Thành phố Quảng Ninh với khát vọng vươn tới tầm cao mới

Chiều 24/8/2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh ghi dấu một bước ngoặt lịch sử trên hành trình phát triển của vùng đất mỏ. Từ những tầng than làm nên truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, Quảng Ninh đã vươn mình trở thành một cực tăng trưởng năng động của phía Bắc và hôm nay, trên nền tảng ấy, một không gian phát triển mới được mở ra, mang theo tầm nhìn dài hạn cùng những khát vọng lớn hơn.

Hành trình chuyển mình rực rỡ

Hơn 6 thập kỷ kể từ ngày thành lập tỉnh, Quảng Ninh đã trải qua một hành trình chuyển mình sâu sắc. Từ nền kinh tế chủ yếu dựa vào khai thác than và công nghiệp, vùng đất mỏ từng bước chuyển hóa lợi thế tài nguyên thành động lực phát triển, mở rộng sang du lịch, dịch vụ, công nghiệp chế biến, chế tạo, kinh tế cửa khẩu, logistics và kinh tế biển. Cùng với sự thay đổi về cơ cấu kinh tế là một tư duy phát triển ngày càng cởi mở, chủ động và có tầm nhìn dài hạn hơn.

Quảng Ninh không chỉ khai thác những lợi thế sẵn có mà từng bước tạo dựng những lợi thế mới. Hạ tầng giao thông được đầu tư mạnh mẽ, với trục cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, hệ thống cảng biển, cửa khẩu và các tuyến kết nối đối ngoại, hình thành mạng lưới giao thông đa phương thức, mở rộng không gian liên kết của tỉnh với vùng Đồng bằng sông Hồng, các trung tâm kinh tế lớn và quốc tế.

Những tuyến đường mới không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở ra những không gian kinh tế mới. Khu vực Hạ Long tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm du lịch, dịch vụ và đô thị; Quảng Yên nổi lên là cực phát triển công nghiệp, cảng biển, logistics; Vân Đồn mở rộng không gian kinh tế biển, dịch vụ; Móng Cái phát huy vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế. Cùng với đó, các khu vực miền núi, biên giới, hải đảo có thêm điều kiện kết nối với các trung tâm phát triển, từng bước hình thành những mối liên kết bổ trợ trong một không gian kinh tế ngày càng rộng mở.

Những nền tảng ấy tạo nên sức bật rõ nét cho Quảng Ninh. Năm 2025, GRDP tăng 11,89%; quy mô nền kinh tế đạt 368.445 tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người khoảng 10.402 USD; du lịch đón hơn 21 triệu lượt khách; tổng thu ngân sách nhà nước đạt khoảng 84.500 tỷ đồng. Đáng chú ý, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục tăng trưởng mạnh, trở thành một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Ngay trong năm 2026 này, Quảng Ninh đặt mục tiêu tăng trưởng cao trên 13%, phấn đấu thu ngân sách nhà nước đạt mốc trên 100.000 tỷ đồng. Đây là mục tiêu tăng trưởng cao nhất từ trước đến nay, qua đó thể hiện quyết tâm lớn, khẳng định vị trí, vai trò của một thành phố đóng góp tích cực vào tăng trưởng trên 2 con số của đất nước trong năm 2026 và cả giai đoạn tới.

Đằng sau những con số là một sự chuyển dịch có ý nghĩa căn bản, từ tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên sang phát huy ngày càng mạnh hơn các động lực từ hạ tầng, công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ, du lịch, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đó là quá trình tích lũy nền tảng để Quảng Ninh bước vào một nấc thang phát triển mới. Ngày 24/8/2026, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh. Dấu mốc lịch sử này mở ra không chỉ một vị thế mới mà còn một yêu cầu phát triển mới, tổ chức lại không gian, kết nối các cực tăng trưởng và tạo dựng những động lực có sức lan tỏa lớn hơn. Theo định hướng đã được xác lập, Quảng Ninh sẽ hướng tới một đô thị xanh, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc; tái cấu trúc không gian theo hướng tích hợp đô thị, biển, đảo, biên giới, di sản thành một hệ sinh thái phát triển hoàn chỉnh, đa trung tâm, mở và liên kết.

Các thế hệ lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh luôn ấp ủ khát vọng xây dựng vùng đất mỏ phát triển tương xứng với tiềm năng, vị thế và những giá trị lịch sử vốn có. Từ những định hướng đặt nền móng trong các giai đoạn trước đến tư duy đổi mới, bứt phá của hôm nay, khát vọng ấy được kế thừa, tiếp nối qua nhiều thế hệ, trở thành một dòng chảy xuyên suốt trong hành trình phát triển của Quảng Ninh.

