Không còn chỉ được biết đến vào mùa lau trổ bông, xã vùng biên Hoành Mô đang từng bước xây dựng các sản phẩm du lịch gắn với nông nghiệp, trải nghiệm và sinh kế của người dân địa phương theo đề án “Mỗi xã, phường, đặc khu một sản phẩm du lịch đặc thù” của thành phố Quảng Ninh.
Khu vực trung tâm xã hiện có nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao, tận dụng khí hậu mát mẻ để trồng hoa và các loại nông sản đặc thù. Tại vườn hoa Cao Sơn, du khách có thể tham quan các khu trồng thược dược, cúc, hoa mua tím, lan vũ nữ và anh đào. Khu nhà màng còn trồng giống bí ngô Atlantic Giant, trong đó có quả nặng tới 126kg, tạo thêm điểm tham quan và trải nghiệm cho du khách. Các mô hình này vừa phục vụ sản xuất, vừa được tổ chức để đón các đoàn gia đình, học sinh tham quan, trải nghiệm quy trình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.
Đi cùng nông nghiệp công nghệ cao là định hướng khai thác kinh tế dưới tán rừng. Xã Hoành Mô sở hữu vùng tiểu khí hậu lý tưởng cho các loài thảo dược đặc hữu quý hiếm như lan kim tuyến, thất diệp nhất chi hoa (cây bảy lá một hoa), trầu một lá. Thay vì chỉ bán thô dược liệu, nguồn tài nguyên này đang được chuẩn hóa thành dịch vụ ngâm tắm lá thuốc bắc quy mô lớn, kết hợp các liệu pháp phục hồi thể lực và bài thuốc chữa đau mỏi cơ khớp cổ truyền của người Dao Thanh Phán, phục vụ du khách sau những chặng trekking đường dài.
Ông Hoàng Kiên Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Hoành Mô, cho biết: "Việc đưa giống bí ngô khổng lồ hay các giống hoa ngoại nhập về thuần dưỡng ban đầu nhằm nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích canh tác. Tuy nhiên, khi sản phẩm hình thành rõ nét, lượng khách tìm đến tham quan, tìm hiểu quy trình ngày càng đông. Xã xác định đây chính là hướng đi mở rộng cho du lịch nông nghiệp trải nghiệm".
Bên cạnh đó, Hoành Mô còn có lợi thế về rừng và hệ sinh thái với 26 cây cổ thụ được công nhận là Cây Di sản Việt Nam, trong đó có quần thể chè cổ thụ và các cây hồi lâu năm. Tại bản Đồng Cậm, những cây hồi hơn 100 năm tuổi đang được khai thác để phát triển trải nghiệm dưới tán rừng, kết hợp tham quan, thu hái hồi, tìm hiểu chưng cất tinh dầu và thưởng thức các món ăn mang hương vị đặc trưng của địa phương.
Tại đỉnh Cao Ly cao 1.118m, Hoành Mô đang phát triển các sản phẩm du lịch gắn với cảnh quan vùng núi như cắm trại, ngắm sao, săn mây. Cách đó không xa là quần thể chè Shan tuyết cổ thụ hơn 200 năm tuổi ở độ cao 1.150m cũng đang được đưa vào kế hoạch phát triển điểm đến. Đồng thời, sân khấu thực cảnh “Đêm Trăng Cao Ly” rộng 1,3ha cũng đang được hoàn thiện nhằm mang đến những trải nghiệm độc đáo cho du khách. Ở các bản Khe Tiền, Sông Moóc, xã tập trung phát triển du lịch cộng đồng dựa trên văn hóa và đời sống của người dân bản địa. Toàn xã hiện có 13 khách sạn, nhà nghỉ và 5 điểm homestay, farmstay. Du khách có thể ở tại nhà dân, tìm hiểu nghề thêu thổ cẩm, kiến trúc nhà trình tường của người Dao Thanh Phán và thưởng thức các món ăn truyền thống.
Bên cạnh đó, khai thác lợi thế địa hình đèo dốc hiểm trở, Hoành Mô đã và đang đưa vào các chuỗi hoạt động thể thao mạo hiểm giàu tính thử thách: "Giải leo núi thường niên vượt Sống lưng Khủng Long", "Đua xe đạp địa hình" và "Chạy bán marathon đường biên".
Đồng chí Vũ Duy Văn, Bí thư Đảng ủy xã Hoành Mô, cho biết: Hoành Mô sở hữu tài nguyên tự nhiên và văn hóa bản địa vô cùng khác biệt. Định hướng của địa phương trong giai đoạn tới là chuyển mạnh từ khai thác thô sang xây dựng chuỗi giá trị bài bản, lấy người dân bản địa làm chủ thể vận hành. Chúng tôi đang tập trung hoàn thiện hạ tầng kết nối các tuyến đường mòn, chuẩn hóa quy chuẩn dịch vụ homestay của đồng bào Dao, Tày, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp lữ hành uy tín. Mục tiêu là để mỗi người dân khi làm du lịch đều kể được câu chuyện của bản làng mình một cách tự tin, giữ được nếp nhà, giữ được rừng, và biến du lịch thành nguồn sinh kế lâu dài, bền vững cho vùng biên cương".
