Chăm lo an sinh, phúc lợi xã hội, vì nhân dân hạnh phúc

Bảo đảm ngày càng tốt hơn an sinh xã hội luôn là một chủ trương, nhiệm vụ lớn, có ý nghĩa quan trọng đối với sự ổn định chính trị - xã hội và là chìa khóa để phát triển toàn diện, bền vững. Bằng trách nhiệm, nghĩa tình của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội mà Quảng Ninh đã luôn thực hiện chu toàn công tác an sinh, chăm lo phúc lợi xã hội, từng bước thu hẹp khoảng cách vùng miền, nâng cao chất lượng đời sống toàn diện cho nhân dân. Điều này cũng đã góp phần quan trọng để Quảng Ninh hoàn thành các điều kiện, tiêu chí quan trọng trở thành thành phố.

Không để ai bị bỏ lại phía sau

Được sự hỗ trợ của cấp ủy, chính quyền địa phương và kinh phí hỗ trợ Hội Chữ thập đỏ cụm 6 tỉnh, thành phố khu vực trung du và đồng bằng sông Hồng, vừa qua, gia đình bà Bùi Thị Liễu (khu Cái Rồng 2, đặc khu Vân Đồn) đã khởi công xây dựng căn nhà mới. Bà con lối xóm có mặt, lãnh đạo địa phương cùng đến dự chung vui, ai cũng mừng thay cho bà Liễu khi căn nhà cũ kỹ, xuống cấp sắp tới sẽ được thay thế bằng một mái ấm khang trang, vững chắc. Cả cuộc đời bươn chải, người phụ nữ tần tảo ấy khi về già còn mang căn bệnh ung thư, nên chưa bao giờ dám nghĩ đến việc tích lũy để tự xây nên một mái nhà kiên cố. Đến nay, ước mơ tưởng chừng xa vời đã trở thành hiện thực khi gia đình có được sự quan tâm, chia sẻ của cộng đồng. Việc quyết tâm xóa toàn bộ nhà tạm, nhà dột nát mới phát sinh là một chính sách đúng đắn, đã được đi nhanh vào cuộc sống, đến đúng địa chỉ cần được hỗ trợ.

Bà Bùi Thị Liễu tâm sự: Bà con lối xóm, các cấp, ngành địa phương những năm qua luôn thấu hiểu, quan tâm chia sẻ với hoàn cảnh gia đình tôi. Từ những phần quà động viên thăm hỏi khi lễ tết, lúc ốm đau, cho đến nay là một căn nhà Chữ thập đỏ được xây dựng, tôi rất trân trọng và xúc động khi được đón nhận tấm lòng tương thân tương ái như vậy.

Đến thời điểm hiện tại, Quảng Ninh không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều áp dụng trên địa bàn giai đoạn 2023-2025, nhưng không vì thế mà các chương trình an sinh xã hội bị gián đoạn. Nhiều mô hình, hoạt động thiết thực, hướng vào trợ giúp những hoàn cảnh đặc biệt, đối tượng yếu thế, tiếp tục nối dài tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Không chỉ tháo gỡ khó khăn về nhà ở, nhiều phương thức hỗ trợ phong phú khác cũng được triển khai đồng bộ, như việc hỗ trợ y tế, giáo dục, trao đỡ đầu, tặng học bổng. Những chương trình trao sinh kế bền vững bằng con giống và vật nuôi, hỗ trợ vay vốn tín chấp... đã thực sự phát huy hiệu quả. Bằng việc xác định rõ đầu mối phụ trách, tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị, công tác hỗ trợ người nghèo ở Quảng Ninh được triển khai đồng bộ, linh hoạt, phù hợp với nhu cầu thực tế của từng trường hợp, tránh chồng chéo và lãng phí nguồn lực. MTTQ và các đoàn thể đã phát huy vai trò trung gian hiệu quả, đảm bảo rà soát, lựa chọn đúng đối tượng, kịp thời hỗ trợ đúng người, đúng việc.

