Tối 7/11, tại Quảng trường 12/11, phường Cẩm Phả, Đảng bộ thành phố Quảng Ninh cùng Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và Binh đoàn 19 - Bộ Quốc phòng long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 90 năm Ngày truyền thống Công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than 12/11 (1936-2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba. Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh trân trọng giới thiệu bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm.

Hôm nay, trên vùng đất Quảng Ninh giàu truyền thống cách mạng và anh hùng, tôi rất vui mừng cùng các đồng chí và đồng bào dự Lễ kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống Công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than. Đây là dịp để chúng ta tri ân các thế hệ đi trước, cùng nhìn lại chặng đường vẻ vang và xác định trách nhiệm tiếp nối truyền thống cha ông trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi trân trọng gửi tới các đồng chí đại biểu, các thế hệ cán bộ, công nhân, người lao động ngành Than và gia đình, cùng Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân các dân tộc thành phố Quảng Ninh lời thăm hỏi thân tình, lời chúc mừng tốt đẹp nhất. Tôi cũng gửi tình cảm quý mến tới các anh chị em công nhân đang làm nhiệm vụ trên các khai trường, trong những đường lò, nhà máy, bến cảng, giữ nhịp sản xuất trong ngày hội truyền thống của ngành.

Cách đây 90 năm, trong cảnh lao động cực nhọc, bị áp bức, bóc lột, những người thợ mỏ đã đứng lên đấu tranh vì quyền sống, quyền được đối xử công bằng và phẩm giá của mình. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, cuộc Tổng bãi công tháng 11/1936 của hơn 3 vạn công nhân Vùng mỏ đã giành thắng lợi, trở thành một dấu mốc quan trọng của phong trào công nhân và phong trào cách mạng Việt Nam.

Thắng lợi ấy khẳng định sức mạnh của những người lao động được giác ngộ, được tổ chức và cùng chung ý chí hành động. Sự ủng hộ của nhân dân đã giúp công nhân vượt qua những ngày đấu tranh gian khó. Từ thực tiễn ấy, truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” được hun đúc, trở thành giá trị bền vững của công nhân và nhân dân Vùng mỏ. Kỷ luật bảo đảm sự thống nhất trong hành động; đồng tâm tạo sự gắn bó, đồng lòng, giúp mỗi người tự giác thực hiện trách nhiệm của mình vì lợi ích chung của tập thể.

Vùng mỏ là nơi nhiều cán bộ cách mạng được tôi luyện, trưởng thành qua thực tiễn cuộc sống, lao động và đấu tranh cùng công nhân, cùng nhân dân. Lịch sử ấy khẳng định mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với giai cấp công nhân và nhân dân lao động, đồng thời để lại bài học sâu sắc về công tác lãnh đạo: Phải gắn bó với cơ sở, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, của người lao động, xuất phát từ thực tiễn và lấy lợi ích của nhân dân làm mục tiêu hành động.

Sau ngày 25/4/1955, khi Vùng mỏ được hoàn toàn giải phóng, các thế hệ công nhân, cán bộ đã vượt qua khó khăn, thiếu thốn, khôi phục sản xuất, góp phần xây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc. Trong những năm chiến tranh, người thợ mỏ vừa sản xuất, vừa chiến đấu, bảo vệ quê hương và chi viện cho tiền tuyến. Những người con ưu tú của Vùng mỏ lên đường với tên gọi đầy tự hào “Binh đoàn Than” đã góp phần vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Chúng ta mãi ghi nhớ những tình cảm và sự quan tâm đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với công nhân, nhân dân Vùng mỏ. Ngày 30/3/1959, khi về thăm mỏ Đèo Nai, Người căn dặn: “Bây giờ chúng ta làm cho mình, cho nhân dân và cho con cháu chúng ta nữa”. Lời dạy ấy nhắc nhở mỗi thế hệ về trách nhiệm làm chủ, về ý nghĩa của lao động đối với cuộc sống hôm nay và tương lai đất nước. Nhìn lại 90 năm qua, chúng ta càng thấy rõ sự đổi thay trong cuộc đời người thợ mỏ. Từ đấu tranh cho quyền sống và phẩm giá của mình, người thợ mỏ đã trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ sản xuất và từng bước làm chủ công nghệ.

