thành trung tâm đô thị, cực tăng trưởng năng động, sáng tạo, hiện đại và phát triển nhanh của đất nước. Đặc biệt, Quảng Ninh có hệ thống hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ, hiện đại với đầy đủ 5 phương thức vận tải gồm đường bộ, đường thủy nội địa, hàng hải, hàng không và đường sắt; đồng thời là cửa ngõ quan trọng kết nối Việt Nam với các nước và thế giới. Cùng với những cơ chế, chính sách mà Quốc hội cũng đã giao cho các thành phố, đô thị thông qua Luật Phát triển đô thị vừa được thông qua, tôi tin rằng thành phố Quảng Ninh sẽ phát triển nhanh, bền vững, thực sự xứng đáng với những kỳ vọng mà nhân dân cả nước gửi gắm qua quyết định của Quốc hội ngày hôm nay.
Nhưng lợi thế dù lớn đến đâu cũng chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi được đặt trong một tầm nhìn phát triển thống nhất. Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1123/QĐ-TTg (ngày 23/6/2026) đặt toàn bộ Quảng Ninh trong một chỉnh thể phát triển thống nhất, hiện đại, xanh, thông minh và bền vững; kết nối đô thị, biển đảo, cửa khẩu, công nghiệp, dịch vụ, di sản và hệ thống hạ tầng trong một cấu trúc phát triển có tính liên kết. Đó cũng là cách nhìn mà thành phố Quảng Ninh hướng tới. Mỗi khu vực có thể có một bản sắc, một thế mạnh riêng, nhưng tất cả phải cùng thuộc về một không gian phát triển chung.
Bởi vậy, thành phố Quảng Ninh không chỉ là kết quả của quá trình đô thị hóa, mà cần trở thành một phương thức tổ chức phát triển mới. Đô thị phải là nơi con người có thể sống tốt hơn, làm việc hiệu quả hơn, tiếp cận tốt hơn với giáo dục, y tế, văn hóa và các dịch vụ; đồng thời là không gian thu hút tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và những ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao.
Một thành phố đáng sống phải có chất lượng không gian sống, môi trường, cơ hội việc làm và khả năng gìn giữ những giá trị làm nên bản sắc. Với Quảng Ninh, đó là sự hài hòa giữa đô thị và biển, giữa phát triển và bảo tồn di sản, giữa hiện đại hóa và gìn giữ thiên nhiên, văn hóa và con người.
Khát vọng của Quảng Ninh không chỉ có quy mô lớn hơn hay vị thế cao hơn, mà là xây dựng một tương lai hiện đại, bền vững, giàu bản sắc và đáng sống. Việc thành lập thành phố Quảng Ninh là bước đột phá để phát triển kinh tế - xã hội, phát huy các tiềm năng và lợi thế sẵn có, là động lực phát triển kinh tế của Quảng Ninh nói riêng và của cả vùng nói chung. Đây cũng là thời điểm khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân thành phố Quảng Ninh.
Thành phố mới không chỉ cần hạ tầng hiện đại, mà còn cần một nền quản trị hiện đại, một đội ngũ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đó sẽ là nền tảng để Quảng Ninh không chỉ có một vị thế mới, mà thực sự tạo dựng được những giá trị mới, bền vững cho hôm nay và mai sau.