Tiếp tục với vai trò nòng cốt trong công tác nhân đạo và an sinh xã hội, cuối tháng 8 vừa qua, Hội Chữ thập đỏ Quảng Ninh tổ chức chương trình “Cùng em đến trường” nhân dịp đầu năm học mới 2026-2027. Đây là một trong những nội dung trọng tâm chương trình công tác Hội và phong trào Chữ Thập đỏ năm 2026, gắn với triển khai cuộc vận động “Mỗi tổ chức, cá nhân gắn với một địa chỉ nhân đạo” do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phát động. Tại đây, gần 300 triệu đồng kinh phí từ các nguồn ngân sách và huy động xã hội hóa đã được trao tặng đến các em học sinh khuyết tật và mồ côi có hoàn cảnh khó khăn, nhằm động viên, cổ vũ tinh thần nỗ lực học tập của các em trước thềm năm học mới. Đây cũng là một trong những chương trình lớn đầu tiên kể từ khi Quảng Ninh tiến hành sáp nhập các Hội Bảo trợ Người khuyết tật và Trẻ mồ côi, Hội Người mù, Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin và Hội Đông y vào Hội Chữ thập đỏ. Bộ máy tinh gọn, nguồn lực được huy động tập trung hơn để chăm sóc, bảo vệ và nâng đỡ các nhóm đối tượng yếu thế, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Với vai trò là đơn vị nòng cốt trong công tác an sinh xã hội, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đã chủ động phát động, tổ chức và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội để đồng hành cùng người nghèo vươn lên. Với sự ủng hộ, tín nhiệm cao của cộng đồng, MTTQ tiếp tục là địa chỉ tin cậy để tiếp nhận những đóng góp quý báu từ các nhà hảo tâm, duy trì Quỹ Vì người nghèo hoạt động hiệu quả, công khai, minh bạch. Giai đoạn 2000-2025, nguồn quỹ này đã huy động được trên 560 tỷ đồng, xây dựng mới và sửa chữa hơn 10.500 căn nhà Đại đoàn kết, hỗ trợ 150.000 lượt hộ nghèo, cận nghèo phát triển kinh tế, khám chữa bệnh, cấp học bổng... Đặc biệt từ năm 2022 đến nay, Quảng Ninh là một trong số ít địa phương tổ chức chăm lo Tết cho người nghèo, 100% bằng nguồn xã hội hóa, không sử dụng ngân sách nhà nước.

Dù xã hội không ngừng phát triển, thì vẫn còn đó những hoàn cảnh yếu thế, những số phận kém may mắn, không thể tự mình vươn lên. Điều họ cần nhất chính là sự quan tâm, thấu hiểu và sẻ chia để có thêm động lực, niềm tin và quyết tâm hướng về tương lai tốt đẹp hơn. Việc hỗ trợ được thực hiện đúng người, đúng địa chỉ, đúng tiến độ đề ra... không chỉ giúp người dân vượt qua khó khăn, mà còn tạo nên sự đồng lòng, gắn kết trong toàn xã hội.

Nhiều cơ chế, chính sách đặc thù

Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, chăm lo bảo đảm an sinh xã hội, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, xác định đây là vấn đề trung tâm trong chiến lược phát triển đất nước. Tại Quảng Ninh thời gian qua, không chỉ lĩnh vực kinh tế có bước phát triển đột phá vững chắc, mà hệ thống an sinh xã hội cũng ngày càng đồng bộ và hoàn thiện hơn qua từng năm, với diện bao phủ không ngừng được mở rộng. Thành tựu to lớn đạt được không chỉ đến từ những chủ trương, chính sách, đề án được xây dựng trọng tâm, trọng điểm, ý nghĩa thiết thực, triển khai phù hợp kịp thời, mà còn có vai trò không thể thiếu từ sự chung tay, đồng lòng hưởng ứng, tham gia đầy trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân.

Giai đoạn 2021-2025, Quảng Ninh được xem là địa phương tiên phong trong công tác giảm nghèo bền vững khi mạnh dạn nâng chuẩn nghèo đa chiều lên cao hơn chuẩn Trung ương khoảng 1,4 lần và đặt ra tiêu chí đo lường thiếu hụt dịch vụ xã hội khắt khe hơn. Tiêu chí xác định hộ nghèo là thu nhập ở mức 2,6 triệu đồng/người/tháng ở khu vực đô thị và 2,1 triệu đồng/người/tháng ở khu vực nông thôn; đồng thời hộ phải thiếu hụt ít nhất 3 dịch vụ xã hội cơ bản mới được xác định là nghèo. Cách tiếp cận này không chỉ nâng cao thước đo nghèo mà còn tạo động lực chính sách tích cực, hướng nguồn lực tập trung nhiều hơn cho các lĩnh vực thiết yếu như sinh kế, đào tạo nghề, y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin, thay vì chỉ dừng ở việc hỗ trợ thu nhập tối thiểu.