Trong giờ phút trang trọng này, chúng ta thành kính tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, các bậc tiền bối cách mạng, các anh hùng liệt sĩ; tri ân các thế hệ thợ mỏ đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do và sự phát triển của đất nước. Chúng ta trân trọng những gia đình đã bền bỉ đồng hành, những người dân đã sẻ chia cùng công nhân, góp sức làm nên truyền thống nghĩa tình của Vùng mỏ.

Trong công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ngành Than tiếp tục giữ vị trí quan trọng đối với nền kinh tế. Ngành cung cấp nhiên liệu cho sản xuất điện và nhiều ngành công nghiệp, đóng góp ngân sách, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển ở các địa phương. Qua những biến động và khó khăn, các doanh nghiệp, đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân vẫn nỗ lực duy trì sản xuất, đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cung ứng, thực hiện trách nhiệm với đất nước.

Cùng với đóng góp kinh tế, ngành Than đã đào tạo, rèn luyện một đội ngũ lao động công nghiệp có tay nghề, ý thức tổ chức và tinh thần sáng tạo. Tình đồng đội, sự tận tụy với nghề, trách nhiệm với công việc và cộng đồng đã trở thành nét đẹp của người thợ mỏ. Những giá trị ấy góp phần tạo nên bản sắc Quảng Ninh, làm phong phú thêm văn hóa và truyền thống của giai cấp công nhân Việt Nam.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi ghi nhận, biểu dương những đóng góp của các thế hệ công nhân, cán bộ ngành Than; của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quảng Ninh; của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, Binh đoàn 19 - Tổng Công ty Đông Bắc cùng các đơn vị trong toàn ngành. Chúc mừng Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam được đón nhận Huân chương Lao động tại buổi lễ hôm nay.

Đất nước đang triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, phấn đấu thực hiện các mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao khả năng tự chủ của nền kinh tế đặt lên ngành Than những trách nhiệm lớn. Bảo đảm nguồn cung năng lượng phải gắn với nâng cao năng suất, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người lao động.

Điều kiện khai thác ngày càng khó khăn, yêu cầu về an toàn ngày càng cao; công nghệ, thị trường và cơ cấu năng lượng đang thay đổi. Những vấn đề ấy đòi hỏi ngành phải chủ động đổi mới, chuẩn bị tốt hơn về con người, công nghệ và quản trị. Trong hoàn cảnh mới, phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” là cùng nhau tìm cách làm tốt hơn, giải quyết kịp thời những khó khăn đặt ra trong sản xuất và đời sống công nhân.

Với tinh thần đó, tôi đề nghị Chính phủ, các ban, bộ, ngành Trung ương, cấp ủy, chính quyền Quảng Ninh, các cấp ủy, tổ chức đảng, tổ chức công đoàn và doanh nghiệp trong ngành Than theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp tổ chức thực hiện tốt 5 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, xây dựng đội ngũ công nhân hiện đại, phát huy vai trò làm chủ và chăm lo tốt hơn cuộc sống người lao động.

Xây dựng đội ngũ công nhân lớn mạnh là củng cố lực lượng nòng cốt của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nền tảng xã hội của Đảng. Cần tiếp tục giáo dục truyền thống cách mạng, bồi dưỡng lòng yêu nước, bản lĩnh chính trị, nâng cao ý thức trách nhiệm và tác phong công nghiệp. Mỗi công nhân phải có cơ hội học tập, nâng cao tay nghề, tiếp cận công nghệ mới và phát triển năng lực của mình. Doanh nghiệp cần coi trọng sáng kiến, lắng nghe tiếng nói của người trực tiếp sản xuất, tạo điều kiện để công nhân tham gia xây dựng đơn vị.

Bảo vệ tính mạng, sức khỏe người lao động là trách nhiệm trước hết của người đứng đầu và của cả hệ thống quản lý sản xuất. Phải kiểm soát nguy cơ từ sớm, đầu tư đúng mức cho phòng ngừa, bảo đảm điều kiện làm việc an toàn; kịp thời dừng sản xuất khi có nguy cơ trực tiếp đe dọa tính mạng con người. Việc giao sản lượng, tiến độ và định mức phải căn cứ vào điều kiện an toàn thực tế. Mọi cảnh báo nguy cơ từ hiện trường phải được tiếp nhận, kiểm tra và xử lý kịp thời. Những yêu cầu ấy phải được thực hiện nghiêm túc trong từng ca sản xuất, bởi phía sau mỗi người thợ mỏ là gia đình, người thân luôn chờ đợi họ trở về bình an.

