Những phiên tòa giả định trong trường học, các buổi sinh hoạt chuyên đề, tuyên truyền tại khu dân cư, trên môi trường số, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên trên địa bàn Quảng Ninh ngày càng được triển khai đa dạng, thiết thực.
Chủ động ở cơ sở
Tại xã Bình Liêu, việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên được chú trọng thông qua các hoạt động gắn với trường học và địa bàn dân cư. Đoàn Thanh niên xã phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức nhiều hoạt động trực quan, giúp học sinh nhận diện các hành vi vi phạm, hiểu rõ hậu quả pháp lý và hình thành kỹ năng tự bảo vệ.
Một trong những cách làm được triển khai là tổ chức phiên tòa giả định với sự phối hợp của Viện KSND, TAND khu vực 4, Công an xã. Các tình huống được lựa chọn gắn với những vấn đề gần gũi với lứa tuổi học sinh, thanh thiếu niên, tập trung vào tội phạm ma túy, lừa đảo trên không gian mạng, vi phạm pháp luật giao thông, bạo lực học đường. Thông qua việc tái hiện phiên tòa, người tham dự được tiếp cận các quy định pháp luật một cách trực quan, hiểu rõ hơn trách nhiệm và hậu quả có thể phát sinh từ những hành vi vi phạm.
Cùng với các phiên tòa giả định, nhiều chuyên đề về quyền, nghĩa vụ công dân, phòng chống ma túy, tệ nạn xã hội, an ninh mạng, phòng chống xâm hại trẻ em được lồng ghép trong các hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt Đoàn. Riêng dịp hè năm 2026, xã Bình Liêu triển khai sinh hoạt hè tại 14/14 thôn, tổ chức 8 buổi tuyên truyền, giáo dục kỹ năng sống và các nội dung liên quan. Các chương trình “Bình dân học vụ số”, “Mùa hè số cùng VNeID” cũng được triển khai với 8 buổi hướng dẫn kỹ năng số, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, đồng thời tuyên truyền trách nhiệm của công dân khi tham gia môi trường mạng.
Em Trần Mạnh Hùng, lớp 12A1, Trường THPT Bình Liêu, xã Bình Liêu, chia sẻ: Thông qua các buổi tuyên truyền, nhất là phiên tòa giả định, chúng em hiểu rõ hơn hậu quả của những hành vi vi phạm pháp luật. Những kiến thức về an toàn giao thông, phòng chống ma túy, bạo lực học đường cũng giúp chúng em biết cách phòng tránh, bảo vệ bản thân và nhắc nhở bạn bè cùng chấp hành.
Thiếu tá Phạm Hưng Nguyên, cán bộ Công an xã Bình Liêu, cho biết: Trong tuyên truyền pháp luật cho học sinh, chúng tôi chú trọng đưa ra những tình huống thực tế, hướng dẫn các em nhận biết hành vi vi phạm và cách xử lý phù hợp. Đặc biệt, trước những nguy cơ từ ma túy, bạo lực học đường và các hành vi lừa đảo trên mạng, việc trang bị kiến thức, kỹ năng phòng tránh từ sớm có ý nghĩa rất quan trọng.
Cùng tham gia giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên, các cơ quan tư pháp phát huy vai trò chuyên môn trong cung cấp kiến thức, giải thích quy định và cảnh báo hậu quả pháp lý của hành vi vi phạm. Qua đó, giúp người trẻ nhận diện nguy cơ, nâng cao ý thức phòng ngừa.
Kiểm sát viên Bùi Hoài Sơn, cán bộ Viện KSND khu vực 4, cho biết: Tuyên truyền pháp luật cho thanh thiếu niên cần gắn với những tình huống cụ thể để các em dễ hiểu, dễ nhớ. Bên cạnh phổ biến các quy định pháp luật, chúng tôi chú trọng cảnh báo những phương thức, thủ đoạn lôi kéo, giúp các em nâng cao cảnh giác, chủ động phòng tránh các hành vi vi phạm.
Đa dạng hình thức, nâng cao hiệu quả tuyên truyền
Không chỉ tại Bình Liêu, việc đổi mới hình thức, lựa chọn nội dung tuyên truyền sát với thực tiễn đang được chú trọng tại nhiều địa phương. Tại xã Đông Ngũ, công tác tuyên truyền pháp luật cho thanh thiếu niên được triển khai thường xuyên, gắn với giáo dục kỹ năng sống và phòng ngừa vi phạm. Trong 9 tháng năm 2026, Đoàn xã phối hợp tổ chức 23 buổi tuyên truyền về an toàn giao thông, phòng chống ma túy, tội phạm, tệ nạn xã hội và an ninh mạng, thu hút trên 3.820 lượt thanh thiếu nhi. Đồng thời, tổ chức trên 20 buổi sinh hoạt chi đoàn, sinh hoạt chuyên đề với hơn 1.000 lượt đoàn viên, thanh niên; đăng tải trên 150 tin, bài, hình ảnh tuyên truyền trên mạng xã hội.
