Khu vực dịch vụ đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế Quảng Ninh, với những dư địa lớn từ du lịch, thương mại, vận tải, logistics và kinh tế cửa khẩu. Để hoàn thành các chỉ tiêu tăng trưởng năm 2026, việc khai thác hiệu quả những lợi thế sẵn có, đồng thời nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của các ngành dịch vụ được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho tăng trưởng GRDP.

9 tháng năm 2026, hoạt động dịch vụ trên địa bàn tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Tổng lượt khách du lịch đạt khoảng 18,8 triệu lượt, tăng 9,9% so với cùng kỳ; trong đó khách lưu trú đạt khoảng 7,3 triệu lượt, tăng 13%, khách quốc tế đạt 4,21 triệu lượt, tăng 28%. Doanh thu du lịch ước đạt 56.400 tỷ đồng, tăng 27,38% so với cùng kỳ. Doanh thu dịch vụ lưu trú và ăn uống đạt khoảng 26.900 tỷ đồng, tăng 31,8%; vận tải hành khách tăng 27,35%.

Những con số này cho thấy sức lan tỏa ngày càng rõ của khu vực dịch vụ đối với nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Một dòng khách đến Quảng Ninh không chỉ tạo doanh thu trực tiếp từ tham quan, lưu trú mà còn kéo theo các trải nghiệm nhu cầu ăn uống, vận chuyển, mua sắm, vui chơi, giải trí và các dịch vụ bổ trợ. Khi thời gian lưu trú được kéo dài, mức chi tiêu của du khách được nâng lên, hiệu quả kinh tế từ mỗi lượt khách cũng tăng theo.

Hạ tầng phục vụ dịch vụ đang từng bước được bổ sung. Toàn thành phố có 1.370 cơ sở lưu trú du lịch đã được xếp hạng với 32.696 phòng; trong 9 tháng bổ sung thêm 458 cửa hàng tiện lợi. Hoạt động vận tải hành khách tiếp tục chuyển dịch theo hướng xanh với trên 5.948 xe ô tô điện vận tải hành khách.

Cùng với du lịch, hoạt động thương mại và xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì mức tăng trưởng khá. Kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp trên địa bàn 9 tháng đạt khoảng 3,545 tỷ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ; kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 3,987 tỷ USD, tăng 18,5%.

Tiềm năng của thị trường bán lẻ cũng còn lớn. Thành phố đang đồng hành, tháo gỡ khó khăn về thủ tục để dự án Trung tâm thương mại AEON MALL Hạ Long sớm đi vào hoạt động. Khi vận hành, dự án được kỳ vọng có thể đóng góp khoảng 30.000 tỷ đồng/năm vào tổng mức bán lẻ của thành phố. Cùng với đó là việc triển khai Tuần lễ Thương mại điện tử quốc gia và Ngày mua sắm trực tuyến Việt Nam - Online Friday 2026.

Cơ hội tăng trưởng của khu vực dịch vụ không chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô mà còn ở khả năng nâng cao giá trị của từng hoạt động. Với du lịch, đó là chuyển từ mục tiêu tăng số lượng khách sang tăng doanh thu trên mỗi khách; với thương mại là phát triển các trung tâm mua sắm, dịch vụ hiện đại và thương mại điện tử; với vận tải là nâng chất lượng kết nối; còn với logistics là hình thành hệ thống dịch vụ đủ sức đáp ứng nhu cầu lưu chuyển hàng hóa ngày càng lớn.

Sự phát triển đồng bộ của các lĩnh vực này tạo thành một hệ sinh thái dịch vụ có tính bổ trợ cao. Du lịch phát triển tạo thêm nhu cầu vận tải và bán lẻ; thương mại và xuất nhập khẩu thúc đẩy logistics; hệ thống cảng biển, cửa khẩu phát triển mở rộng không gian cho các dịch vụ vận chuyển, kho bãi, giao nhận.

Du lịch tiếp tục là lĩnh vực có tiềm năng lớn nhất trong khu vực dịch vụ. Với hệ thống tài nguyên phong phú, Quảng Ninh có điều kiện phát triển nhiều loại hình, từ du lịch biển, đảo, nghỉ dưỡng, du lịch tàu biển đến du lịch văn hóa, tâm linh, sinh thái, cộng đồng, thể thao và trải nghiệm.

9 tháng năm 2026, toàn địa bàn diễn ra 286 sự kiện, hoạt động kích cầu, xúc tiến, quảng bá du lịch, trong đó có 18 sự kiện cấp quốc gia, quốc tế. Nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật quy mô lớn được tổ chức, góp phần quảng bá hình ảnh điểm đến và thu hút du khách.

