Văn hóa - Trụ cột chiến lược bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng - Bài 1: Phản bác luận điệu xuyên tạc Nghị quyết số 80-NQ/TW

Suốt chiều dài lịch sử, văn hóa luôn là nền tảng tinh thần, là sức mạnh nội sinh gắn với quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Không chỉ bồi đắp bản lĩnh, khát vọng phát triển, văn hóa còn giữ vai trò định hướng tư tưởng, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng. Quá trình toàn cầu hóa thông tin đang đặt ra những thách thức trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, do đó việc xây dựng “thế trận văn hóa” theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về “Phát triển văn hóa Việt Nam” trở thành yêu cầu cấp thiết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa.

Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về “Phát triển văn hóa Việt Nam”, nhiều thông tin sai trái, xuyên tạc đã xuất hiện trên không gian mạng. Dưới chiêu bài “phản biện”, “góp ý”, các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề văn hóa để chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng.

Nhận diện luận điệu xuyên tạc

Kể từ khi thực hiện công cuộc đổi mới đến nay, Đảng ta đã có một loạt nghị quyết về văn hóa, tiêu biểu như Nghị quyết số 05-NQ/TW (năm 1987); Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII (năm 1998), Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khóa XI (năm 2014)... Các nghị quyết đã có vai trò, tác dụng to lớn trong định hướng sự phát triển của văn hóa nước nhà suốt thời gian qua. Nghị quyết số 80-NQ/TW vừa phải tổng kết thực tiễn, kế thừa và phát triển cả lý luận và thực tiễn những nghị quyết trước đó; vừa phải đáp ứng những yêu cầu rất cao và mới khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Sự ra đời của Nghị quyết số 80-NQ/TW đã thể hiện rõ tầm nhìn dài hạn và tư duy đổi mới sâu sắc, mang tính đột phá của Đảng ta về vai trò của văn hóa trong sự nghiệp phát triển quốc gia - dân tộc, đồng thời đã nhận được sự đồng tình, kỳ vọng lớn từ các tầng lớp nhân dân.

Tuy nhiên, cũng như nhiều chủ trương lớn của Đảng, văn kiện này nhanh chóng trở thành mục tiêu chống phá của các thế lực thù địch và phần tử cơ hội chính trị trên không gian mạng, trước hết bởi ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Nhìn vào nội dung Nghị quyết số 80-NQ/TW có thể thấy đây không phải là những định hướng mang tính chung chung mà thể hiện bước tiến mới của Đảng trong nhận thức về vị trí của văn hóa khi đặt văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị và xã hội trong chiến lược phát triển quốc gia, xác lập rõ văn hóa là trụ cột, động lực then chốt, hệ điều tiết quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững đất nước, gắn phát triển văn hóa trực tiếp với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa.

Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, các thế lực thù địch và phần tử cơ hội chính trị đã nhanh chóng tung ra nhiều luận điệu xuyên tạc, bóp méo với thủ đoạn tinh vi, lan truyền mạnh mẽ trên không gian mạng. Có thể nhận diện rõ một số luận điệu chính sau đây: Thứ nhất, một số đối tượng cho rằng “Đảng đang chính trị hóa văn hóa”. Chúng cố tình đánh đồng việc Đảng lãnh đạo phát triển văn hóa với “can thiệp thô bạo”, “áp đặt tư tưởng”, nhằm phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa. Đây là luận điệu đánh tráo khái niệm. Thực tế cho thấy, không có nền văn hóa nào tồn tại tách rời môi trường chính trị, lịch sử và lợi ích quốc gia - dân tộc. Văn hóa luôn phản ánh hệ giá trị cốt lõi của mỗi quốc gia, góp phần định hình bản sắc dân tộc và định hướng sự phát triển của xã hội. Vì vậy, vai trò lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp phát triển văn hóa là yêu cầu khách quan, nhằm bảo đảm văn hóa phát triển đúng hướng, phục vụ con người và sự phát triển bền vững của đất nước.

