“Các nghệ sĩ, diễn viên quần chúng đã mang theo niềm tự hào 90 năm truyền thống công nhân Vùng mỏ lên sân khấu”

Tối 24/10, tại Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm Quảng Ninh (phường Hạ Long), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đã tổ chức công diễn và trao giải Hội diễn nghệ thuật quần chúng TKV năm 2026. Hội diễn là sự kiện quan trọng nằm trong chuỗi các hoạt động kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than 12/11 (1936-2026).

Để hội diễn thành công tốt đẹp không thể không kể đến vai trò của Hội đồng Giám khảo, những người "cầm cân nảy mực" về chuyên môn nghệ thuật. Để hiểu rõ hơn về chất lượng chuyên môn của Hội diễn, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh đã có cuộc trò chuyện với NSND Đức Long, thành viên Hội đồng Giám khảo.

-Thưa ông, nhìn lại kỳ hội diễn lần này, với vai trò là giám khảo, ông có đánh giá chung như thế nào?

+ Nhìn chung, chất lượng các tiết mục của các đoàn nghệ thuật quần chúng mang về tham gia hội diễn năm nay đều rất tốt. Tôi nghĩ khi xây dựng kịch mục, mọi người chú tâm đến ý nghĩa kỷ niệm 90 năm nên cấu trúc chương trình đều được các đoàn quan tâm xây dựng theo hướng chặt chẽ hơn, mạch lạc hơn. Do đó, các chương trình đều có quy mô hoành tráng, cấu tứ hợp lý.

Làm giám khảo, gần một tuần lễ theo dõi Hội diễn, thú thực tôi hết sức bất ngờ khi thấy có đơn vị ngành Than mang đến 90 diễn viên lên sân khấu. Con số 90 này làm chúng tôi đặc biệt chú ý. Ở đây, mọi người đã ý thức được trách nhiệm công dân của mình, trách nhiệm của những người nghệ sĩ thợ mỏ nên họ mang theo cả niềm tự hào 90 năm truyền thống công nhân Vùng mỏ, truyền thống ngành Than lên sân khấu. Tôi thấy đây là điều rất thú vị đối với khán giả và cả giám khảo nữa. Riêng tôi, tôi khâm phục tình yêu văn hoá, văn nghệ của các bạn thợ mỏ, những người luôn có chất nghệ sĩ trong tâm hồn.

Tôi thấy tất cả 26 đoàn về dự hội diễn, đoàn nào cũng gây ấn tượng. Mỗi đoàn một vẻ, một màu sắc rất riêng góp phần cho vườn hoa nghệ thuật thêm rực rỡ. Vì tiết mục nào cũng hấp dẫn nên các thành viên Ban Giám khảo chúng tôi đã rất khó khăn khi chọn 17 tiết mục đặc sắc nhất để công diễn hôm tổng kết trao giải. Hội diễn năm nay xứng đáng là chương trình nghệ thuật đặc biệt, ý nghĩa và hấp dẫn gửi đến những người thợ mỏ, công chúng Vùng mỏ và những công dân thành phố Quảng Ninh thân yêu.

- Thưa ông, còn điều gì cần phải lưu tâm để cho hội diễn lần sau được tổ chức tốt hơn?

+ Có chỗ hơi đáng tiếc một chút thôi là những giọng ca đã được kỳ vọng ở mùa trước có vẻ hơi xuống sức. Họ chưa chú trọng lắm, chưa giữ được phong độ, nhưng tôi cũng lưu ý là sự xuống sức ở đây là chỉ một chút so với chính họ trước đây chứ những giọng ca đó vẫn có chất lượng rất cao.

Nhìn chung, về phong trào văn hoá, văn nghệ, không ở đơn vị nào mạnh như ngành Than. Tôi nói thế là bởi vì tôi cũng xuất thân từ ngành Than, tôi trưởng thành từ công nhân Nhà máy sàng tuyển than Hòn Gai, có nhiều năm theo dõi phong trào và nhiều lần làm giám khảo các kỳ hội diễn. Tham gia làm giám khảo hội diễn lần này, nhìn các bạn hôm nay hát, tôi bắt gặp hình ảnh của chính mình trên sân khấu nửa thế kỷ trước. Hoàn cảnh đã thay đổi rất nhiều nhưng họ vẫn hát hừng hực khí thế, vẫn sôi nổi, hào hứng như thời chúng tôi.



- Điều gì làm ông ấn tượng nhất trong hội diễn lần này?

+ Qua hội diễn, tôi càng thấy rất tự hào hơn về những người nghệ sĩ thợ mỏ. Như tôi vừa nói bên trên, họ vẫn giữ được nguyên vẹn cái khí thế của ngày xưa chúng tôi đã hát. Xưa chúng tôi hào hứng, sôi nổi thế nào thì bây giờ các bạn ấy cũng không kém. Tôi bất ngờ với nhiều phần biểu diễn của các bạn. Ví dụ, Công ty Hoá chất mỏ các bạn đưa vào phần biểu diễn của mình những sự mới mẻ làm chúng tôi rất thích. Rồi nhiều đơn vị khác nữa, họ đã hấp dẫn người nghe, nhất là giới trẻ bằng những bài hát đã đi cùng năm tháng nhưng nay làm cho nó thêm sức sống, có sự sáng tạo trong cách xử lý âm nhạc khi đưa vào những bài hát cũ một vào cách xử lý mới mẻ hơn.

- Ông có thể kể thêm một vài ví dụ?

