Xu hướng du lịch thể thao (sports tourism) - kết hợp hoạt động thể thao, sự kiện thể thao và du lịch, đang gia tăng trên thế giới trong những năm gần đây. Nắm bắt xu hướng này, Quảng Ninh với tiềm năng lớn cũng từng bước phát triển du lịch gắn với thể thao nhằm góp phần đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài mùa vụ, nâng cao thương hiệu cho du lịch địa phương.
Xuống biển vẫy vùng
Sở hữu địa hình tự nhiên phong phú, Quảng Ninh cho thấy tiềm năng lớn về du lịch thể thao khi sở hữu bờ biển dài, nhiều vịnh, đảo, bãi biển cát mịn, đường ven biển phù hợp cho các hoạt động sport-tour, như: Chèo kayak, lướt ván buồm, lướt sóng, bơi biển, đua thuyền SUP… Khu đồi núi và rừng phục vụ trekking, đua xe địa hình (MTB), trail running; hệ thống SVĐ, cụm thể thao có thể tổ chức giải đấu cấp địa phương, cấp quốc gia và quốc tế.
Từ những lợi thế ấy, nhiều địa phương đã khai thác để phát triển các môn thể thao gắn với du lịch trong thời gian qua. Ở vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long, quần đảo Cô Tô, Vân Đồn, du khách có thể chèo kayak, SUP trên mặt biển ngắm bình minh, hoàng hôn, trải nghiệm các loại hình dịch vụ như mô tô nước, cano thể thao, lặn biển, khám phá san hô…
Vịnh Hạ Long - với vị thế và cảnh quan lý tưởng đã được lựa chọn là điểm đến của cuộc đua thuyền buồm vòng quanh thế giới Clipper Race mùa giải 2023-2024. Qua đây không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh di sản - kỳ quan vịnh Hạ Long ra quốc tế, mà còn mở ra triển vọng để địa phương trở thành trung tâm tổ chức các hoạt động thể thao thuyền buồm quốc tế trong tương lai.
Các cung đường ven biển dài hàng trăm km, đi qua vùng di sản của Quảng Ninh đang là cơ hội cho các hoạt động chạy bộ, đạp xe và nhiều giải thể thao cộng đồng phát triển mạnh mẽ. Trong đó, Halong Bay Heritage Marathon diễn ra trên một trong những đường chạy đẹp nhất châu Á, đã trở thành thương hiệu uy tín, thu hút hàng chục nghìn VĐV trong nước và quốc tế mỗi mùa giải. Bên cạnh đó, nhiều địa phương khác của thành phố cũng tổ chức các giải chạy thường niên, tạo thành mạng lưới phong trào rộng khắp.
Cùng với các sản phẩm chủ lực, Quảng Ninh đang nổi lên như một địa phương tiềm năng để phát triển các giải thể thao 3 môn phối hợp (triathlon). Tại các khu vực ven biển Vân Đồn - Tuần Châu với địa hình liên hoàn giữa đường biển, mặt nước và cung đường chạy đang được nhiều đơn vị tổ chức sự kiện đánh giá cao. Một số giải thử nghiệm và sự kiện quy mô vừa qua đã được tổ chức, như Aqua Warriors Ha Long Bay, Aqua Warriors Vân Đồn, bước đầu tạo dấu ấn tích cực, hứa hẹn giúp Quảng Ninh trở thành điểm đến mới của cộng đồng triathlon trong và ngoài nước.
Trekking trên vùng cao
Ở vùng đồi núi phía Bắc của thành phố, Yên Tử - ngọn núi linh thiêng gắn với Thiền phái Trúc Lâm, cũng gắn với Di sản Văn hóa thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc, những hành trình trekking mang đến trải nghiệm vận động gắn với tâm linh và văn hóa, đặc biệt qua các giải chạy “Yên Tử Heritage” và “Ultra Trail Yên Tử” đã được tổ chức khá định kỳ thời gian gần đây.
Việc leo núi và khám phá cung đường đậm chất di sản, đi qua hệ thống chùa, am, tháp cổ kính, trầm mặc nằm xen giữa rừng quốc gia Yên Tử, hay băng qua những lối mòn giữa rừng thiêng, vượt đồi núi, qua suối khe vào những khoảng thời gian khác biệt, tạo nên một hành trình trekking - thiền định độc đáo trên vùng đất Phật.
