Thủ tướng Canada Mark Carney cùng các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) dự kiến kết thúc hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày vào 30/10, trong bối cảnh quan chức cấp cao nhất của EU thúc đẩy đề xuất đưa Canada trở thành “thành viên liên kết” đầu tiên của khối. Cả hai bên đều tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Mỹ.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đã cùng ông Carney tham dự hội nghị tại thành phố Montreal, nhằm thúc đẩy một liên minh chưa từng có tiền lệ, có thể đưa Canada đến gần EU hơn bất kỳ thỏa thuận nào trước đây với một quốc gia ngoài khối. Tuy nhiên, một số chính phủ châu Âu vẫn phản đối đề xuất trao quy chế thành viên liên kết cho Canada.
Ông Costa cho biết, hai bên dự kiến công bố thỏa thuận thương mại số trong ngày 30/10, cùng các sáng kiến mở rộng hợp tác nghiên cứu khoa học và trao đổi sinh viên giữa các trường đại học.
Hôm 29/10, ông Carney nhận định liên minh được đề xuất sẽ giúp Canada ứng phó tốt hơn với các cú sốc kinh tế, đồng thời ngăn các chính phủ nước ngoài và tập đoàn công nghệ áp đặt lựa chọn đối với nước này. Sau đó, tại một cuộc tọa đàm doanh nghiệp bên cạnh bà von der Leyen, ông Carney trực tiếp sử dụng thuật ngữ “thành viên liên kết”.
“Chúng ta đang trong quá trình xây dựng một liên minh mới cho tương lai, với Canada là thành viên liên kết”, ông Carney nói.
Bà von der Leyen cũng ủng hộ đề xuất này, nhưng cho biết sáng kiến mang tên “Liên minh vì Tương lai” sẽ là một quan hệ đối tác rộng lớn hơn, mở cửa cho các quốc gia khác, trong đó Canada và EU giữ vai trò nòng cốt.
“Đây là một khái niệm rộng hơn. Những đối tác đáng tin cậy có cùng chí hướng đều được chào đón”, bà von der Leyen nói.
Theo Chủ tịch Ủy ban châu Âu, liên minh rộng lớn này sẽ tập trung vào các lĩnh vực khoáng sản thiết yếu, chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu, quốc phòng và an ninh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump từng cho rằng thỏa thuận liên kết giữa Canada và EU có thể là một “hành động thù địch”, đồng thời đe dọa áp thuế đối với châu Âu nếu ông nhận thấy thỏa thuận này không thân thiện với Mỹ.
Năm 2025, Mỹ chiếm 71,7% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Canada. Thủ tướng Carney đặt mục tiêu tăng gấp đôi kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường khác trong thập kỷ tới, trong bối cảnh Canada tìm cách giảm phụ thuộc vào nước láng giềng phía nam.
