Khi công đoàn sát cánh cùng người lao động

Mỗi vướng mắc về chế độ chính sách đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động. Phát hiện sớm, lên tiếng và tham gia giải quyết những vấn đề đó đang làm rõ hơn vai trò đại diện của tổ chức Công đoàn.

Để người lao động hiểu quyền, nói được điều mình cần

Một trong những cách Công đoàn nắm bắt vấn đề từ cơ sở là trực tiếp nghe người lao động nói. Trong tháng 7 và 8 vừa qua, chương trình “Lắng nghe đoàn viên, người lao động nói” triển khai tại các khu công nghiệp và nhiều địa bàn, tạo kênh để công nhân phản ánh những vấn đề liên quan đến việc làm, thu nhập, BHXH, điều kiện làm việc, nhà ở, đời sống sau giờ làm.

Tham dự chương trình “Lắng nghe đoàn viên, người lao động nói” ở phường Bãi Cháy, chị Vũ Thị Phương Quỳnh, Công ty CP Sun Hospitality Group - Chi nhánh Hạ Long, cho rằng: “Những cuộc gặp trực tiếp giúp người lao động nói lên những điều còn băn khoăn trong công việc, đời sống và nghe giải đáp các chế độ, chính sách liên quan. Qua trao đổi, người lao động hiểu rõ hơn quyền lợi của mình và biết tìm đến đâu khi cần hỗ trợ”.

Cùng với lắng nghe, Công đoàn chú trọng đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với công nhân. Năm nay, LĐLĐ thành phố Quảng Ninh tiếp tục tổ chức các hội nghị tập huấn, tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động, pháp luật công đoàn cho cán bộ công đoàn, đoàn viên, người lao động tại nhiều địa phương. Nội dung tập trung vào những quy định gắn trực tiếp với hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc, BHXH, an toàn vệ sinh lao động và trách nhiệm của các bên trong quan hệ lao động.

Anh Lê Bảo Trọng, Công ty CP Quốc tế Hoàng Gia, vừa được tham dự hội nghị tập huấn, phổ biến pháp luật do LĐLĐ thành phố tổ chức, chia sẻ: “Những buổi tập huấn như thế này rất có ý nghĩa với người lao động. Chúng tôi có thêm kiến thức để tự bảo vệ quyền lợi của mình, đồng thời hiểu rõ hơn nghĩa vụ, trách nhiệm trong quan hệ lao động”.

Việc tuyên truyền, tư vấn pháp luật đã được Công đoàn Quảng Ninh duy trì qua nhiều năm. Bình quân mỗi năm, LĐLĐ tổ chức 25-30 cuộc tuyên truyền, phổ biến pháp luật, 15-20 cuộc tư vấn pháp luật lưu động miễn phí. Trong 5 năm qua, các cấp Công đoàn tổ chức 392 cuộc tư vấn pháp luật lưu động cho trên 46.800 lượt người.

Đề án “Phát triển quan hệ lao động Quảng Ninh giai đoạn 2026-2030” tiếp tục xác định tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật là một trong những giải pháp quan trọng. Cùng với các lớp tập huấn, những sân chơi, hội thi về pháp luật lao động, an toàn vệ sinh lao động như: Sân chơi sau giờ thứ 8, Hội thi An toàn vệ sinh lao động cũng giúp đoàn viên, công nhân tiếp cận quy định pháp luật theo cách gần gũi, dễ nhớ hơn.

Bảo vệ bằng đối thoại, thương lượng và giám sát

Hiểu quyền là điều kiện đầu tiên. Để quyền lợi của người lao động đi vào thực tế, Công đoàn còn phải tham gia đối thoại, thương lượng, giám sát và lên tiếng khi phát hiện vi phạm.