Còn ở nhiều địa phương khu vực miền Đông đang nổi lên như một trong những thiên đường trekking của Việt Nam. Những dãy núi trùng điệp, những cột mốc thiêng liêng, những cung đường tuần tra biên giới hùng vĩ dần trở thành lựa chọn đáng nhớ của những người yêu trải nghiệm, nhất là du khách trẻ. Sự thay đổi vẻ đẹp theo mùa của vùng biên giới, từ mùa lúa xanh tới mùa lúa chín trên những thửa ruộng bậc thang, mùa lau trắng bạt ngàn trên sườn đồi, hay mùa hoa sở tinh khôi… đều để lại những ấn tượng đáng nhớ khi du khách vừa trekking trên những cung đường vừa hòa mình vào sắc màu văn hóa và không khí trong trẻo của vùng cao.
Nơi đây, nhiều lễ hội gắn với các giải leo núi đã và đang được nhiều địa phương tổ chức, nhiều tour du lịch xuyên rừng, khám phá cảnh sắc tự nhiên và đời sống đồng bào DTTS đã và đang được các địa phương, đơn vị lữ hành xây dựng, triển khai cho du khách trong nước và quốc tế.
Bên cạnh đó, một số địa phương còn tổ chức những hoạt động thể thao mang tính liên kết khu vực, tiêu biểu như đạp xe xuyên biên giới Hoành Mô, chạy bộ xuyên biên giới tại phường Móng Cái 1. Đây là những sự kiện có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ quảng bá cảnh quan vùng biên, mà còn thúc đẩy giao lưu văn hóa - thể thao giữa Quảng Ninh với Quảng Tây (Trung Quốc), góp phần xây dựng hình ảnh một điểm đến hữu nghị - hội nhập - năng động.
Cơ hội cho du lịch golf
Gắn với lợi thế cảnh quan đồi núi và vịnh biển, Quảng Ninh cũng đang sở hữu nhiều sân golf tiêu chuẩn quốc tế đang hoạt động như: FLC Hạ Long, Silk Path Đông Triều, Tuần Châu, Móng Cái, thu hút nhóm khách cao cấp trong và ngoài nước. Các sân golf không chỉ là sản phẩm thể thao mà còn là điểm nhấn du lịch với tầm nhìn hiếm có, dịch vụ đẳng cấp và không gian thư giãn đặc biệt.
Thành phố hiện đang quy hoạch 16 dự án sân golf xây dựng mới, sẽ đáp ứng nhu cầu vui chơi, thể thao giải trí của khách du lịch cao cấp đến Quảng Ninh. Qua đây góp phần đưa du lịch golf trở thành phân khúc quan trọng, góp phần nâng tầm hình ảnh điểm đến Quảng Ninh.
Song song với những môn thể thao trọng điểm, Quảng Ninh cũng phát triển nhiều sản phẩm bổ trợ như yoga, thiền - detox, retreat, các hoạt động thể thao cộng đồng và các giải bóng đá nữ dân tộc thiểu số, đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm du khách, từ người trẻ yêu khám phá đến khách trung tuổi cần sự thư giãn, cân bằng.
Gần đây, môn pickleball đang phát triển mạnh tại Quảng Ninh, cũng thu hút đông đảo người chơi ở nhiều độ tuổi. Nhiều sân tập và câu lạc bộ mới được mở tại các đô thị trung tâm, tạo thêm lựa chọn vận động hiện đại, dễ tiếp cận. Pickleball được đánh giá có tiềm năng trở thành sản phẩm thể thao - giải trí phù hợp để lồng ghép với các hoạt động du lịch, đặc biệt tại các khu đô thị và khu du lịch ven biển của thành phố.