+ Ví dụ thì nhiều lắm, như bài “Đất mỏ anh hùng” của nhạc sĩ Xuân Giao chẳng hạn. Nói đến đây, tôi hơi hoài cổ một chút. Ngày ấy, gần như ngày nào thợ mỏ chúng tôi cũng được nghe bài này qua nhạc hiệu của Đài PTTH Quảng Ninh. Hôm nay, các bạn ấy thể hiện vẫn phản ánh nguyên vẹn được sức sống mạnh mẽ, sự cần cù lao động và cả cái chí khí của người Vùng mỏ. Rồi đến bài “Tôi là người thợ lò” của nhạc sĩ Hoàng Vân hôm nay vẫn được giới trẻ, kể cả những người sinh sau năm 2000 thuộc lòng. Tôi vui vì thấy những bài hát đi cùng năm tháng vẫn còn nguyên sức sống, vẫn được các bạn trẻ hát với tất cả tấm lòng yêu quê hương, kính trọng những thế hệ cha ông mình, những người thợ mỏ đi trước đã chiến đấu và dựng xây Vùng mỏ.

NSND Đức Long, tên đầy đủ là Đỗ Đức Long, sinh năm 1960, ở Hạ Long. Ông mồ côi cha mẹ từ khi 8 tuổi và từng làm nhiều công việc để nuôi sống mình và có tiền ăn học. Sau này, ông vào làm công nhân Xí nghiệp Tuyển than Hòn Gai (nay là Công ty Tuyển than Hòn Gai). Từ những lần xem ké đoàn văn công diễn chèo và cải lương, Đức Long đã bắt đầu đam mê ca hát, nhiệt tình tham gia các hoạt động âm nhạc quần chúng, từng đoạt được rất nhiều giải thưởng.

Năm 1982, ông trở thành thành viên Đoàn Ca múa Phòng không - Không quân, năm 1989 là diễn viên đơn ca Đoàn Ca múa Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam, sau đó tốt nghiệp chuyên ngành Thanh nhạc tại Nhạc viện Hà Nội. Từ năm 1994, Đức Long là ca sĩ của Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam. Vừa là nghệ sĩ biểu diễn vừa tham gia công việc thỉnh giảng ở Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, ông từng đào tạo nhiều thế hệ học trò như: Tùng Dương, Minh Thu, Hiền Anh…

- Nhạc sĩ Hoàng Vân còn có một ca khúc khác được các đơn vị sử dụng nhiều, đó là “Tình ca thợ mỏ”. Ông có thể nói thêm về ca khúc này?

+ “Tình ca thợ mỏ” thực ra không phải là tên gốc đâu, đó là cái tên sau này cứ đổi dần đi mà thành. Ban đầu, tên gốc của nó là “Tình yêu người thợ mỏ”. Nhạc sĩ Hoàng Vân sáng tác ca khúc ấy vào năm 1979 khi tiếng súng đang vang lên trên bầu trời biên giới. Lúc đó, tôi đang hoạt động trong đội văn nghệ ở Xí nghiệp Tuyển than Hòn Gai.

Sau khoảng thời gian ngắn khi nhạc sĩ sáng tác, bài hát này đã được chúng tôi tiếp cận, tập luyện và thể hiện. Rồi chúng tôi mang ra biên giới Pò Hèn, Thán Phún biểu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân. Sau này, chúng tôi mang về phục vụ công nhân ở các mỏ. Bài hát cũng dần dần được biết đến rộng hơn, được yêu mến nhiều hơn và cái tên cũng dần thay đổi như bây giờ chúng ta biết.

- Hẳn là giai đoạn đó, thế hệ các ông còn thể hiện nhiều bài hát nữa về thợ mỏ?

+ Còn cả bài “Nhịp máy khoan” của nhạc sĩ Trọng Bằng. Bài hát “Nhịp máy khoan” đã phản ánh sức sống khoẻ khoắn của người công nhân lao động ở tuổi đôi mươi. Mỗi khi ca khúc vang lên, người ta nhận thấy được sức trẻ của công nhân không chỉ ở mỏ Cọc Sáu nơi nó ra đời mà ở cả Vùng mỏ. Ca khúc vẫn có sức sống tận bây giờ vì nó đã ăn sâu vào tâm trí của nhiều thế hệ người con Vùng mỏ.

Chúng tôi vui vì bây giờ cả thế hệ sinh sau những năm 2000 người ta vẫn còn hát. Hay như ca khúc “Đường đi lên mỏ hôm nay” của nhạc sĩ Tân Huyền. Đây là một ca khúc hay, gắn với thế hệ chúng tôi. Trong hội diễn lần này, các bạn ở Công ty CP Than Đèo Nai - Cọc Sáu đã làm mới bài hát đó. Một bài hát cũ được làm lại rất tốt, rất hấp dẫn và cũng đã được chọn là 1 trong 17 tiết mục công diễn vào đêm tổng kết.

Các bạn ấy đã làm mới trong cả những phần hoà âm, phối khí và cả phần biểu diễn. Cách hát mới trẻ trung và phần biểu diễn tươi tắn của các nghệ sĩ, diễn viên đã làm cho bài hát như trẻ lại. Thú thực bây giờ nhạc cụ phong phú, nhạc điện tử cũng nhiều chứ không như thế hệ chúng tôi chỉ có một hoặc hai nhạc cụ hỗ trợ. Bây giờ, các bạn trẻ có điều kiện làm những phần hoà âm phối khí để các ca khúc đi cùng năm tháng được phong phú, tươi mới, làm cho bài hát có sức sống hơn nhiều.

- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!