Lan tỏa tình yêu vùng than qua những ca khúc

Có những giai điệu vừa cất lên đã gợi nhớ về một vùng đất. Với Quảng Ninh, hình ảnh người thợ mỏ cần cù, kiên cường cùng tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều sáng tác âm nhạc. Bằng giai điệu khi hào sảng, mạnh mẽ, khi sâu lắng, thiết tha, những ca khúc về Vùng mỏ và người thợ mỏ đã lưu giữ tình yêu, niềm tự hào về quê hương Quảng Ninh, đồng thời lan tỏa vẻ đẹp vùng đất, con người và những giá trị văn hóa đặc sắc nơi đây.

Tình yêu và niềm tự hào ấy được thể hiện và in dấu ấn qua nhiều sáng tác của các nhạc sĩ tên tuổi. Những ca khúc ấy đã đi cùng năm tháng, trở thành giai điệu quen thuộc trong đời sống tinh thần của các thế hệ công nhân ngành Than nói riêng và biết bao người dân Quảng Ninh nói chung. Có thể kể đến các ca khúc: “Khi chúng tôi vào lò” của nhạc sĩ Trần Chung; “Đất mỏ anh hùng” của nhạc sĩ Xuân Giao; “Đường đi lên mỏ hôm nay” của nhạc sĩ Tân Huyền; “Tôi là người thợ lò”, “Tình ca người thợ mỏ” của nhạc sĩ Hoàng Vân; “Những ngôi sao ca đêm” của nhạc sĩ Phạm Tuyên; “Nhịp máy khoan” của nhạc sĩ Trọng Bằng...

Hơn nửa thế kỷ qua, giữa những tầng than sâu, trên những sân khấu lớn, hay trong đời sống thường ngày của người thợ mỏ, ca khúc “Tôi là người thợ lò” của nhạc sĩ Hoàng Vân vẫn ngân vang gửi gắm tình yêu sâu sắc với vùng than. Với giai điệu hào sảng, khỏe khoắn, nhịp điệu hùng tráng như âm vang từ lòng đất sâu thẳm, ca khúc tái hiện tinh thần lao động khẩn trương, khỏe khoắn, hăng say của người thợ mỏ trong một thời kỳ đầy gian khó, khi mỗi ca lao động, khí thế tiến quân sản xuất được ví như ra quân đánh giặc một thời: Tôi là người thợ lò/ Sinh ra trên đất mỏ/ Trong những ngày cờ đỏ/ Bay trên núi Bài Thơ.../ Có nghe tiếng mìn nổ dậy đất/ Tiếng máy reo như tiếng bước đoàn thợ mỏ tiến quân.../ Nào, đồng chí chúng ta ơi, ta tiến quân vào lò...

NSND Quang Thọ chia sẻ: “Tôi là người thợ lò” của nhạc sĩ Hoàng Vân là một trong những ca khúc tiêu biểu viết về người thợ mỏ và vùng đất Quảng Ninh. Tôi bắt đầu hát “Tôi là người thợ lò” từ năm 1965, khi còn là ca sĩ nghiệp dư của mỏ than Cọc Sáu thời ấy. Chúng tôi đã đến các khai trường, xuống tận hầm lò để hát cho công nhân, thợ mỏ nghe và sau này, ca khúc tiếp tục được tôi biểu diễn trên nhiều sân khấu lớn nhỏ. Dù đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, ca khúc vẫn giữ nguyên sức lay động bởi những giá trị vượt lên trên dấu ấn thời gian, đó là tình yêu quê hương, niềm tự hào về truyền thống và hình ảnh những thế hệ thợ mỏ đã góp sức làm nên truyền thống và diện mạo vùng than Quảng Ninh hôm nay.

Nếu “Tôi là người thợ lò” mang âm hưởng hào sảng, tái hiện khí thế lao động sôi nổi thì “Những ngôi sao ca đêm” của nhạc sĩ Phạm Tuyên lại đem đến một sắc thái trữ tình, lãng mạn, đầy chất thơ: Ơi hỡi các vì sao, những người bạn đường đêm nay/ Nghe thấy chăng tiếng hát của chúng tôi/ Sao lấp lánh trên trời cao/ Sao lấp lánh trên tầng cao/ Sao lấp lánh thành phố mỏ/ Ta làm ra bao ánh sao lung linh...

Những vì sao trong ca khúc vừa là hình ảnh của thiên nhiên, vừa gợi liên tưởng đến ánh đèn nơi khai trường, những tầng than sâu và thành quả lao động vinh quang. Qua đó, vẻ đẹp của người thợ mỏ hiện lên bình dị mà lấp lánh, giữa nhọc nhằn vẫn luôn có niềm tin và tình yêu cuộc sống.

Không dừng lại ở những ca khúc đã đi cùng năm tháng, tình yêu và niềm tự hào về vùng than, về người thợ mỏ vẫn tiếp tục được các nhạc sĩ gửi gắm qua những sáng tác mới trẻ trung, hiện đại. Đặc biệt, tại Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học, nghệ thuật chào mừng kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than 12/11 (1936-2026) do Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam tổ chức, nhiều ca khúc mới đã để lại dấu ấn như: “Than Khoáng sản Việt Nam - Bản hùng ca mới” của nhạc sĩ Trịnh Tuấn Khanh; “Mạch than - Đời người” nhạc của Hoàng Văn Thành, thơ Cao Trần Nguyên; “Mặt trời thợ lò” của nhạc sĩ Xuân Nhật; “Thợ lò xuống mỏ” nhạc của Phùng Hữu Đức Hùng, thơ Phạm Công Hương...

Mỗi tác phẩm mang một cách thể hiện riêng, song đều gặp nhau ở tình yêu dành cho người thợ mỏ, sự trân trọng những đóng góp thầm lặng và niềm tự hào về truyền thống 90 năm của ngành Than và sự phát triển của thành phố Quảng Ninh hôm nay.

Nhạc sĩ Xuân Nhật chia sẻ: “Mặt trời thợ lò” là tình cảm, sự trân trọng và niềm tự hào tôi dành cho những người thợ mỏ Quảng Ninh. Hình ảnh người thợ bước vào lòng đất, mang theo ánh sáng, niềm tin và khát vọng cống hiến đã trở thành nguồn cảm hứng để tôi sáng tác. Những dòng than được đưa lên từ lòng đất không đơn thuần là thành quả lao động mà còn kết tinh tình yêu quê hương, đất nước và sự đóng góp của bao thế hệ thợ mỏ nơi Vùng mỏ Quảng Ninh thân yêu.

Qua âm nhạc, hình ảnh người thợ mỏ với bản lĩnh, ý chí, tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” tiếp tục được khắc họa, lưu giữ và lan tỏa. Những giai điệu ấy cũng là cách lan tỏa tình yêu, góp thêm tiếng nói tự hào về vùng đất và con người Quảng Ninh.