Việc Quảng Ninh trở thành thành phố không phải là đích đến, mà là dấu mốc mở ra một chặng đường mới với tầm nhìn xa hơn và trách nhiệm lớn hơn. Đó là sự tiếp nối của một hành trình lịch sử biến những lợi thế về vị trí địa chiến lược, hạ tầng, biển, đảo, biên giới, di sản và truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” thành sức mạnh nội sinh và năng lực cạnh tranh mới; đồng thời tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức quản trị, nâng cao chất lượng tăng trưởng và chất lượng sống của nhân dân. Trên nền tảng những gì các thế hệ đi trước đã dày công vun đắp, Quảng Ninh hôm nay đang mở rộng hành trình hướng tới tương lai, với khát vọng xây dựng một thành phố phát triển hiện đại, bền vững và có tầm vóc ngày càng lớn hơn.

Đặc biệt, từ dấu mốc này, bài toán phát triển không còn dừng ở từng địa phương hay từng lợi thế riêng lẻ. Hạ Long, Quảng Yên, Vân Đồn, Móng Cái cùng các khu vực miền núi, biên giới, hải đảo cần được đặt trong một cấu trúc thống nhất, mỗi nơi phát huy một chức năng, đồng thời bổ trợ và lan tỏa cho nhau. Công nghiệp phải gắn với logistics và cảng biển; du lịch gắn với dịch vụ và kinh tế di sản; kinh tế biển gắn với bảo tồn hệ sinh thái; phát triển đô thị gắn với nâng cao chất lượng sống; khu vực biên giới, hải đảo vừa là không gian phát triển vừa là những địa bàn có ý nghĩa đặc biệt về quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia.

Đó chính là bước chuyển từ phát triển theo những lợi thế riêng lẻ sang kiến tạo một hệ sinh thái phát triển thống nhất. Và cũng từ đây, thành phố Quảng Ninh được kỳ vọng không chỉ lớn hơn về quy mô, mà mạnh hơn về năng lực kết nối, sâu hơn về chất lượng tăng trưởng và bền vững hơn trong từng bước phát triển.

Tầm vóc mới, khát vọng mới

Trong cấu trúc phát triển mới, Hạ Long tiếp tục giữ vai trò trung tâm du lịch, dịch vụ và đô thị; Móng Cái là cửa ngõ giao thương quốc tế; Quảng Yên là cực phát triển công nghiệp, cảng biển và logistics; Vân Đồn mở rộng không gian phát triển kinh tế biển, dịch vụ và các ngành kinh tế mới. Các khu vực miền núi, biên giới, hải đảo không chỉ có giá trị về kinh tế, văn hóa, mà còn giữ vị trí đặc biệt về quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia. Khi được kết nối bằng hạ tầng giao thông, hạ tầng số, chuỗi cung ứng và hệ thống dịch vụ, các cực phát triển sẽ không chỉ phát huy thế mạnh riêng mà còn bổ trợ, tạo động lực cho nhau. Đó là một trong những yêu cầu quan trọng nhất của thành phố Quảng Ninh trong chặng đường mới.

Tầm vóc mới cũng đòi hỏi chất lượng quản trị mới. Một không gian phát triển rộng lớn và đa dạng về địa hình, chức năng cần một bộ máy tinh gọn, chuyên nghiệp, năng lực điều hành cao hơn; phân cấp, phân quyền phải đi liền với nguồn lực và trách nhiệm; quản lý đất đai, đầu tư, quy hoạch, đô thị, tài nguyên và môi trường phải ngày càng dựa trên dữ liệu và công nghệ. Đây là bước chuyển cần thiết từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng được kỳ vọng trở thành những động lực mới. Việc nghiên cứu xây dựng Khu kinh tế số và tri thức tự do cho thấy Quảng Ninh đang tìm kiếm những không gian tăng trưởng mới, hướng tới tạo ra giá trị từ tri thức, công nghệ và sáng tạo.

Tuy nhiên, mục tiêu của một thành phố không chỉ là trở nên lớn hơn. Tầm vóc mới trước hết phải được thể hiện bằng chất lượng phát triển mới và chất lượng sống tốt hơn cho người dân. Đó là hạ tầng ngày càng đồng bộ, môi trường sống ngày càng tốt hơn, dịch vụ y tế và giáo dục chất lượng cao hơn, cơ hội việc làm rộng mở hơn. Đó cũng là khả năng để người dân ở miền núi, biên giới, hải đảo được tiếp cận ngày càng tốt hơn với các dịch vụ thiết yếu và thụ hưởng công bằng hơn thành quả phát triển. Một thành phố hiện đại không chỉ được nhận diện bởi những công trình mới hay những con số tăng trưởng. Điều quan trọng hơn là sự phát triển ấy phải được cảm nhận trong từng khu dân cư, từng gia đình và trong cuộc sống của mỗi người dân.

