Gieo tình yêu di sản từ mái trường

Từ những đảo đá, hang động kỳ vĩ trên vịnh Hạ Long đến dấu tích linh thiêng trên non thiêng Yên Tử, các di sản đều lưu giữ những câu chuyện về thiên nhiên, lịch sử và văn hóa của vùng đất Quảng Ninh. Đưa di sản vào trường học thông qua những tiết học, hoạt động trải nghiệm, ngoại khóa gần gũi, sinh động, các nhà trường đang giúp học sinh thêm hiểu, thêm trân trọng những giá trị của quê hương, qua đó bồi đắp ý thức gìn giữ và trao truyền di sản cho các thế hệ mai sau.

Tại Trường THCS Lê Văn Tám (phường Hồng Gai), việc giáo dục văn hóa truyền thống, tìm hiểu về di sản, di tích, danh thắng của Quảng Ninh luôn được chú trọng triển khai bằng nhiều hình thức phong phú, gắn với nội dung các môn học và hoạt động giáo dục.

Theo đó, các hoạt động ngoại khóa dưới cờ được tổ chức theo những chủ điểm như: Giáo dục, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước; nâng cao ý thức trách nhiệm của học sinh trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản quê hương... Bên cạnh đó, nhà trường còn tổ chức các cuộc thi vẽ tranh; thi làm hướng dẫn viên du lịch; thi tìm hiểu kiến thức thông qua hình thức sân khấu hóa, đóng kịch, thuyết trình về các địa danh văn hóa, lịch sử, hệ thống di tích, danh thắng của thành phố; cho học sinh tham gia các lễ hội truyền thống... Thông qua các hoạt động này, học sinh không chỉ hiểu hơn về bề dày văn hóa, lịch sử của quê hương mà còn tạo cho các em môi trường rèn luyện kỹ năng thuyết trình, làm việc nhóm, bước đầu tìm hiểu về những ngành nghề gắn với lĩnh vực du lịch, văn hóa, phù hợp với định hướng phát triển của Quảng Ninh.

Em Hoàng Phương Linh, học sinh lớp 8A4, Trường THCS Lê Văn Tám, chia sẻ: “Sinh ra và lớn lên tại chính vùng đất di sản nên những bài học tìm hiểu về vịnh Hạ Long càng trở nên gần gũi với chúng em. Chúng em được cô giáo hướng dẫn tự tìm hiểu, chuẩn bị nội dung thuyết trình, thiết kế slide giới thiệu về cảnh quan, giá trị địa chất, địa mạo cùng những câu chuyện lịch sử, văn hóa gắn với di sản. Cách học này giúp chúng em hiểu và ghi nhớ kiến thức tốt hơn. Em mong muốn sau này có thể trở thành một hướng dẫn viên, giới thiệu tới bạn bè bốn phương về vẻ đẹp quê hương mình”.

Cô giáo Nguyễn Thùy Chi, giáo viên Tổ Văn - Sử - Địa, Trường THCS Lê Văn Tám, cho biết: Nhà trường chú trọng triển khai nội dung giáo dục di sản gắn kết linh hoạt với kiến thức giữa các bộ môn liên quan, như: Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục địa phương. Đặc biệt, nhà trường định kỳ tổ chức những chuyến tham quan, học tập thực tế tại các địa danh, di tích văn hóa, lịch sử trên địa bàn thành phố, như: Vịnh Hạ Long, Khu di tích - danh thắng Yên Tử, Khu di tích lịch sử nhà Trần, Bảo tàng Quảng Ninh... Với những nội dung chưa có điều kiện trải nghiệm trực tiếp, học sinh được tìm hiểu về các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, văn hóa thông qua hình ảnh, video, tư liệu trực quan. Vì vậy, việc tiếp cận di sản bằng hình thức trực tiếp hay trên không gian số các em đều có thêm cơ hội mở rộng kiến thức, hiểu sâu hơn về giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương.

Không dừng lại ở những tiết học trong lớp, ứng dụng chuyển đổi số đang giúp các nhà trường mở rộng không gian giáo dục di sản theo những cách linh hoạt, sinh động hơn. Thông qua các nền tảng dạy học trực tuyến, các trường có thể kết nối với nhau, tạo nên những “lớp học không biên giới” để học sinh ở các địa phương có thể cùng tham gia một bài học, cùng tìm hiểu và chia sẻ những giá trị văn hóa, lịch sử của địa phương mình cũng như sự phong phú, đa dạng của văn hóa các vùng miền.

Cùng với các nhà trường, tổ chức Đoàn, Đội trên địa bàn thành phố cũng tích cực phối hợp triển khai nhiều hoạt động giáo dục di sản, văn hóa truyền thống cho thanh thiếu nhi. Tiêu biểu, nhiều năm nay, chương trình “Trại hè ước mơ hồng” do Thành Đoàn - Hội đồng Đội thành phố tổ chức đều được triển khai tại Khu di tích - danh thắng Yên Tử. Bên cạnh các nội dung giáo dục về quyền trẻ em, Luật Trẻ em, kỹ năng sống, chương trình dành thời lượng để thiếu nhi tìm hiểu về lịch sử, văn hóa quê hương Quảng Ninh. Các em được giới thiệu về Di sản văn hóa thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm, Côn Sơn, Kiếp Bạc, trong đó có Khu di tích và danh thắng Yên Tử, nơi gắn liền với tên tuổi Phật hoàng Trần Nhân Tông - người sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm đậm bản sắc Việt.

Không gian Yên Tử với cảnh sắc núi rừng, hệ thống di tích, dấu tích lịch sử cùng các hoạt động trải nghiệm văn hóa, thiền, trò chơi dân gian giúp các em thiếu nhi có cơ hội tiếp cận di sản trực tiếp thay vì chỉ học qua những trang sách. Em Phạm Ngọc Tuệ Linh, học sinh lớp 5E5, Trường Tiểu học Mạo Khê, chia sẻ: “Qua những hoạt động của “Trại hè ước mơ hồng”, em được tìm hiểu thêm về Phật hoàng Trần Nhân Tông, về Yên Tử và những giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương. Em mong muốn sẽ có thêm nhiều chương trình như vậy để chúng em được khám phá, trải nghiệm và hiểu hơn về nơi mình đang sống”.

Từ lớp học đến những chuyến tham quan, chương trình trải nghiệm, giáo dục di sản đang được các nhà trường, tổ chức Đoàn, Đội triển khai bằng những cách gần gũi, phù hợp với lứa tuổi thanh thiếu nhi. Qua đó, những giá trị lịch sử, văn hóa và thiên nhiên, con người của Quảng Ninh từng bước đến gần hơn với thế hệ trẻ. Để từ mái trường, tình yêu quê hương được bồi đắp, niềm tự hào về di sản được nuôi dưỡng để mỗi thanh thiếu nhi không chỉ hiểu mà còn biết trân trọng, gìn giữ và tiếp nối những giá trị quý báu cha ông để lại.