Lạm phát tại Mỹ tăng lên 3,7% trong tháng 9/2026, so với mức 3,4% của tháng trước, do giá xăng và nhiều loại hàng hóa, dịch vụ tiếp tục leo thang. Số liệu công bố ngày 14/10 cho thấy áp lực giá cả vẫn dai dẳng, đặt ra thách thức đối với chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đồng thời trở thành vấn đề đáng chú ý trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Theo báo cáo của Bộ Lao động Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 tăng 3,7% so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn mức 3,4% ghi nhận trong tháng 8. Tính theo tháng, CPI tăng 0,6%, mức tăng mạnh nhất trong 5 tháng, so với mức tăng 0,4% của tháng trước.
Lạm phát cơ bản, không bao gồm hai nhóm hàng có giá biến động mạnh là thực phẩm và năng lượng, tăng 2,6% so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn mức 2,4% của tháng 8 và vượt dự báo của các nhà kinh tế. So với tháng trước, CPI cơ bản tăng 0,3%. Nếu duy trì tốc độ này trong cả năm, lạm phát sẽ cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed.
Các số liệu cho thấy tác động kéo dài của cuộc xung đột Trung Đông đối với giá năng lượng, đồng thời phản ánh tình trạng lạm phát dai dẳng tại Mỹ kể từ khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng 2. Tuy nhiên, áp lực tăng giá không chỉ xuất phát từ dầu mỏ và khí đốt mà còn liên quan đến làn sóng đầu tư mạnh vào các trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI), đẩy giá chip máy tính và thiết bị điện tử tiêu dùng tăng cao.
Ông Bill Adams, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách thị trường Mỹ tại ngân hàng Fifth Third, nhận định báo cáo lạm phát tháng 9 kém tích cực hơn dự kiến. Theo ông, giá cả tăng trên diện rộng, ảnh hưởng đến nhiều nhóm hàng hóa lâu bền, hàng hóa không lâu bền và dịch vụ, thay vì chỉ tập trung vào một số lĩnh vực như những tháng trước.
Trong đó, giá xăng tăng tới 9,1% từ tháng 8 sang tháng 9, trở thành một trong những yếu tố quan trọng nhất thúc đẩy lạm phát. Chi phí nhiên liệu tăng cũng tác động đến hoạt động vận tải và du lịch. Giá vé máy bay tăng 1,2% trong tháng 9 và cao hơn tới 22% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi giá khách sạn tăng 2% theo tháng và 4,4% theo năm.
Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng tại các trạm bán lẻ đã giảm nhẹ trong hai tuần gần đây, xuống mức trung bình 4,33 USD/gallon trên toàn quốc, nhưng vẫn cao hơn so với một tháng trước. Giá nhiên liệu tăng còn khiến chi phí vận chuyển và hoạt động của nhiều doanh nghiệp gia tăng, buộc một số doanh nghiệp chuyển một phần gánh nặng sang người tiêu dùng.
Tuần trước, tập đoàn thực phẩm và đồ uống PepsiCo thông báo sẽ tăng giá các sản phẩm đồ ăn nhẹ như Doritos, Ruffles, Sun Chips và một số loại nước giải khát nhằm bù đắp chi phí nhiên liệu, nhôm và nguyên liệu thực phẩm tăng cao.
Trong khi đó, người tiêu dùng Mỹ ghi nhận mức giảm nhẹ ở nhóm thực phẩm mua tại cửa hàng. Giá thực phẩm tại các cửa hàng tạp hóa giảm 0,1% trong tháng 9 và chỉ tăng 1,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng giá thịt bò xay giảm 0,8% theo tháng, dù vẫn cao hơn 5,4% so với một năm trước.Tuy nhiên, nhiều nhóm hàng tiêu dùng khác tiếp tục tăng giá nhanh, bao gồm đồ chơi, ô tô mới và đã qua sử dụng, dụng cụ thể thao và giày dép. Diễn biến này cho thấy áp lực lạm phát đã lan rộng hơn trong nền kinh tế Mỹ.
Bên cạnh giá năng lượng, làn sóng đầu tư vào AI cũng đang tạo thêm sức ép đối với giá cả. Việc mở rộng các trung tâm dữ liệu và hạ tầng phục vụ AI khiến giá chất bán dẫn, thiết bị máy tính và linh kiện điện tăng mạnh. Chi phí này sau đó được chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá các sản phẩm điện tử như máy chơi game, máy tính xách tay và điện thoại thông minh.
Theo báo cáo công bố ngày 13/10 của ngân hàng Goldman Sachs, hoạt động đầu tư xây dựng hạ tầng AI đã góp thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm vào tỷ lệ lạm phát hằng năm, tính theo thước đo lạm phát được Fed ưu tiên sử dụng.
Lạm phát tăng cao đang đặt Fed trước những lựa chọn khó khăn về chính sách tiền tệ. Các quan chức ngân hàng trung ương Mỹ theo dõi sát diễn biến giá cả để xác định liệu có cần tiếp tục nâng lãi suất ngắn hạn hay không và mức tăng bao nhiêu là phù hợp. Tháng trước, Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhận định lạm phát chưa giảm đủ nhanh về mục tiêu của ngân hàng trung ương, khiến Fed quyết định tăng lãi suất lần đầu tiên trong ba năm, lên khoảng 3,9%.
Báo cáo mới nhất có thể làm gia tăng sức ép buộc Fed tiếp tục nâng lãi suất tại cuộc họp ngày 27-28/10. Tuy nhiên, một số quan chức Fed cho rằng ngân hàng trung ương có thể chờ thêm trước khi tiếp tục thắt chặt chính sách. Phần lớn nhà đầu tư Phố Wall dự báo Fed sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tháng 10 và có thể tăng thêm một lần vào tháng 12. Các quan chức Fed hiện cũng dự kiến chỉ có thêm một đợt tăng lãi suất trong năm nay.
Việc nâng lãi suất nhằm làm tăng chi phí vay vốn, qua đó hạn chế chi tiêu, giảm tốc độ tăng trưởng và kiềm chế giá cả. Tuy nhiên, một phần đáng kể áp lực lạm phát hiện nay xuất phát từ các cú sốc nguồn cung, đặc biệt là sự gián đoạn nguồn cung dầu khí do xung đột liên quan đến Iran, vốn không thể được giải quyết trực tiếp bằng chính sách lãi suất.
Ông Warsh từng nhấn mạnh mục tiêu ngăn đà tăng giá xăng lan sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế. Tuy nhiên, tác động này đã thể hiện rõ trong ngành hàng không, khi giá vé máy bay tăng khoảng 22% so với cùng kỳ năm trước.
Báo cáo mới nhất cũng là số liệu lạm phát quan trọng cuối cùng được công bố trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Giá cả duy trì ở mức cao đang gây bất lợi về chính trị cho đảng Cộng hòa và ảnh hưởng đến mức độ ủng hộ đối với Tổng thống Donald Trump. Theo khảo sát của hãng tin AP phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề công NORC, chỉ 17% người trưởng thành tại Mỹ tán thành cách Tổng thống Trump xử lý vấn đề chi phí sinh hoạt. Tỷ lệ ủng hộ cách điều hành nền kinh tế nói chung của ông cũng chỉ đạt 26%, mức thấp kỷ lục.
