Ngày 6/11, đảng Tổ chức Dân tộc Mã Lai Thống nhất (UMNO) thông báo đã hoàn tất việc nộp khoản tiền phạt 50 triệu ringgit (12,3 triệu USD) thay cựu Thủ tướng Malaysia Najib Razak, qua đó đáp ứng một trong những điều kiện quan trọng để ông được chuyển từ nhà tù sang chấp hành phần còn lại của bản án tại nhà theo quyết định ân xá có điều kiện của Quốc vương Malaysia.
Ông Najib Razak giữ chức Thủ tướng Malaysia từ năm 2009 đến năm 2018, trước khi chính phủ của ông thất bại trong cuộc tổng tuyển cử giữa làn sóng bất bình liên quan bê bối tham nhũng tại Quỹ Đầu tư nhà nước 1Malaysia Development Berhad (1MDB). Đây là một trong những vụ bê bối tài chính lớn nhất trong lịch sử Malaysia, với ít nhất 4,5 tỷ USD bị chiếm đoạt theo kết quả điều tra. Vụ việc không chỉ dẫn đến hàng loạt cuộc điều tra và xét xử mà còn góp phần làm thay đổi cục diện chính trị Malaysia sau hơn sáu thập niên liên minh cầm quyền đã nắm quyền liên tục.
Ông Najib, 73 tuổi, bị giam giữ từ tháng 8/2022, sau khi Tòa án Liên bang Malaysia giữ nguyên phán quyết kết tội ông trong vụ án tham nhũng đầu tiên liên quan bê bối 1MDB.
Tháng 9/2026, Quốc vương Malaysia Sultan Ibrahim Iskandar quyết định ân xá có điều kiện, cho phép ông Najib chấp hành phần còn lại của bản án tại nhà nếu hoàn tất khoản tiền phạt theo quy định. Theo quyết định này, ông có thể kết thúc thời gian chấp hành án vào tháng 8/2028.
Tổng Thư ký UMNO Asyraf Wajdi Dusuki cho biết đảng đã huy động đủ số tiền thông qua hoạt động quyên góp và hoàn tất việc nộp phạt tại Tòa án cấp cao trong ngày 6/11.
Thời điểm cụ thể ông Najib được chuyển từ nhà tù về nhà riêng chưa được công bố. Sáng cùng ngày, cảnh sát đã triển khai lực lượng tại khu vực nhà riêng của ông ở Kuala Lumpur và phong tỏa tuyến đường dẫn vào nơi ở.
Vẫn đối mặt với bản án 15 năm tù trong vụ án khác
Quyết định cho phép chấp hành án tại nhà chỉ áp dụng đối với bản án sáu năm tù trong vụ xét xử đầu tiên liên quan bê bối 1MDB.
Trước đó, năm 2020, ông Najib bị tuyên án 12 năm tù và phạt 210 triệu ringgit (51,5 triệu USD) về các tội lạm dụng quyền lực, vi phạm tín nhiệm hình sự và rửa tiền. Vụ án liên quan khoản tiền 42 triệu ringgit (10,3 triệu USD) được chuyển vào các tài khoản ngân hàng cá nhân của ông từ SRC International, công ty từng thuộc 1MDB.
Tháng 1/2024, Hội đồng Ân xá Malaysia quyết định giảm một nửa thời hạn tù, xuống còn sáu năm, đồng thời giảm khoản tiền phạt xuống 50 triệu ringgit.
Sau đó, Quốc vương Sultan Ibrahim Iskandar tiếp tục ban hành quyết định ân xá có điều kiện, mở đường cho ông Najib chấp hành án tại nhà đến ngày 23/8/2028, với điều kiện hoàn tất nghĩa vụ nộp phạt.
Tuy nhiên, tháng 12/2025, ông Najib tiếp tục bị tuyên phạt 15 năm tù trong một vụ án tham nhũng và rửa tiền khác liên quan bê bối 1MDB. Ông hiện đang kháng cáo bản án này. Theo đó, nếu kháng cáo không thành công, ông Najib có thể phải trở lại nhà tù sau khi kết thúc thời gian chấp hành bản án hiện tại.
Bê bối 1MDB và những hệ lụy chính trị
Quỹ 1MDB do ông Najib thành lập năm 2009, không lâu sau khi ông nhậm chức Thủ tướng Malaysia, với mục tiêu thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước.
Các cuộc điều tra sau đó phát hiện ít nhất 4,5 tỷ USD đã bị chiếm đoạt khỏi quỹ. Theo cơ quan điều tra, các cộng sự của ông Najib đã chuyển số tiền này qua nhiều tài khoản ngân hàng tại Mỹ và nhiều quốc gia khác nhằm che giấu nguồn gốc.
Một phần số tiền bị cáo buộc đã được sử dụng để tài trợ sản xuất phim Hollywood và mua sắm nhiều tài sản xa xỉ, gồm khách sạn, du thuyền, tác phẩm nghệ thuật và trang sức.
Bê bối 1MDB gây làn sóng bất bình trong dư luận Malaysia, góp phần dẫn đến thất bại lịch sử của liên minh cầm quyền trong cuộc tổng tuyển cử năm 2018, chấm dứt hơn sáu thập niên nắm quyền liên tục kể từ khi Malaysia giành độc lập từ Anh năm 1957.
Mặc dù bị kết án, ông Najib vẫn duy trì ảnh hưởng đáng kể trong UMNO. Đảng này hiện tham gia liên minh chính phủ được thành lập năm 2022.
