Quảng Ninh đang đẩy mạnh chuyển đổi sản xuất nông nghiệp sang hướng nông nghiệp xanh, sạch, sinh thái và tuần hoàn nhằm kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường nông thôn.
Hiện nay, ngành nông nghiệp Quảng Ninh có quy mô gieo trồng trên 70.000ha/năm, sản lượng thủy sản đạt gần 180.000 tấn/năm cùng tổng đàn gia súc, gia cầm lớn (gần 6 triệu con gia cầm, 300.000 con lợn và 50.000 con bò). Mỗi năm, ước tính lượng phân bón sử dụng trên địa bàn khoảng 70.000-80.000 tấn, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) từ 80-90 tấn và chất thải chăn nuôi phát sinh khoảng 650 tấn/ngày đêm. Tỷ lệ phân bón, thuốc BVTV được cây trồng hấp thu chỉ khoảng 50%, số còn lại tồn dư làm thoái hóa đất và ảnh hưởng nguồn nước. Điều này gây áp lực lên môi trường khu vực nông thôn.
Để kiểm soát nguồn thải, nhân rộng mô hình canh tác an toàn, ngành NN&MT thành phố đang đẩy mạnh chuyển đổi sản xuất nông nghiệp sang hướng nông nghiệp xanh, sạch, sinh thái và tuần hoàn.
Ông Trần Văn Thực, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở NN&MT), cho biết: "Để phát triển nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường, ngành nông nghiệp thành phố tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp từ trồng trọt giảm phát thải, chăn nuôi sinh học đến nuôi trồng thủy sản tuần hoàn. Trọng tâm là tăng cường kiểm soát nguồn thải, nhân rộng các quy trình canh tác an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, HACCP và IPHM, nhằm vừa bảo vệ hệ sinh thái nông thôn, vừa nâng cao giá trị bền vững cho nông sản địa phương".
Theo đó, giải pháp thu gom vỏ bao bì thuốc BVTV sau sử dụng được duy trì với hơn 4.400 bể chứa trải đều trên các đồng ruộng. Công tác tuyên truyền, hướng dẫn nông dân sử dụng vật tư theo nguyên tắc "4 đúng" được tăng cường. Đồng thời, chương trình Quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) và IPM được mở rộng. Đến nay, toàn thành phố đã có trên 11.200ha cây trồng áp dụng IPM/IPHM. Thành phố hiện có gần 6.400ha trồng trọt tập trung, trong đó khoảng 1.100ha đạt chứng nhận VietGAP, hữu cơ, HACCP. Diện tích sản xuất nông nghiệp hữu cơ đạt 447,5ha với các cây trồng chính như lúa (93ha), quế (329ha), còn lại là chè, trà hoa vàng, cam, na, ổi...
Trong chăn nuôi, thành phố khuyến khích phát triển trang trại tập trung, áp dụng công nghệ hầm biogas, đệm lót sinh học và xử lý nước thải khép kín. Thực hiện Nghị quyết cấm chăn nuôi trong khu dân cư và kiểm soát môi trường tại hơn 400 trang trại đã giúp giảm ô nhiễm và hạn chế dịch bệnh.
Công tác bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp với sự chủ động từ các HTX và hộ sản xuất. Thành phố đã hình thành gần 50 chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ nông sản với hơn 20 doanh nghiệp, HTX tham gia. Tiêu biểu như HTX Dịch vụ nông nghiệp chất lượng cao Hoa Phong (phường Đông Triều) ứng dụng công nghệ gắn với bảo vệ môi trường. Các mô hình như trồng khoai tây Atlantic liên kết (142ha tại An Sinh), vùng khoai lang định hướng hữu cơ (10ha tại phường Móng Cái 3)... cho thu nhập từ 140-150 triệu đồng/ha.
Công tác quản lý ATTP và truy xuất nguồn gốc được quản lý chặt chẽ. Hệ thống cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc của thành phố đã cấp tài khoản cho 1.616 cơ sở, ghi nhận 3.011 mã QR cho các sản phẩm. Thành phố hiện có 358 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao còn thời hạn chứng nhận. Bên cạnh đó, các phong trào như "cánh đồng không rác", "Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường" được duy trì ở nhiều địa phương, góp phần nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh chung của người dân.
Hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, Quảng Ninh đặt mục tiêu cắt giảm 8% tổng lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2030. Thành phố đã ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035 và thử nghiệm các mô hình trồng lúa giảm phát thải để nhân rộng.