Thị trường khách cũng được mở rộng theo hướng đa dạng hơn. Hoạt động xúc tiến, quảng bá được đẩy mạnh tại các thị trường Nga, CIS, Australia, Ấn Độ, Trung Quốc và Đông Nam Á. Du lịch tàu biển quốc tế tiếp tục khởi sắc với 49 chuyến tàu, đưa 58.879 hành khách đến Quảng Ninh. Trong 9 tháng, địa bàn bổ sung 9 cơ sở lưu trú, 11 tàu du lịch; điểm du lịch sân golf Silk Path Đông Triều được công nhận, góp phần đa dạng hóa sản phẩm.

Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng du lịch. Những thị trường có khả năng lưu trú dài ngày, mức chi tiêu cao, cùng nhóm khách du lịch chuyên biệt như khách nghỉ dưỡng, khách tàu biển, khách golf, khách trải nghiệm văn hóa, sinh thái... sẽ tạo ra giá trị lớn hơn cho chuỗi dịch vụ.

Cùng với mở rộng thị trường, việc hình thành các sản phẩm du lịch quanh năm đang được đặt ra nhằm giảm tính thời vụ. Quảng Ninh có lợi thế về biển, đảo vào mùa hè, nhưng mùa thu và mùa đông lại có những điều kiện thuận lợi cho du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, văn hóa, tâm linh, trải nghiệm vùng cao và ẩm thực.

Không gian du lịch cũng đang được mở rộng. Hạ Long tiếp tục phát huy thế mạnh về du lịch biển, nghỉ dưỡng và tàu biển; Yên Tử gắn với du lịch văn hóa, tâm linh; Bình Liêu có tiềm năng về du lịch sinh thái, cộng đồng; Vân Đồn, Cô Tô phát triển du lịch biển đảo, nghỉ dưỡng. Việc hình thành những sản phẩm đặc trưng ở từng không gian giúp giảm sự phụ thuộc vào một số điểm đến truyền thống, đồng thời tạo thêm lý do để du khách quay trở lại.

Một hướng đi quan trọng khác là khai thác sâu hơn giá trị di sản. Việc hoàn thiện Đề án bảo vệ, khai thác, phát huy giá trị Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử gắn kết với vịnh Bái Tử Long; tiếp tục hoàn thiện Đề án phát triển kinh tế di sản, sản phẩm du lịch đêm và công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 mở ra không gian mới cho việc chuyển giá trị di sản thành sản phẩm, dịch vụ có khả năng tạo doanh thu.

Kinh tế đêm cũng được kỳ vọng trở thành một phần quan trọng trong việc kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách. Những chương trình nghệ thuật, trình diễn ánh sáng, 3D Mapping, chợ đêm, lễ hội, sự kiện thể thao và văn hóa được tổ chức vào buổi tối không chỉ tạo thêm trải nghiệm mà còn mở rộng thời gian hoạt động của các cơ sở dịch vụ.

Trong những tháng cuối năm, nhiều chương trình, sự kiện tiếp tục được triển khai, như Chợ đêm VuiFest, chuỗi Halo Bay Show, trình diễn ánh sáng, 3D Mapping và pháo hoa nghệ thuật, các chương trình Trung thu di sản - Trăng rằm Yên Tử, Marathon Di sản Hạ Long, Ultra Trail Yên Tử, Lễ hội mùa thu Yên Tử, Bình Liêu Then Festival và Countdown 2027.

Mục tiêu không chỉ là thu hút thêm khách mà quan trọng hơn là tạo ra chuỗi trải nghiệm đủ phong phú để du khách ở lại lâu hơn, sử dụng nhiều dịch vụ hơn. Khi một chuyến đi được kéo dài thêm một ngày, nhu cầu lưu trú, ăn uống, vận chuyển, mua sắm và vui chơi cũng tăng lên, qua đó nâng cao doanh thu trên mỗi lượt khách.

Đây cũng là cơ sở để Quảng Ninh hướng tới mục tiêu hơn 23 triệu lượt khách trong năm 2026 và doanh thu du lịch khoảng 70.300 tỷ đồng. Sau 9 tháng, lượng khách đã đạt 18,8 triệu lượt và doanh thu đạt 56.400 tỷ đồng. Chặng đường còn lại đòi hỏi tiếp tục khai thác hiệu quả thị trường khách quốc tế, phát triển sản phẩm mùa thu - đông, tăng sức hấp dẫn của kinh tế đêm và nâng chất lượng dịch vụ.

Nếu du lịch là một trong những động lực trực tiếp của khu vực dịch vụ, thì logistics, vận tải và kinh tế cửa khẩu lại mở ra dư địa tăng trưởng theo hướng dài hạn. Với vị trí nằm trên các tuyến giao thương quan trọng, có hệ thống cảng biển, cửa khẩu quốc tế và kết nối với các trung tâm kinh tế lớn trong khu vực, Quảng Ninh có điều kiện để phát triển các dịch vụ logistics gắn với xuất nhập khẩu, cảng biển và chuỗi cung ứng.