Gắn nâng cao năng suất với tăng thu nhập, bảo đảm tiền lương tương xứng với công sức, trình độ và đóng góp. Quan tâm sức khỏe nghề nghiệp, nhà ở, đời sống văn hóa, điều kiện học tập của con em công nhân; thực hiện đầy đủ các chế độ đối với người lao động. Ngành phát triển thì cuộc sống của công nhân và gia đình họ phải được cải thiện rõ rệt.

Thứ hai, thực hiện tốt trách nhiệm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, chủ động thích ứng với chuyển dịch năng lượng

Toàn ngành cần nâng cao năng lực dự báo, tổ chức sản xuất và cung ứng than ổn định, nhất là cho sản xuất điện; kết hợp hợp lý khai thác trong nước với nhập khẩu và dự trữ. Chủ động xây dựng phương án ứng phó với biến động thị trường, chuỗi cung ứng, thiên tai và những gián đoạn có thể xảy ra, góp phần bảo đảm hoạt động ổn định của nền kinh tế. Việc đầu tư phát triển phải bám sát chiến lược, quy hoạch và nhu cầu sử dụng than. Ngành Than phải bảo đảm nguồn cung hiện nay, đồng thời chuẩn bị cho quá trình chuyển dịch năng lượng trong dài hạn. Mỗi dự án phải được xem xét trên toàn bộ vòng đời, từ khả năng thu hồi vốn, chi phí môi trường đến phương án chuyển đổi. Tăng cường hợp tác quốc tế để củng cố nguồn cung, tiếp thu công nghệ và kinh nghiệm quản lý. Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam cần phát huy thế mạnh về than, khoáng sản, nghiên cứu đầu tư chế biến sâu và phát triển các loại vật liệu phù hợp. Việc đầu tư phải căn cứ vào lợi thế, điều kiện thực tế và bảo đảm hiệu quả. Binh đoàn 19 tiếp tục kết hợp chặt chẽ sản xuất, kinh doanh hiệu quả với thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Thứ ba, tạo chuyển biến mạnh về năng suất, trình độ công nghệ và năng lực làm chủ sản xuất. Đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa, chuyển đổi số trong các khâu thăm dò, khai thác, chế biến, vận tải và điều hành. Ưu tiên công nghệ giúp giảm lao động nặng nhọc, kiểm soát nguy cơ, tiết kiệm năng lượng và giảm tổn thất tài nguyên. Công nghệ được đầu tư phải vận hành tốt trong điều kiện thực tế của đơn vị, mang lại hiệu quả và cải thiện điều kiện làm việc của người lao động. Doanh nghiệp cần liên kết chặt chẽ với các cơ sở đào tạo, tổ chức nghiên cứu; phát triển đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và công nhân lành nghề. Từng bước nâng cao năng lực thiết kế, chế tạo, bảo trì những thiết bị phù hợp với điều kiện khai thác của Việt Nam. Cần khuyến khích và khen thưởng xứng đáng những sáng kiến có giá trị. Tạo điều kiện kết hợp kinh nghiệm của người thợ với tri thức khoa học để giải quyết những vấn đề trong sản xuất.

Thứ tư, khai thác có trách nhiệm, gắn phát triển ngành Than với bảo vệ môi trường và tương lai Quảng Ninh. Tài nguyên khoáng sản thuộc sở hữu toàn dân, phải được quản lý chặt chẽ, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, có trách nhiệm với các thế hệ sau. Bảo vệ môi trường cần được thực hiện trong suốt quá trình hoạt động của mỏ. Kiểm soát chặt nước thải, bụi, bãi thải; thực hiện nghiêm việc hoàn nguyên, phục hồi môi trường, giảm phát thải và phát triển kinh tế tuần hoàn. Quảng Ninh và các doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ trong quy hoạch, tổ chức không gian phát triển. Phải hài hòa yêu cầu khai thác với phát triển đô thị, du lịch, dịch vụ; bảo vệ di sản và bảo đảm chất lượng sống của nhân dân. Chủ động chuẩn bị phương án sử dụng đất, hạ tầng sau khai thác, giữ gìn những giá trị lịch sử, văn hóa tiêu biểu của Vùng mỏ. Nguồn lực từ khai thác khoáng sản cần được sử dụng để đào tạo con người, đổi mới công nghệ và xây dựng hạ tầng phục vụ sự phát triển lâu dài của địa phương. Khi cơ cấu lại sản xuất, phải có phương án bố trí việc làm, bảo đảm sinh kế cho người lao động. Việc đào tạo lại phải gắn với nhu cầu việc làm thực tế, có phương án phù hợp đối với người lao động lớn tuổi, sức khỏe suy giảm. Kết quả phải được đánh giá bằng việc làm phù hợp, thu nhập và khả năng ổn định cuộc sống sau chuyển đổi. Những việc này cần được chuẩn bị từ sớm, để công nhân có cơ hội làm những công việc mới và người dân được hưởng lợi từ sự đổi thay của quê hương.

