Hệ thống đê điều trải dài từ vùng sông, cửa sông đến ven biển là một trong những tuyến "phòng thủ" quan trọng trước thiên tai của Quảng Ninh. Trong điều kiện mưa bão ngày càng khó lường, yêu cầu đặt ra không dừng ở duy trì an toàn công trình hiện có, mà phải từng bước xử lý những điểm yếu, nâng cấp đồng bộ theo tiêu chuẩn mới.
Thực tế từ những mùa mưa bão gần đây cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống đê điều. Năm 2024, bão số 3 (Yagi) gây mưa lũ lớn, mực nước trên các sông dâng cao. Tại một số vị trí đê có cao trình thấp ở Đông Triều, nước đã xấp xỉ mặt đê, lực lượng tại chỗ phải gia cố, đắp bao tải để phòng nước tràn. Sang năm 2025, tác động của thủy triều kết hợp mưa lũ thượng nguồn và lưu lượng xả điều tiết lũ của các hồ thủy điện tiếp tục đặt các tuyến đê sông trước nguy cơ mất an toàn.
Đông Triều là địa bàn thấp trũng, có hệ thống đê bao quanh nhiều vùng dân cư và sản xuất. Phường Đông Triều có gần 20km đê cấp IV, V, ngoài ra còn 3,8km đê quai. Trong hệ thống này, Hồng Phong - Hưng Đạo là tuyến đê dài nhất, với trên 11km.
Những năm qua, một số hạng mục trên tuyến đã được đầu tư, củng cố. Riêng năm 2025, hơn 14,5 tỷ đồng được bố trí để nâng cao trình, bê tông 700m mặt đê qua khu vực Nhà máy ngói Đông Triều và sửa chữa các cống qua đê.
Cùng với đầu tư, công tác quản lý được duy trì thường xuyên. Các tổ quản lý đê thường xuyên phát dọn thân, mái đê, kiểm tra cống, theo dõi những dấu hiệu bất thường. Trong mùa mưa bão, việc tuần tra được tăng cường để kịp thời phát hiện tổ mối, thấm, sạt trượt và những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến thân đê.
Tuy nhiên, mức độ kiên cố giữa các tuyến vẫn chưa đồng đều. Kết quả đánh giá của ngành chuyên môn cũng xác định một số tuyến đê còn những điểm sạt trượt, đùn sủi, thẩm lậu hoặc mặt đê hẹp. Đây là những nguy cơ cần được theo dõi thường xuyên và xử lý kịp thời.
Theo ông Nguyễn Hoàng Thiện, Chủ tịch UBND phường Đông Triều, hệ thống đê có ý nghĩa đặc biệt trong bảo vệ sản xuất và đời sống người dân trên địa bàn. Phường đã chủ động đề xuất các tuyến còn hạn chế vào kế hoạch nâng cấp đê của thành phố giai đoạn 2026-2030, đồng thời tăng cường quản lý hành lang, kiểm tra thường xuyên để kịp thời xử lý những nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa lũ.
Tại phường Hà An có 3 tuyến đê cấp IV gồm Hà An, Hoàng Tân và tuyến Đông Yên Hưng. Riêng đê Hà An dài khoảng 8,9km, phần lớn đã được kiên cố, nhưng khoảng 600m khu vực giáp cao tốc Hạ Long - Hải Phòng chưa được kiên cố hóa, cao độ chưa đồng đều với toàn tuyến. Năm 2026, đê Hà An tiếp tục nằm trong kế hoạch duy tu, bảo dưỡng, với khoảng 2,3km mặt và mái đê được đắp đất, sửa chữa.
Toàn thành phố hiện có khoảng 34,99km đê, gồm 22,46km đê biển và 12,53km đê sông. Kết quả rà soát năm 2026 cho thấy, hiện trạng các tuyến đê không đồng đều. Có những tuyến đã được nâng cấp, bảo đảm ổn định, nhưng vẫn còn những tuyến chưa đạt cao trình chống bão, thân đê chưa bảo đảm mặt cắt hình học hoặc mặt đê chưa được kiên cố.
Cùng với duy trì an toàn các công trình hiện có, thành phố đã xác định lộ trình đầu tư đồng bộ hơn cho hệ thống đê điều, hướng tới đáp ứng các tiêu chuẩn phòng, chống lũ, bão và yêu cầu thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo lộ trình, năm 2026 tập trung nâng cấp 13 tuyến đê sông và 2 tuyến đê cửa sông. Năm 2027, tiếp tục nâng cấp 8 tuyến đê và các cống tiêu dưới đê, đồng thời đầu tư các trạm bơm tiêu tại những khu vực trọng điểm. Năm 2028, thực hiện kiên cố hóa, hiện đại hóa 25 tuyến đê và các cống tiêu dưới đê.
Ông Đoàn Mạnh Phương, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi, Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết, thành phố đã ban hành kế hoạch về bảo đảm an toàn hệ thống đê điều đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với mục tiêu phấn đấu đến năm 2028 toàn bộ hệ thống đê được đầu tư, nâng cấp theo tiêu chuẩn thiết kế mới.
Khắc phục những điểm còn hạn chế, từng bước củng cố đồng bộ hệ thống đê chính là gia cố “lá chắn” bảo vệ dân cư, sản xuất và các không gian phát triển của Quảng Ninh trước thiên tai.
