World Cup 2026 đang trở thành phép thử quan trọng đối với hệ thống giao thông công cộng của Los Angeles trước thềm Olympic 2028. Thành phố kỳ vọng sự kiện sẽ giúp thay đổi thói quen đi lại của người dân và kiểm nghiệm kế hoạch tổ chức một kỳ Olympic “không ô tô”.
Khi đưa cậu con trai 5 tuổi tới xem một trận đấu World Cup diễn ra tại khu vực Los Angeles hồi đầu tháng, anh Matthew Smith đã chọn đi tàu điện thay vì lái xe từ thành phố ven biển nơi gia đình sinh sống.
Đây là lần đầu tiên sau khoảng một thập kỷ anh sử dụng hệ thống giao thông công cộng LA Metro và trải nghiệm này tích cực hơn nhiều so với kỳ vọng.
"Tôi thấy đây là một hệ thống vận hành khá hiệu quả, điều này khiến tôi khá bất ngờ khá hiệu quả, khác với những gì tôi từng nghe trước đây." - anh nói.
Đó cũng là điều mà giới chức LA Metro mong muốn khi tận dụng 8 trận đấu World Cup 2026 diễn ra tại Los Angeles để giới thiệu, hoặc đưa người dân quay trở lại với hệ thống giao thông công cộng vốn ít được người dân sử dụng ở thành phố nổi tiếng phụ thuộc vào ô tô.
Đây được xem là bước chạy thử quan trọng cho Olympic Los Angeles 2028, sự kiện được ban tổ chức quảng bá là kỳ Olympic "không ô tô", khi khán giả sẽ không có bãi đỗ xe tại các địa điểm thi đấu và sẽ di chuyển bằng tàu điện hoặc xe trung chuyển.
Riêng trận đấu giữa Tây Ban Nha và Áo ngày 2/7 đã ghi nhận gần 50.000 lượt hành khách trên các tuyến đường sắt của LA Metro. Dù chưa có tuyến tàu điện kết nối trực tiếp tới sân SoFi ở thành phố Inglewood, Metro đã bố trí thêm 15 tuyến xe buýt trung chuyển từ các ga tàu và trung tâm giao thông, trong đó tuyến xa nhất mất khoảng 1 giờ 15 phút. Chỉ riêng trận đấu này đã có hơn 30.000 lượt hành khách sử dụng xe trung chuyển.
Mô hình tương tự sẽ được áp dụng tại Olympic 2028 do nhiều địa điểm thi đấu cũng chưa kết nối trực tiếp với mạng lưới đường sắt. Trong kỳ World Cup, Metro phải mượn khoảng 200 xe buýt để đáp ứng nhu cầu tăng cao; còn với Olympic, cơ quan này cho biết sẽ cần tới khoảng 3.000 xe.
Nỗ lực thay đổi hình ảnh giao thông công cộng
Đối với nhiều cư dân Los Angeles, phương tiện giao thông công cộng chưa bao giờ là lựa chọn quen thuộc như tại New York hay Chicago.
LA Metro hiện phục vụ khoảng 1 triệu lượt hành khách mỗi ngày, tương đương Chicago dù Los Angeles đông dân hơn đáng kể, trong khi hệ thống giao thông công cộng của New York ghi nhận hơn 3 triệu lượt khách vào các ngày trong tuần.
Không ít người dân vẫn cho rằng tàu điện và xe buýt ở Los Angeles thiếu an toàn hoặc hoạt động chưa ổn định. Một số vụ án nghiêm trọng từng xảy ra trên tàu điện, như vụ một cụ bà 67 tuổi bị đâm trên tàu điện ngầm vào năm 2024, cùng những lo ngại về ma túy, vệ sinh và tình trạng người vô gia cư, càng khiến hình ảnh hệ thống này bị ảnh hưởng.
Tháng 6 vừa qua, LA Metro bắt đầu tuyển dụng lực lượng cảnh sát riêng với mục tiêu triển khai đầy đủ vào năm 2029 để tiếp quản dần Sở Cảnh sát Los Angeles (LAPD) trong việc đảm bảo an ninh trên hệ thống giao thông. Cơ quan này cũng cho biết số vụ phạm pháp trên toàn hệ thống trong tháng 3/2026 đã giảm 13,6% so với cùng kỳ năm trước.
Chị Martha Banuelos, người trước đây hầu như tránh sử dụng phương tiện công cộng, cho biết gần đây đã quay lại đi tàu để tham dự các khu cổ vũ World Cup.
"Hệ thống sạch sẽ hơn nhiều và cũng không còn mùi khó chịu như trước," chị nhận xét.
World Cup - cơ hội thay đổi thói quen đi lại
LA Metro đã phối hợp với FIFA tổ chức các khu cổ vũ và khu xem bóng đá tập trung tại nhiều đầu mối giao thông, nơi hàng nghìn người hâm mộ tụ họp theo dõi các trận đấu. Tại đó, người hâm mộ vừa có thể uống bia, nhảy theo nhạc DJ, và cổ vũ cho đội bóng mà họ yêu thích.
Đơn vị này cũng phát hành thẻ vé phiên bản giới hạn theo từng đội tuyển, đồng thời nâng cấp hệ thống thanh toán để hành khách có thể quẹt thẻ ngân hàng trực tiếp thay vì phải sử dụng thẻ giao thông chuyên dụng.
Những thay đổi này đã thu hút thêm nhiều hành khách mới như Yasmin Cortez, 32 tuổi, lần đầu tiên đi tàu điện để tham dự Lễ hội Cổ động viên FIFA tại sân LA Memorial Coliseum. Một tuần sau, cô tiếp tục sử dụng tàu điện để đến khu cổ vũ tại ga Union Station.
"Với giá xăng như hiện nay, tôi nghĩ mình nên đi Metro nhiều hơn. Thành phố còn rất nhiều nơi để khám phá." - cô nói.
Hướng tới Olympic 2028
Olympic Paris 2024 từng được đánh giá cao nhờ hầu hết địa điểm thi đấu đều có thể tiếp cận bằng tàu điện, tàu ngoại ô, xe điện hoặc xe buýt.
Los Angeles đang đẩy nhanh việc mở rộng mạng lưới giao thông công cộng để hướng tới mục tiêu tương tự. Tháng 5 vừa qua, thành phố đưa vào khai thác đoạn mở rộng của tuyến D, kết nối trung tâm Los Angeles với nhiều điểm du lịch nổi tiếng như trung tâm mua sắm The Grove, Bảo tàng Nghệ thuật Hạt Los Angeles và khu hố nhựa đường La Brea.
Đây là dự án mở rộng đường sắt hạng nặng đầu tiên tại Mỹ được đưa vào vận hành kể từ năm 2020. Bốn nhà ga mới cũng đang được xây dựng để kéo dài tuyến đến Đại học California, Los Angeles (UCLA), nơi sẽ trở thành Làng Vận động viên chính thức của Olympic 2028.
"Bản thân Los Angeles là một thành phố của giao thông công cộng. Chúng tôi vẫn còn nhiều việc phải làm để mở rộng mạng lưới, nhưng người dân thực sự mong muốn sử dụng phương tiện công cộng," bà Jennifer Vides, Giám đốc phụ trách trải nghiệm khách hàng của LA Metro, cho biết.