Thứ năm, xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh; nâng cao chất lượng quản trị và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. Các cấp ủy phải bám sát thực tiễn, lãnh đạo giải quyết những vấn đề thiết yếu của đơn vị và người lao động. Cán bộ lãnh đạo, quản lý phải gần công nhân, hiểu công việc, nêu gương trong chấp hành kỷ luật và thực hiện trách nhiệm. Chú trọng phát hiện, bồi dưỡng, kết nạp vào Đảng những công nhân ưu tú, có tay nghề, có uy tín, để tăng cường sức mạnh của tổ chức Đảng ngay tại cơ sở sản xuất. Tiếp tục đổi mới quản trị doanh nghiệp, bảo toàn và phát triển vốn nhà nước, nâng cao hiệu quả đầu tư. Doanh nghiệp nhà nước phải thể hiện vai trò dẫn dắt trong huy động và sử dụng nguồn lực, làm chủ công nghệ và bảo đảm cung ứng. Đồng thời, cần tăng cường liên kết để doanh nghiệp trong nước thuộc các thành phần kinh tế cùng phát triển. Phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm; tăng cường kiểm soát nội bộ, công khai, minh bạch, phòng ngừa tham nhũng, thất thoát, lãng phí. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ, về an toàn và những vấn đề thuộc phạm vi quản lý. Công đoàn phải thực sự là chỗ dựa tin cậy, có năng lực đại diện, đối thoại, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động. Thực hiện tốt dân chủ ở cơ sở, giải quyết kịp thời kiến nghị của công nhân. Kỷ luật được củng cố từ sự gương mẫu; đồng tâm được bồi đắp bằng sự công bằng, sẻ chia và niềm tin.

Tôi đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành và thành phố Quảng Ninh phối hợp giải quyết kịp thời những vướng mắc về cơ chế, quy hoạch, đầu tư và chính sách đối với người lao động theo thẩm quyền. Gắn phát triển hạ tầng sản xuất với nhà ở, y tế, giáo dục và các thiết chế văn hóa phục vụ công nhân. Với mỗi nhiệm vụ, cần xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành và kết quả cần đạt. Các cơ quan được giao nhiệm vụ cần thường xuyên kiểm tra tại cơ sở, lắng nghe phản ánh để kịp thời điều chỉnh.

Truyền thống 90 năm đã khẳng định bản lĩnh, sức sáng tạo và sự cống hiến của công nhân Vùng mỏ. Trách nhiệm của chúng ta là trao lại cho thế hệ tiếp nối một ngành Than có năng lực cao hơn, một môi trường sống tốt hơn và những cơ hội phát triển rộng mở hơn.

Đảng, Nhà nước tin tưởng vào bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng vươn lên của các thế hệ thợ mỏ. Hướng tới 100 năm truyền thống, chúng ta cùng phát huy tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm”, xây dựng ngành Than hiện đại, an toàn, hiệu quả; xây dựng Quảng Ninh giàu mạnh, văn minh, góp phần củng cố sức mạnh và khả năng tự chủ của đất nước. Mỗi thành quả lao động, mỗi tiến bộ trong cuộc sống người công nhân sẽ làm giàu thêm truyền thống vẻ vang mà chúng ta tự hào kỷ niệm hôm nay.

Chúc các đồng chí đại biểu, các thế hệ thợ mỏ, cùng toàn thể đồng bào, đồng chí sức khỏe, hạnh phúc và thành công.

Xin trân trọng cảm ơn!