Điểm đến của các sự kiện thể thao
Không chỉ có lợi thế về địa hình, cảnh quan, trong những năm qua Quảng Ninh đã đầu tư hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ và hiện đại: Tuyến cao tốc xuyên thành phố, sân bay quốc tế Vân Đồn, các cảng tàu khách quốc tế Hạ Long, Tuần Châu, Ao Tiên, mạng lưới cơ sở lưu trú, nghỉ dưỡng quy mô lớn, khu liên hợp thể thao với nhà thi đấu đa năng 5.000 chỗ, SVĐ Cẩm Phả đạt chuẩn quốc gia…
Hạ tầng đồng bộ giúp du khách dễ dàng tiếp cận các không gian thể thao độc đáo từ trung tâm đô thị đến các vùng miền khác của thành phố.
Nhờ đó, trong những năm gần đây Quảng Ninh liên tục được lựa chọn là điểm đến của các giải đấu và sự kiện thể thao quy mô lớn, thu hút đông đảo vận động viên và du khách. Đơn cử như năm 2021, địa phương đã tổ chức thành công 7 môn thi đấu tại SEA Games 31, để lại nhiều ấn tượng đẹp đối với vận động viên và bạn bè quốc tế.
Năm 2022, Quảng Ninh tiếp tục đăng cai lễ khai mạc, bế mạc và tổ chức hơn 20 môn thi trong tổng số hơn 40 môn của Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ IX. Nối tiếp đó là Giải đua thuyền buồm Clipper Race, Cuộc thi sáng tạo Robot châu Á - Thái Bình Dương ABU Robocon 2024; giải Taekwondo Cảnh sát châu Á mở rộng. Năm 2025 vừa qua là Hội thao Vietjet, Giải pickleball Doanh nhân trẻ Việt Nam toàn quốc lần thứ nhất...
Những sự kiện này đã khẳng định năng lực tổ chức và vị thế của Quảng Ninh trên bản đồ thể thao Việt Nam.
2 năm vừa qua, Quảng Ninh đã tổ chức hàng trăm sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch sôi động và quy mô lớn, như: Carnaval Hạ Long, đại nhạc hội Skywave, Hoa hậu Biển Việt Nam toàn cầu, Hoa hậu thế giới và hàng loạt concert nhân các dịp kỷ niệm, sự kiện lớn, Chương trình Yên Tử - Sắc thu thiền định, Lễ hội Trăng rằm và trình diễn ánh sáng nghệ thuật bên vịnh di sản, Hội chợ OCOP khu vực Đông Bắc - Quảng Ninh, Giải Vô địch đấu kiếm U23 quốc gia, Giải Khiêu vũ thể thao Quảng Ninh mở rộng... đã tạo sức hút mạnh mẽ, khẳng định vị thế điểm đến trải nghiệm của Quảng Ninh.
Cùng với đó là các sự kiện thể thao thường niên, tạo thành thương hiệu Quảng Ninh, như: Ngày Quốc tế Yoga, Halong Bay Heritage Marathon, Giải thể thao 2 môn phối hợp bơi - chạy, Giải Aqua Warriors Halong Bay, Giải Aqua Warriors Vân Đồn, Giải chạy đồng hành Amata Run - Con đường di sản Bạch Đằng, Yên Tử Ultra Trail, Yên Tử Heritage... thu hút hàng vạn người tham gia, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch thể thao trên địa bàn.
Giàu có về tiềm năng, thực tế đã có sự phát triển tương đối rộng rãi, nhưng qua đánh giá thì du lịch thể thao của Quảng Ninh vẫn còn không ít hạn chế. Đó là vai trò kết nối giữa du lịch và thể thao còn rời rạc, chưa liền mạch để nâng cao, cũng như phát huy tối đa các điều kiện sẵn có từ du lịch hỗ trợ thúc đẩy các hoạt động thể thao và ngược lại. Đội ngũ điều hành sự kiện, huấn luyện viên, hướng dẫn viên chuyên về thể thao mạo hiểm và dịch vụ hỗ trợ du lịch thể thao còn thiếu chuyên môn sâu.
Quảng Ninh cũng còn thiếu những sản phẩm du lịch thể thao có thương hiệu; còn hạn chế về sản phẩm mới, năng lực doanh nghiệp, quảng bá và chuyển đổi số… Vì vậy, đòi hỏi sự phối hợp tích cực hơn nữa giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng để tạo sức đột phá cho du lịch thể thao tiếp tục phát triển trong thời gian tới.
