Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam. Hơn tám thập kỷ đi qua, tinh thần của mùa Thu Độc lập vẫn là nguồn sức mạnh thôi thúc mỗi thế hệ người Việt Nam tiếp tục dựng xây đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Với Quảng Ninh, Quốc khánh 2/9 năm nay càng mang ý nghĩa đặc biệt khi ngày 24/8/2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh. Từ vùng đất địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc, nơi hội tụ những lợi thế về công nghiệp, kinh tế biển, biên giới và cửa khẩu, Quảng Ninh đang bước vào một chặng đường phát triển mới với vị thế mới, khát vọng mới và quyết tâm mới.
Từ tinh thần Độc lập đến khát vọng vươn lên
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám và sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2/9/1945 là một trong những mốc son chói lọi nhất của lịch sử dân tộc. Từ thân phận của một nước thuộc địa, nhân dân Việt Nam trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của mình. Độc lập dân tộc từ đó gắn liền với quyền được sống, lao động, sáng tạo và khát vọng xây dựng một đất nước ngày càng giàu mạnh.
Với Quảng Ninh, tinh thần ấy được bồi đắp qua các thời kỳ cách mạng và hòa quyện với truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” của Vùng mỏ. Đó là sức mạnh của đoàn kết, của ý chí tự lực, tự cường; là khả năng biến khó khăn, thách thức thành động lực đổi mới, vươn lên.
Nhìn lại chặng đường vừa qua càng thấy rõ giá trị của sức mạnh ấy. Giai đoạn 2021-2025, mặc dù phải đối diện với những tác động chưa từng có của đại dịch COVID-19, thiên tai và nhiều biến động khó lường của kinh tế thế giới, Quảng Ninh vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 10,4%/năm, gấp 1,7 lần bình quân chung cả nước. Quy mô nền kinh tế năm 2025 ước đạt 395.000 tỷ đồng, gấp 1,9 lần năm 2020; GRDP bình quân đầu người đạt trên 11.000 USD, gấp 2,23 lần bình quân chung cả nước. Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn giai đoạn 2021-2025 ước đạt trên 274.000 tỷ đồng.
Những con số không chỉ cho thấy một nền kinh tế lớn lên về quy mô, mà quan trọng hơn là phản ánh sự thay đổi về chất lượng tăng trưởng. Năng suất lao động xã hội năm 2025 ước đạt 580 triệu đồng/người, gấp 1,87 lần năm 2020; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế ước đạt 50%.
Một trong những chuyển dịch rõ nét nhất là Quảng Ninh từng bước giảm dần sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên để xây dựng nền kinh tế dựa nhiều hơn vào chế biến, chế tạo, dịch vụ, du lịch và công nghệ. Công nghiệp chế biến, chế tạo giai đoạn 2021-2025 tăng bình quân khoảng 23%/năm, trở thành động lực tăng trưởng chính của cả nhiệm kỳ. Tổng vốn FDI thu hút trong 5 năm ước đạt 9,77 tỷ USD, cao gấp 5,1 lần giai đoạn 2016-2020, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm trên 68,5%. Quảng Ninh đã bước đầu hình thành các chuỗi công nghiệp quy mô lớn trong dệt công nghệ cao, ô tô, xe điện, cơ khí chế tạo, thiết bị điện, điện tử; thu hút những tập đoàn công nghệ như Foxconn, TCL, Liteon, Jinko Solar...
Nếu công nghiệp tạo nền tảng sản xuất thì dịch vụ, du lịch đang mở rộng thêm các động lực tăng trưởng mới. Trong 5 năm 2021-2025, Quảng Ninh đón trên 70,5 triệu lượt khách, trong đó 10,8 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu từ khách du lịch trên 160.000 tỷ đồng.
Đằng sau những kết quả ấy là một quá trình kiên trì kiến tạo hạ tầng. Giai đoạn 2020-2025, Quảng Ninh hoàn thành, đưa vào khai thác khoảng 825 km đường bộ, trong đó có 80,2 km cao tốc Vân Đồn - Móng Cái. Những tuyến đường mới không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý, mà mở rộng không gian phát triển, kết nối cửa khẩu, KKT, KCN, sân bay, cảng biển và các trung tâm đô thị.
Cùng với giao thông, hạ tầng công nghiệp, đô thị, giáo dục, y tế, công nghệ thông tin tiếp tục được đầu tư. Tỷ lệ đô thị hóa đạt hơn 81%; tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 95,8%. Hạ tầng các KKT, KCN từng bước hoàn thiện, điện, nước và kết nối giao thông cơ bản đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư.
Ông Phạm Văn Hùng, khu phố Trần Hưng Đạo 3, phường Hồng Gai, chia sẻ: Mỗi dịp Quốc khánh, chúng tôi càng cảm nhận rõ hơn giá trị của độc lập, hòa bình. Với người Quảng Ninh, lòng yêu nước hôm nay không chỉ thể hiện bằng niềm tự hào về lịch sử, mà còn bằng trách nhiệm làm tốt công việc của mình, góp sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Thành quả hôm nay càng nhắc mỗi người phải nỗ lực nhiều hơn để xứng đáng với các thế hệ đi trước.