Trên cơ sở đó, Quảng Ninh không coi giảm nghèo như một chương trình riêng lẻ, mà gắn kết chặt chẽ giữa Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, Chương trình xây dựng nông thôn mới và Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Sự lồng ghép này cho phép tận dụng hạ tầng nông thôn mới, khai thác chính sách dân tộc nhằm khắc phục những thiếu hụt dịch vụ cơ bản ở vùng sâu, vùng xa. Các chính sách an sinh được triển khai đồng bộ, từ nhà ở, vốn tín dụng, dạy nghề, đến hạ tầng dịch vụ vùng dân tộc thiểu số, miền núi... với mục tiêu chung là người dân có cuộc sống ổn định, không còn nguy cơ tái nghèo, có niềm tin và động lực để vươn lên.

Các cấp, ngành, địa phương tiếp tục chú trọng phát triển hệ thống an sinh xã hội đa dạng, hiện đại, thích ứng linh hoạt và bao phủ toàn dân, bảo đảm người dân được tiếp cận các dịch vụ cơ bản, thiết yếu, có chất lượng, nhất là các đối tượng chính sách, yếu thế và khu vực phi chính thức. Hàng loạt chính sách liên quan đến an sinh xã hội trên địa bàn đã được Quảng Ninh nghiên cứu, ban hành, như: Nghị quyết số 90/2025/NQ-HĐND về quy định chính sách trợ giúp xã hội đối với đối tượng bảo trợ xã hội và một số đối tượng đặc thù giai đoạn 2026-2030; Nghị quyết số 91/2025/NQ-HĐND về hỗ trợ đóng BHYT giai đoạn 2026-2030, đã mở rộng hỗ trợ cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hộ gia đình làm nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình; Nghị quyết số 86/2025/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ sữa uống tại trường cho trẻ mầm non, học sinh tiểu học đang học tại cơ sở giáo dục giai đoạn 2025-2030...

Năm 2026, loạt các dự án nhà ở xã hội được khởi công xây dựng, gắn liền với cơ chế, chính sách đãi ngộ về nhà ở và môi trường làm việc để thu hút lao động về làm việc, sinh sống lâu dài cho công nhân, người thu nhập thấp. Đến nay, Quảng Ninh có 96,5% xã, phường, đặc khu đạt Bộ tiêu chí quốc gia về y tế xã; các chỉ tiêu y tế tiếp tục được duy trì và cải thiện; tỷ lệ bao phủ BHYT đạt tỷ lệ 96,37% dân số... đảm bảo mỗi người dân đều có cơ hội được chăm sóc sức khỏe tốt hơn.

Các nguồn lực xã hội hóa, sự tham gia chung sức, đồng lòng từ mỗi khu dân cư vững mạnh, đoàn kết, đã giúp Quảng Ninh thực hiện tốt phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau” và đảm bảo mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả của sự phát triển. Các khu dân cư làm tốt công tác rà soát, bình xét từng trường hợp; kịp thời là cầu nối chia sẻ động viên; kịp thời phản ánh, kiến nghị chính đáng tới cấp có thẩm quyền giải quyết chế độ, đảm bảo không sai sót, chậm trễ. Tinh thần sẻ chia ấy đã giúp cho hàng loạt chương trình an sinh thiết thực nhanh chóng đi vào đời sống.

Định hướng trong giai đoạn mới

Từ nền tảng là những thành quả đạt được, Quảng Ninh xác định một trong những mục tiêu của nhiệm kỳ 2025-2030 của toàn Đảng bộ là nâng cao toàn diện đời sống nhân dân, với phương châm lấy con người làm trung tâm. Nội dung này được cụ thể hóa bằng các nhiệm vụ về phát triển văn hóa và con người, xây dựng nền văn hóa giàu bản sắc Quảng Ninh; bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển kinh tế di sản; rút ngắn khoảng cách giàu nghèo và chênh lệch vùng miền; nâng cao chất lượng cuộc sống mọi mặt cho nhân dân; tiếp tục đổi mới phương thức quản lý và quản trị phát triển xã hội theo hướng bền vững...