Nhìn lại hành trình đã qua, Quảng Ninh có quyền tự hào về những nền tảng đã tạo dựng. Từ một vùng đất phát triển chủ yếu dựa vào khai thác than, Quảng Ninh đã từng bước hình thành nền kinh tế đa dạng hơn, hệ thống hạ tầng đồng bộ hơn và vị thế ngày càng rõ nét trong vùng và cả nước. Dấu mốc Quốc hội thông qua việc thành lập thành phố Quảng Ninh không phải là điểm kết thúc của một hành trình. Đó là điểm khởi đầu của những yêu cầu cao hơn. Tầm vóc mới cần một tư duy phát triển mới. Không gian mới cần một phương thức quản trị mới. Những động lực mới cần nguồn nhân lực mới. Những mục tiêu lớn chỉ có thể trở thành hiện thực khi được cụ thể hóa bằng quy hoạch có tầm nhìn, hạ tầng đi trước, thể chế thông thoáng, bộ máy hiệu quả, doanh nghiệp có sức cạnh tranh và người dân thực sự là trung tâm của quá trình phát triển.

Thành phố Quảng Ninh, vì thế, không chỉ là một danh xưng mới. Đó là khát vọng kết nối những giá trị được tạo dựng qua nhiều thế hệ với những cơ hội của tương lai; phát huy đồng thời lợi thế biển, đảo, biên giới, di sản và công nghiệp; kết nối các cực tăng trưởng trong một không gian thống nhất; chuyển mạnh sang kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo.

Theo PGS.TS. Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia, điều quyết định sự thành công của Quảng Ninh trong giai đoạn phát triển mới không chỉ nằm ở tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa kinh tế hay hệ thống hạ tầng đã được đầu tư đồng bộ trong nhiều năm qua, mà trước hết là ở chất lượng thể chế, năng lực quản trị và con người, là khát vọng phát triển, là tinh thần đoàn kết, đổi mới và ý chí vươn lên của cả hệ thống chính trị và nhân dân. Theo đó, từ tư duy quản trị, quy hoạch đô thị, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội đến đầu tư hạ tầng, giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội đều phải được hoạch định với tầm nhìn dài hạn, quy mô lớn và tiêu chuẩn của một đô thị trực thuộc Trung ương. Mọi chủ trương, chính sách phải hướng tới xây dựng một thành phố hiện đại, thông minh, xanh, có sức cạnh tranh cao và phát triển vì con người.

Phía trước sẽ còn không ít thách thức. Vị thế mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành năng lực mới; quy mô mới phải đi cùng chất lượng mới; tăng trưởng phải song hành với phát triển bền vững và nâng cao đời sống nhân dân. Nhưng với nền tảng đã được tạo dựng, với truyền thống "Kỷ luật và Đồng tâm" được hun đúc qua nhiều thế hệ và khát vọng không ngừng đổi mới, Quảng Ninh đang có thêm những điều kiện để bước đi xa hơn. Từ những tầng than sâu trong lòng đất đã làm nên một Vùng mỏ kiên cường đến những tuyến cao tốc nối dài, những cảng biển vươn ra đại dương và những không gian phát triển mở rộng tới biên giới, hải đảo, Quảng Ninh đã đi qua một hành trình nhiều dấu ấn. Mỗi bước chuyển đều được tạo nên từ khát vọng đổi mới, ý chí tự lực và tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” được hun đúc qua nhiều thế hệ.

Hôm nay, khi thành phố Quảng Ninh chính thức mở ra một chương mới, đó không chỉ là niềm tự hào về một dấu mốc lịch sử, mà còn là lời nhắc về một trách nhiệm lớn hơn. Trách nhiệm biến những nền tảng đã có thành những giá trị mới, biến lợi thế thành sức cạnh tranh, biến khát vọng thành những đổi thay cụ thể trong cuộc sống. Phía trước là một không gian rộng lớn, những mục tiêu cao hơn và cả những thử thách mới. Nhưng cũng từ đó, một Quảng Ninh với tầm vóc mới đang được kỳ vọng hình thành xanh hơn, hiện đại hơn, đáng sống hơn và giàu sức lan tỏa hơn. Một hành trình đã khép lại để mở ra một hành trình mới; từ niềm tự hào về những gì đã tạo dựng, Quảng Ninh đang tự tin bước tới tương lai bằng một khát vọng lớn hơn - khát vọng vươn tới những tầm cao mới.