Ngày 12/10, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc (CAAM) công bố số liệu cho thấy xuất khẩu ô tô chở khách của nước này trong tháng 9/2026 tăng 64% so với cùng kỳ năm trước, đạt khoảng 919.000 chiếc. Trong bối cảnh thị trường nội địa suy yếu, các hãng xe Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu để duy trì tăng trưởng, song đang đối mặt với những rào cản thương mại mới khi Liên minh châu Âu (EU) áp hạn ngạch nhập khẩu xe hybrid sản xuất tại Trung Quốc mỗi năm.
Theo số liệu Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc (CAAM) công bố ngày 12/10, nước này xuất khẩu khoảng 919.000 ô tô chở khách trong tháng 9, tăng 64% so với cùng kỳ năm 2025, nhờ nhu cầu gia tăng đối với xe hybrid sạc điện và xe thuần điện tại các thị trường nước ngoài.
Tính chung 9 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc xuất khẩu hơn 7,1 triệu ô tô chở khách, tăng hơn 70% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, doanh số ô tô chở khách tại thị trường nội địa Trung Quốc giảm trong phần lớn thời gian từ đầu năm đến nay, do tâm lý tiêu dùng suy yếu và Chính phủ thu hẹp các chương trình trợ cấp. Riêng tháng 9, doanh số giảm 27% so với cùng kỳ, xuống còn hơn 1,6 triệu xe.
Hiện Trung Quốc là quốc gia xuất khẩu ô tô lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, các đối tác thương mại ngày càng lo ngại xe Trung Quốc có thể gây sức ép đối với ngành sản xuất ô tô trong nước và ảnh hưởng đến cán cân thương mại.
Các hãng xe Trung Quốc mở rộng thị trường nước ngoài
Trong những tháng gần đây, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đẩy mạnh hoạt động tại châu Âu, Mỹ Latinh, Đông Nam Á và châu Phi. Canada cũng đang mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho xe điện Trung Quốc thông qua thỏa thuận cắt giảm thuế quan giữa hai nước.
Theo chuyên gia Stephen Chan (Tổ chức xếp hạng tín nhiệm S&P Global Ratings), các hãng xe Trung Quốc ngày càng dựa vào thị trường nước ngoài để thúc đẩy doanh số và lợi nhuận, bù đắp sự suy yếu của nhu cầu trong nước.
Công ty tư vấn AlixPartners và một số chuyên gia trong ngành dự báo Trung Quốc có thể xuất khẩu khoảng 10 triệu ô tô trên toàn cầu trong năm 2026. Tại châu Âu, các hãng xe Trung Quốc đang gia tăng sức ép cạnh tranh đối với ngành công nghiệp ô tô khu vực nhờ lợi thế chi phí sản xuất và giá bán thấp.
Theo phân tích của AlixPartners, chi phí sản xuất một chiếc xe điện mang thương hiệu Trung Quốc vào khoảng 20.000 USD, trong khi một mẫu xe tương đương của châu Âu có chi phí khoảng 31.000 USD.
EU sẽ giới hạn nhập khẩu xe hybrid Trung Quốc
Sau khi EU tăng thuế nhập khẩu đối với xe thuần điện từ Trung Quốc, các nhà sản xuất nước này chuyển hướng đẩy mạnh xuất khẩu xe hybrid, bao gồm xe hybrid có thể sạc điện từ nguồn điện bên ngoài.
Đà tăng nhanh của dòng xe này tại châu Âu khiến giới chức EU ngày càng quan tâm đến các biện pháp kiểm soát nhập khẩu. Theo báo cáo nghiên cứu của Deutsche Bank, các hãng xe Trung Quốc chiếm khoảng 12% thị trường ô tô mới tại châu Âu trong tháng 8, đồng thời đóng góp khoảng 25% tổng doanh số xe hybrid tại khu vực.
Trước sức ép ngày càng lớn về việc cân bằng quan hệ thương mại với Trung Quốc, ngày 9/10, Cao ủy Thương mại EU Maroš Šefčovič cho biết hai bên đã đạt được thỏa thuận tạm thời, có thể khiến lượng xe hybrid Trung Quốc xuất khẩu sang EU giảm một nửa.
Trong thời gian tới, cơ quan hải quan của 27 quốc gia thành viên EU sẽ phối hợp giám sát lượng xe nhập khẩu và ngừng tiếp nhận các lô hàng khi số lượng xe đạt hạn ngạch hằng năm. Quy định này không áp dụng đối với những mẫu xe do doanh nghiệp Trung Quốc sản xuất ngay tại châu Âu.
Các chuyên gia nhận định những biện pháp bảo hộ thương mại có thể tiếp tục ảnh hưởng đến triển vọng mở rộng thị trường quốc tế của các hãng xe Trung Quốc. Theo các nhà phân tích Deutsche Bank, việc EU áp hạn ngạch nhập khẩu xe hybrid có nguy cơ làm gián đoạn đà tăng trưởng xuất khẩu vốn mang lại lợi nhuận cao cho các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc tại thị trường châu Âu.
Ông Xiao Feng, Trưởng bộ phận nghiên cứu công nghiệp Trung Quốc và Hong Kong của Tập đoàn đầu tư CITIC CLSA, cho rằng các hãng xe như BYD khó có thể tiếp tục tăng mạnh lượng xe xuất khẩu mà không đối mặt với các biện pháp tăng thuế hoặc hạn chế thương mại từ chính phủ các nước nhập khẩu.
Đẩy mạnh sản xuất ở nước ngoài để ứng phó rào cản thương mại
Phó Chủ tịch điều hành BYD Stella Li, người phụ trách hoạt động mở rộng toàn cầu của hãng xe điện Trung Quốc, thừa nhận các yếu tố địa chính trị đang trở thành thách thức lớn nhất đối với chiến lược phát triển quốc tế của doanh nghiệp.
Phát biểu tại Hội nghị cấp cao châu Á của Viện Milken ở Singapore trong tháng 10, bà Stella Li cho biết BYD đang đẩy mạnh hoạt động sản xuất tại nước ngoài, trong đó có việc xây dựng nhà máy tại Thái Lan, Indonesia, Brazil và Hungary.
Theo ông Ming Lee, Trưởng bộ phận nghiên cứu ngành ô tô và công nghiệp khu vực Trung Quốc mở rộng thuộc BofA Global Research, các hãng xe Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục mở rộng cơ sở sản xuất ở nước ngoài nhằm giảm tác động từ thuế quan và những rủi ro thương mại khác. Ông nhận định ngày càng nhiều ô tô mang thương hiệu Trung Quốc sẽ được sản xuất trực tiếp tại các thị trường tiêu thụ. Trong khi đó, Mỹ gần như đóng cửa thị trường đối với xe điện Trung Quốc thông qua việc áp dụng mức thuế nhập khẩu cao.
Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm cấp nhà nước của nhà lãnh đạo Trung Quốc tới Washington hồi tháng 9 không mang lại thỏa thuận nào về việc cho phép xe điện Trung Quốc tiếp cận thị trường Mỹ. Theo các chuyên gia, những bất ổn chính trị và thương mại kéo dài có thể khiến các hãng ô tô Trung Quốc tiếp tục dành mức độ ưu tiên thấp hơn cho thị trường Mỹ trong chiến lược mở rộng hoạt động quốc tế.