Thứ hai, chúng tung luận điệu “Định hướng phát triển văn hóa là hạn chế tự do sáng tạo, áp đặt tư tưởng”. Các đối tượng cắt ghép thông tin, suy diễn rằng việc Đảng định hướng phát triển văn hóa sẽ kìm hãm sáng tạo, biến văn hóa thành “công cụ chính trị”. Thực chất, đây là chiêu bài ngụy biện nhằm tạo khoảng trống để các sản phẩm phản văn hóa, lệch chuẩn dễ dàng xâm nhập. Nghị quyết khẳng định: “Phát triển văn hoá là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng”. Đây là minh chứng rõ ràng bác bỏ những luận điệu cho rằng sự lãnh đạo của Đảng sẽ làm hạn chế quyền sáng tạo. Trái lại, việc định hướng phát triển văn hóa chính là tạo điều kiện để hoạt động sáng tạo diễn ra trong môi trường lành mạnh, tôn trọng bản sắc dân tộc và hướng tới các giá trị chân - thiện - mỹ.

Thứ ba, một số ý kiến quy kết “Nghị quyết chỉ mang tính khẩu hiệu, thiếu tính khả thi”, không phản ánh nhu cầu thực tiễn của đời sống xã hội. Chúng cố tình bỏ qua hệ thống mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, có tính khả thi cao mà Nghị quyết đã đề ra, nhằm làm giảm sút niềm tin của nhân dân vào chủ trương đúng đắn của Đảng. Không chỉ xác định quan điểm, Nghị quyết số 80-NQ/TW đã đưa ra những mục tiêu cụ thể cùng hệ thống nhiệm vụ, giải pháp toàn diện. Từ phát triển công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP; thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa hoàn thành việc số hoá 100% các di sản văn hoá đã được xếp hạng cấp quốc gia, cấp quốc gia đặc biệt vào năm 2026; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh đến hoàn thiện thể chế, chính sách bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hoá thông qua bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hoá và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn… đều được đặt trong một chỉnh thể thống nhất, có lộ trình thực hiện rõ ràng. 

Bằng nhiều hình thức khác nhau như cắt ghép thông tin, suy diễn vô lối, quy chụp trắng trợn, đánh tráo khái niệm và lấy hiện tượng quy kết bản chất, chúng cố tình bẻ cong nội dung Nghị quyết số 80-NQ/TW. Chúng núp bóng “bảo tồn văn hóa”, núp bóng “chuyên gia”, núp bóng “ý kiến đóng góp” để tung tin giả, nhằm làm suy giảm sự đồng thuận và kỳ vọng của nhân dân vào chủ trương đúng đắn của Đảng, từng bước làm phai nhạt vị thế lãnh đạo toàn diện của Đảng trong đời sống tinh thần của xã hội. Khi khoảng trống niềm tin đã được tạo ra, chúng triệt để lợi dụng để gieo rắc các giá trị lệch chuẩn, làm lung lay hệ giá trị, hướng tới mục tiêu làm suy yếu, tác động trực tiếp vào nền tảng tư tưởng của Đảng từ gốc rễ.

Có thể khẳng định rằng, Nghị quyết số 80-NQ/TW không phải là một giải pháp tình thế hay một mục tiêu ngắn hạn, mà là chiến lược phát triển văn hóa mang tầm nhìn dài hạn, hướng tới xây dựng con người Việt Nam, phát huy “sức mạnh mềm” quốc gia và tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển đất nước. Bởi vậy, việc nhận diện và đấu tranh với các luận điệu xuyên tạc về Nghị quyết không đơn thuần là bảo vệ một chủ trương của Đảng, mà còn là bảo vệ những giá trị nền tảng của văn hóa dân tộc, bảo vệ niềm tin xã hội và bảo vệ con đường phát triển mà đất nước đã lựa chọn.

Ngăn chặn “xâm lăng mềm” từ sớm, từ xa

Không còn là những hoạt động chống phá trực diện, các cuộc "xâm lăng mềm” ngày nay diễn ra âm thầm nhưng dai dẳng, len lỏi qua từng video ngắn, từng xu hướng giải trí, từng trào lưu trên mạng xã hội. Việc phủ nhận vai trò định hướng của Đảng trong phát triển văn hóa mà cụ thể là trong quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW không nhằm mở rộng tự do sáng tạo như các luận điệu ngụy biện, mà thực chất là tạo khoảng trống giá trị để các yếu tố lệch chuẩn, phản văn hóa từng bước xâm nhập, chi phối đời sống tinh thần và làm suy yếu nền tảng tư tưởng của xã hội.