Công tác tuyên truyền còn được lồng ghép trong 33 buổi phổ biến kiến thức phòng chống đuối nước, tai nạn thương tích, an toàn giao thông tại các trường học và sinh hoạt hè ở các thôn. Đoàn xã phối hợp rà soát, cắm 24 biển cảnh báo tại các điểm tắm tự phát; triển khai thiết bị cảnh báo nguy cơ đuối nước bằng năng lượng mặt trời tại thôn Đông Hải. Bên cạnh đó, 35 lớp “Bình dân học vụ số” được tổ chức, góp phần trang bị kỹ năng sử dụng các tiện ích số cho đoàn viên, thanh niên và người dân.
Chị Hoàng Thị Hạnh, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Đông Ngũ, cho biết: Đoàn xã xác định tuyên truyền pháp luật phải phù hợp với từng nhóm tuổi và gắn với những vấn đề thanh thiếu niên thường gặp. Vì vậy, bên cạnh các buổi tuyên truyền trực tiếp, chúng tôi chú trọng lồng ghép trong sinh hoạt Đoàn, hoạt động hè, đồng thời tăng cường tuyên truyền trên mạng xã hội. Mục tiêu là giúp các em không chỉ hiểu quy định mà còn biết vận dụng để tự bảo vệ mình, phòng tránh vi phạm pháp luật.
Từ những cách làm tại cơ sở, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên tiếp tục được triển khai rộng khắp trên địa bàn thành phố, với vai trò nòng cốt của tổ chức Đoàn và sự phối hợp của các ngành chức năng.
6 tháng đầu năm 2026, các cấp bộ Đoàn đã phối hợp tổ chức trên 76 chương trình tuyên truyền pháp luật, thu hút hơn 55.000 lượt cán bộ Đoàn, đoàn viên, thanh thiếu nhi tham gia. Nội dung tập trung vào phòng, chống ma túy, mại dâm, mua bán người, an toàn giao thông. Toàn thành phố tổ chức 5 phiên tòa giả định với trên 3.600 lượt thanh thiếu niên tham gia, giúp nâng cao nhận thức về hậu quả pháp lý của các hành vi vi phạm.
Hoạt động tuyên truyền trên môi trường số được đẩy mạnh qua hệ thống 312 fanpage của Đoàn từ thành phố đến cơ sở, với hơn 3.500 lượt tin, bài. Cùng với đó, gần 3.000 báo cáo viên, tuyên truyền viên và 591 cộng tác viên dư luận xã hội tham gia phổ biến pháp luật, định hướng nhận thức cho thanh thiếu niên. Mô hình “Chi đoàn không có đoàn viên mắc tệ nạn xã hội và ma túy” đã được 100% Đoàn cấp xã triển khai đến các chi đoàn, đoàn cơ sở ký cam kết thực hiện, góp phần nâng cao trách nhiệm của đoàn viên trong phòng ngừa tội phạm, tệ nạn xã hội.
Trong tháng 10/2026, Thành Đoàn tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật cho thanh thiếu niên với nhiều hoạt động chuyên sâu. Trọng tâm là tập huấn phòng, chống ma túy tại Đầm Hà, Uông Bí, Đường Hoa, Hoàng Quế; Ngày hội pháp luật cho học sinh tại Quảng Yên, Mạo Khê; tuyên truyền phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội cho thanh niên công nhân tại Đông Mai, Mông Dương và tập huấn phòng, chống mại dâm tại Đông Ngũ, Bình Liêu.
Bên cạnh kết quả đạt được, công tác tuyên truyền ở một số cơ sở vẫn còn hạn chế, nội dung và hình thức chưa thật sự phong phú, việc tiếp cận nhóm thanh thiếu niên có nguy cơ cao chưa thường xuyên. Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới phương pháp, tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường, tổ chức Đoàn và các cơ quan chức năng, chú trọng những vấn đề pháp luật phát sinh trong đời sống, nhất là trên môi trường mạng.
Tuyên truyền pháp luật cho thanh thiếu niên không chỉ nhằm trang bị kiến thức mà quan trọng hơn là hình thành ý thức tự giác chấp hành và khả năng phòng ngừa vi phạm. Khi các hoạt động được duy trì thường xuyên, nội dung sát thực tế, phương pháp phù hợp với từng lứa tuổi, kiến thức pháp luật sẽ từng bước trở thành kỹ năng cần thiết, góp phần xây dựng môi trường học tập, sinh hoạt an toàn, lành mạnh cho thế hệ trẻ.