Tuy nhiên việc trở thành thành phố, Quảng Ninh xác định có cả những mặt tác động tích cực và hạn chế về chính sách an sinh xã hội. Đơn cử như thực hiện theo Nghị định 07/2021/NĐ-CP về các tiêu chí đo lường hộ nghèo, cận nghèo thì tiêu chí thu nhập ở khu vực nông thôn là 1,5 triệu đồng/người/tháng, ở khu vực thành thị là 2 triệu đồng/người/tháng. Cách tiếp cận này khiến ngân sách nhà nước chi trả cần điều chỉnh tăng lên so với hiện nay. Hay như việc tỷ trọng nông nghiệp giảm, phi nông nghiệp tăng sẽ làm cho tỷ lệ thất nghiệp, thiếu việc làm của lao động nông nghiệp có xu hướng nâng lên. Các chính sách giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp càng phải tăng cường, đổi mới để phù hợp.

Tại đề án thành lập thành phố Quảng Ninh đã xác định rõ những khó khăn, thách thức này và đề ra định hướng giải pháp cụ thể. Trong đó, bao gồm việc tiếp tục xây dựng hệ thống an sinh xã hội bao phủ toàn dân, bảo đảm cho người dân tiếp cận đến các chính sách việc làm, tham gia bảo hiểm xã hội. Nhất là tăng cường các dịch vụ xã hội cơ bản ở mức tối thiểu (y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, thông tin), từng bước nâng cao thu nhập, bảo đảm cuộc sống an toàn, bình đẳng; hỗ trợ những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn (trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, người cao tuổi thu nhập thấp, người khuyết tật nặng, người nghèo,...). Thành phố cũng xác định sẽ kịp thời bổ sung các chính sách lao động - việc làm mới, tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để giải quyết mục tiêu đạt được tăng trưởng kinh tế cao, giải quyết việc làm bền vững tại các vùng đô thị hóa.

Hoàn thiện thị trường lao động, phát triển việc làm cũng là một trong những giải pháp quan trọng để bảo đảm an sinh xã hội bền vững. Quảng Ninh tiếp tục đẩy mạnh hiện đại hóa thị trường lao động, kết nối cung cầu lao động; phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa để tạo việc làm và chuyển dịch cơ cấu việc làm. Cùng với đó là tăng cường đối thoại lao động, bảo đảm tiêu chuẩn lao động; tăng cường đào tạo và phát triển kỹ năng cho người lao động...

Thành phố Quảng Ninh phấn đấu đến năm 2030 sẽ có tỷ lệ lao động đã qua đào tạo đạt trên 90%, trong đó đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt 48%; tỷ lệ thất nghiệp (bao gồm tỷ lệ thất nghiệp thành thị và tỷ lệ thất nghiệp nông thôn) chỉ còn dưới 2%. Đồng thời, toàn thành phố đạt 68 giường bệnh/1 vạn dân, 19 bác sĩ/1 vạn dân, 8 dược sĩ đại học/1 vạn dân; 33 điều dưỡng/1 vạn dân; tỷ lệ dân số tham gia BHYT đạt 100%; tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đạt trên 95%; không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia. Tầm nhìn phát triển đến năm 2050, Quảng Ninh là đô thị dịch vụ, công nghiệp hiện đại, vùng đô thị lớn mang tầm khu vực và quốc tế; người dân có mức thu nhập tương đương các nước phát triển; phát triển kinh tế hài hòa giữa các khu vực đô thị và nông thôn.

Trong nhịp điệu hối hả của một đô thị đang không ngừng lớn mạnh, Vùng mỏ Quảng Ninh luôn kiên định một nguyên tắc cốt lõi: Con người luôn là trung tâm của mọi quyết sách, là chủ thể, là mục tiêu và là động lực phát triển; tăng trưởng kinh tế phải đi cùng tiến bộ và công bằng xã hội.