Đối với Quảng Ninh, vấn đề này càng đặt ra rõ nét hơn khi tỉnh là địa bàn chiến lược nơi địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc, có đường biên giới cả trên bộ và trên biển, đồng thời là trung tâm du lịch, dịch vụ, hội nhập quốc tế năng động. Sự giao thoa văn hóa mạnh mẽ cùng tốc độ phát triển nhanh của môi trường số giúp Quảng Ninh có điều kiện tiếp cận các xu hướng mới, song cũng khiến địa phương trở thành một trong những nơi chịu tác động sớm và trực diện của các hình thức “xâm lăng mềm” trên lĩnh vực văn hóa, tư tưởng.

Quảng Ninh - nơi hội tụ văn hóa biển, văn hóa công nhân mỏ và văn hóa cộng đồng các dân tộc thiểu số, mỗi vùng đất, mỗi cộng đồng đều chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa riêng biệt. Từ truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” của vùng mỏ đến không gian văn hóa Yên Tử, văn hóa dân tộc Dao, Tày, Sán Dìu…, tất cả không chỉ tạo nên bản sắc Quảng Ninh mà còn là nền tảng nuôi dưỡng tinh thần yêu nước, ý thức cộng đồng và niềm tin vào con đường phát triển của đất nước. Nếu các giá trị ấy bị lấn át bởi lối sống thực dụng, thông tin sai lệch hay các sản phẩm phản văn hóa trên không gian mạng, thì sự tác động không chỉ dừng ở lĩnh vực văn hóa mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến “trận địa” tư tưởng.

Thời gian qua, trên môi trường số đã xuất hiện những thông tin xuyên tạc liên quan đến lịch sử vùng mỏ, di sản văn hóa, vấn đề dân tộc, tôn giáo, môi trường du lịch của tỉnh. Một số đối tượng lợi dụng các vấn đề văn hóa, tín ngưỡng để bóp méo lịch sử, phủ nhận giá trị truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, kích động tâm lý cực đoan hoặc gieo rắc hoài nghi trong xã hội. Những thủ đoạn ấy đều hướng tới mục tiêu làm suy giảm niềm tin, chia rẽ khối đoàn kết và từng bước tác động vào nền tảng tư tưởng của Đảng. Song song với việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, đặc biệt đặt trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp, mở rộng địa giới hành chính, đã xuất hiện những băn khoăn, song nguy hiểm hơn là những luận điệu xuyên tạc về nguy cơ “mất bản sắc”, phai nhạt giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương đã được hình thành qua nhiều thế hệ... Thực chất, đây là cách nhìn phiến diện, cố tình đánh đồng giữa việc điều chỉnh địa giới hành chính với việc thay đổi hoặc phủ nhận các giá trị văn hóa.

Thực tiễn quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp một năm qua tại Quảng Ninh cho thấy, khi được định hướng đúng, việc tổ chức lại không gian hành chính không làm mất đi giá trị văn hóa truyền thống mà trái lại còn mở ra cơ hội để các địa phương rà soát, nhận diện đầy đủ hơn các nguồn lực văn hóa, tăng cường bảo tồn, phát huy giá trị di sản, mở rộng giao lưu, kết nối và lan tỏa những nét đẹp văn hóa đặc sắc trong một không gian phát triển rộng lớn hơn, khơi dậy sức mạnh cộng đồng và củng cố nền tảng tinh thần xã hội. 

Những luận điệu xuyên tạc, phủ nhận Nghị quyết số 80-NQ/TW hay gieo rắc tâm lý hoài nghi về nguy cơ “mất bản sắc”, “phai nhạt văn hóa địa phương” thực chất đều nhằm làm suy giảm niềm tin, gây nhiễu loạn nhận thức và từng bước tác động vào nền tảng tư tưởng của xã hội. Nhận diện đúng bản chất của những thông tin sai trái ấy là yêu cầu cần thiết để mỗi cán bộ, đảng viên và người dân nâng cao cảnh giác, chủ động đấu tranh phản bác, đồng thời góp phần lan tỏa những giá trị tích cực của văn hóa Việt Nam.

Đối với Quảng Ninh, xây dựng và củng cố “thế trận văn hóa” vững chắc chính là bảo vệ những giá trị được hun đúc từ lịch sử, truyền thống Vùng mỏ anh hùng, từ bản sắc văn hóa đa dạng và khát vọng phát triển của địa phương. Khi văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, Nghị quyết số 80-NQ/TW sẽ không chỉ là định hướng chiến lược mà còn trở thành động lực quan trọng góp phần xây dựng Quảng Ninh phát triển nhanh, bền vững, cùng cả nước vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.