Tình trạng chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN là một ví dụ. Tính đến ngày 31/7/2026, Quảng Ninh có 425 đơn vị chậm đóng, trốn đóng từ trên 3 tháng với số tiền từ 10 triệu đồng trở lên; tổng số tiền trên 102 tỷ đồng, ảnh hưởng đến 3.258 lao động. Trước thực tế đó, LĐLĐ thành phố yêu cầu Công đoàn các địa bàn liên quan phối hợp với cơ quan BHXH rà soát nghĩa vụ của doanh nghiệp, thu thập hồ sơ đối với trường hợp chậm đóng, trốn đóng kéo dài; trực tiếp đôn đốc doanh nghiệp và nắm kiến nghị của người lao động. Công đoàn cũng xác nhận thông tin 10 doanh nghiệp chậm đóng BHXH để tham gia xử lý. Với trường hợp cố tình chây ỳ, Công đoàn phối hợp củng cố hồ sơ, thực hiện các bước khởi kiện hoặc kiến nghị khởi kiện theo quy định.

Đối thoại tại nơi làm việc và thương lượng tập thể cũng giúp phòng ngừa bất đồng từ sớm. Từ năm 2021 đến hết tháng 6/2026, các doanh nghiệp trên địa bàn tổ chức 1.097 cuộc đối thoại; số thỏa ước lao động tập thể đạt 961 bản. Qua đó, Công đoàn đưa các vấn đề như tiền lương, tiền thưởng, bữa ăn ca, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, phúc lợi, điều kiện lao động ra trao đổi với người sử dụng lao động. Khi Công đoàn nắm chắc nhu cầu của người lao động và kiên trì thương lượng, nhiều nội dung có lợi hơn cho người lao động được đưa vào thỏa ước lao động tập thể.

Đơn cử tại Công ty TNHH Autoliv Việt Nam (KCN Sông Khoai), qua đối thoại, nhiều kiến nghị của người lao động đã trở thành chính sách cụ thể như bữa ăn ca 50.000 đồng/suất, hỗ trợ đi lại, chuyên cần, thuê nhà, nuôi con nhỏ, bảo hiểm tai nạn 24 giờ, tổ chức sinh nhật tháng cho công nhân mức 500.000 đồng/người, thưởng lễ tết, chế độ riêng cho lao động nữ…. Anh Nguyễn Văn Duy, Chủ tịch Công đoàn công ty, cho biết: “Qua đối thoại, Công đoàn hiểu người lao động cần gì, doanh nghiệp cần gì để cùng tìm tiếng nói chung”.

Cùng với đối thoại, thương lượng, các cấp Công đoàn tăng cường giám sát việc thực hiện pháp luật. Trong giai đoạn 2021-2025, Công đoàn Quảng Ninh thực hiện 75 cuộc giám sát chuyên đề; phối hợp thanh tra, kiểm tra, giám sát pháp luật lao động, BHXH, bình đẳng giới tại 302 lượt doanh nghiệp, qua đó kiến nghị khắc phục những nội dung chưa đảm bảo quyền lợi người lao động.

Những hoạt động này tiếp tục được cụ thể hóa trong Đề án “Phát triển quan hệ lao động Quảng Ninh giai đoạn 2026-2030”. Đến năm 2030, Đề án đặt mục tiêu 100% doanh nghiệp thực hiện các quy định pháp luật về quan hệ lao động và đối thoại định kỳ tại nơi làm việc; trên 90% vụ việc người lao động có nhu cầu tư vấn, giải quyết tranh chấp có đại diện Công đoàn tham gia hoặc nhận được sự hỗ trợ của Công đoàn.

Theo bà Đặng Thị Kim Chung, Phó Chủ tịch LĐLĐ thành phố Quảng Ninh: “Công đoàn luôn lắng nghe và phải gắn với giải quyết: Những nội dung thuộc thẩm quyền cần trao đổi, làm rõ; những kiến nghị vượt thẩm quyền phải được tổng hợp, chuyển đến cơ quan có trách nhiệm và tiếp tục theo dõi, phản hồi kết quả tới người lao động”.