Tại khu vực biên giới, việc triển khai Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc), gắn với phát triển hạ tầng công nghệ, là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực thông quan, giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Khi hoạt động cửa khẩu được số hóa và tổ chức theo hướng hiện đại, hiệu quả không chỉ thể hiện ở tốc độ thông quan hàng hóa mà còn tạo điều kiện phát triển các dịch vụ kho bãi, vận tải, giao nhận, kiểm định, bảo quản và phân phối.

Cùng với cửa khẩu, hệ thống cảng biển đang được đầu tư, hoàn thiện. Các hạ tầng cảng Vạn Ninh, Nam Tiền Phong, Bắc Tiền Phong, Đầm Nhà Mạc được tập trung đẩy nhanh tiến độ, đồng thời triển khai các dự án nạo vét luồng hàng hải Vạn Gia, Sông Chanh, Hòn Gai.

Việc hoàn thiện hệ thống cảng biển và luồng hàng hải tạo nền tảng để tăng năng lực tiếp nhận, lưu chuyển hàng hóa, qua đó thúc đẩy các dịch vụ hậu cần cảng biển. Khi hàng hóa không chỉ đi qua địa bàn mà được lưu giữ, phân loại, đóng gói, trung chuyển và phân phối tại địa phương, giá trị dịch vụ thu được sẽ cao hơn.

Một yêu cầu đặt ra là tiếp tục hình thành hệ thống logistics đồng bộ, nhất là quỹ đất dành cho các trung tâm logistics, kho bãi và điểm tập kết hàng hóa. Cùng với đầu tư hạ tầng cứng, cần phát triển các dịch vụ logistics hiện đại, ứng dụng công nghệ số, kết nối dữ liệu giữa cảng biển, cửa khẩu, doanh nghiệp vận tải và cơ quan quản lý.

Không gian phát triển dịch vụ cũng được mở rộng nhờ sự kết nối giữa các khu vực. Cửa khẩu Móng Cái gắn với thương mại biên giới và thị trường Trung Quốc; hệ thống cảng biển gắn với xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng; Hạ Long gắn với du lịch, thương mại và dịch vụ chất lượng cao; các khu vực đô thị, khu công nghiệp và vùng sản xuất tạo nguồn hàng cho hệ thống vận tải, kho bãi, logistics. Lợi thế này nếu được khai thác đồng bộ, Quảng Ninh có thể hình thành chuỗi dịch vụ liên kết giữa cửa khẩu - cảng biển - logistics - thương mại - du lịch, qua đó mở rộng không gian tăng trưởng của khu vực dịch vụ.

Cùng với hạ tầng, việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp cũng là yếu tố quyết định. Các giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu, chuỗi cung ứng; triển khai hiệu quả cửa khẩu thông minh; đồng hành với doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của địa bàn. Những nguồn hàng mới, các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu lớn và hàng hóa chuyển tải qua cảng biển cũng là những dư địa cần tiếp tục khai thác.

Nhìn rộng hơn, sự phát triển của dịch vụ cần được đặt trong mối liên kết với các khu vực kinh tế khác. Sản xuất công nghiệp tạo nguồn hàng cho logistics; logistics hỗ trợ xuất nhập khẩu; thương mại tạo đầu ra cho hàng hóa; du lịch thúc đẩy vận tải, lưu trú, ăn uống và bán lẻ

Trong chặng đường còn lại của năm 2026 và những năm tiếp theo, bài toán đặt ra với Quảng Ninh không chỉ là mở rộng quy mô dịch vụ mà còn phải nâng chất lượng tăng trưởng. Du lịch cần hướng tới những dòng khách có khả năng chi tiêu cao, kéo dài thời gian lưu trú; thương mại cần phát triển các mô hình hiện đại, gắn với chuyển đổi số; vận tải cần nâng chất lượng và tính kết nối; logistics cần tăng khả năng cung ứng dịch vụ trọn gói; kinh tế cửa khẩu và cảng biển cần được khai thác hiệu quả hơn.

Khi những lợi thế về di sản, biển đảo, cửa khẩu và vị trí kết nối vùng được chuyển hóa thành các sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao, khu vực dịch vụ sẽ không chỉ là phần bổ trợ cho các ngành kinh tế khác mà trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng. Đây cũng là cơ sở để Quảng Ninh khai thác tốt hơn tiềm năng sẵn có, nâng cao hiệu quả từng dòng khách, từng chuyến hàng và từng hoạt động dịch vụ, qua đó tạo thêm dư địa cho tăng trưởng GRDP trong giai đoạn mới.

Thực hiện: Thu Hoài

Trình bày: Hải Ninh