Đặc biệt, Quốc khánh 2/9 năm 2026 đến với Quảng Ninh trong thời điểm có ý nghĩa lịch sử mới. Ngày 24/8/2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh, chính thức có hiệu lực từ 1/9/2026. Mục tiêu trở thành thành phố trước năm 2030 đã được Quảng Ninh hiện thực hóa sớm hơn dự kiến. Vị thế mới đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị, chất lượng tăng trưởng, kết cấu hạ tầng, văn hóa, con người, an sinh xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh.
Vị thế mới, quyết tâm mới
Việc thành lập thành phố Quảng Ninh mở ra một không gian và vị thế phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu lớn: làm thế nào để tầm vóc phát triển thực sự tương xứng với vị thế mới? Câu trả lời trước hết phải bắt đầu từ xây dựng Đảng và hệ thống chính trị.
Quảng Ninh xác định phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa, con người là nền tảng; quốc phòng - an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Đồng thời, Quảng Ninh tiếp tục xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, đoàn kết, thống nhất; nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.
Đó là nền tảng để xây dựng bộ máy chính quyền thành phố liêm chính, kiến tạo, hành động, phục vụ nhân dân và doanh nghiệp. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quảng Ninh nhiệm kỳ 2025-2030 đặt ra các mục tiêu: Hằng năm trên 90% tổ chức cơ sở đảng và trên 90% đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên; tỷ lệ kết nạp đảng viên mới đạt 3-3,5% tổng số đảng viên; GRDP bình quân 12%/năm; GRDP bình quân đầu người đạt 20.000 USD; công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm trên 18% GRDP; kinh tế số chiếm 30% GRDP; đóng góp của TFP vào tăng trưởng trên 55%; kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 40-45% GRDP.
Đây là những mục tiêu đầy thách thức. Nhưng nhìn từ nền tảng tăng trưởng 10,4%/năm trong 5 năm vừa qua, sự hình thành hệ thống cao tốc, sân bay, cảng biển, KKT, KCN và dòng vốn FDI công nghệ ngày càng lớn, Quảng Ninh đã có những điều kiện quan trọng để bước vào chu kỳ tăng trưởng mới.
Ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND thành phố, cho rằng: Thành phố phải tạo ra chất lượng phát triển tương xứng. Vì vậy, Quảng Ninh không chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá mà chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của nền kinh tế. Mục tiêu cuối cùng của tăng trưởng vẫn phải là nâng cao chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân.
Tinh thần này cũng được thể hiện rất rõ trong quan điểm phát triển “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế”; nội lực là cơ bản, chiến lược, lâu dài, ngoại lực là quan trọng, đột phá; lấy nguồn lực nhà nước khơi dậy, dẫn dắt nguồn lực xã hội.
Cùng với phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường trở thành một tiêu chuẩn của chất lượng tăng trưởng. Đến năm 2030, Quảng Ninh đặt mục tiêu trên 99% dân số đô thị được cung cấp nước sạch qua hệ thống tập trung; 100% KCN, cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn xả thải; tỷ lệ che phủ rừng trên 50%.
Ở vùng đất có cả biên giới trên bộ và trên biển, cửa khẩu quốc tế, hệ thống cảng biển và vị trí đặc biệt quan trọng trong vùng Đông Bắc, việc phát triển của thành phố càng phải gắn chặt với bảo vệ Tổ quốc. Quảng Ninh xác định tiếp tục giữ vững quốc phòng - an ninh, ổn định chính trị và trật tự, an toàn xã hội; bảo vệ chủ quyền quốc gia; xây dựng biên giới hòa bình, ổn định, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đồng thời chủ động hội nhập quốc tế và tham gia hiệu quả các hành lang kinh tế.
Trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội thành lập thành phố Quảng Ninh ngày 28/8/2026, có nhấn mạnh: Quảng Ninh là đất của sóng lớn; cũng là đất của những bước đi lớn. Mỗi khi lịch sử giao nhiệm vụ, người Quảng Ninh đều đoàn kết để vượt lên. Hôm nay, lịch sử trao một cơ hội mới. Cơ hội lớn. Trách nhiệm nặng nề. Tôi tin tưởng Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân thành phố sẽ tiếp tục phát huy truyền thống "Kỷ luật và Đồng tâm". Giữ vững đoàn kết, nuôi dưỡng khát vọng, dám nghĩ lớn, dám hành động, biến tiềm năng thành nguồn lực, biến lợi thế thành sức cạnh tranh, biến niềm tự hào hôm nay thành thành quả ngày mai.
Hơn tám thập kỷ kể từ mùa Thu lịch sử năm 1945, đất nước đã đi qua một hành trình dài. Giá trị của độc lập hôm nay không chỉ được đo bằng chủ quyền quốc gia được bảo vệ vững chắc, mà còn bằng cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc của nhân dân; bằng một đất nước tự chủ, tự cường và có vị thế ngày càng cao. Với Quảng Ninh, Quốc khánh 2/9/2026 vì thế mang một ý nghĩa đặc biệt. Từ vùng đất “Kỷ luật và Đồng tâm”, từ một địa phương công nghiệp dựa nhiều vào tài nguyên, Quảng Ninh đã kiên trì đổi mới mô hình tăng trưởng, kiến tạo hạ tầng, mở rộng không gian phát triển và từng bước vươn lên một tầm vóc mới, xứng đáng là niềm tự hào của vùng Đông Bắc và của cả nước.
