Những con phố ngập sắc hoa vạn thọ, ánh nến lung linh và các cuộc diễu hành rực rỡ đang tạo nên không khí đặc biệt tại Mexico trong dịp Ngày của người chết (Day of the Dead), lễ hội truyền thống tưởng nhớ những người thân đã khuất. Tuy nhiên, sức hút ngày càng lớn đối với du khách quốc tế cũng đặt ra những thách thức trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa và không gian tổ chức lễ hội.
Lễ hội bắt nguồn từ những tín ngưỡng gắn với hoạt động nông nghiệp của người dân Mexico thời kỳ trước khi bị người Tây Ban Nha xâm lược. Sau cuộc chinh phục của người Tây Ban Nha năm 1521, các truyền thống Công giáo dần được kết hợp vào phong tục này. Dù không xác định được chính xác thời điểm ra đời, Ngày của người chết đã trở thành một nét văn hóa đặc trưng, được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Các hoạt động kỷ niệm bắt đầu từ tháng 10 và cao điểm vào ngày 1 và 2/11. Theo quan niệm truyền thống, đây là thời điểm linh hồn những người thân đã khuất trở về trần thế để đoàn tụ với gia đình.
Trong dịp này, đường phố, cửa hàng và các khu chợ được trang hoàng bằng sắc cam rực rỡ của hoa vạn thọ Mexico, còn gọi là cempasúchil. Người dân tin rằng màu sắc của loài hoa này sẽ soi đường cho linh hồn người đã khuất trở về. Các gia đình cũng dựng bàn thờ tại nhà, đặt ảnh người thân, thức ăn, đồ uống và rượu mezcal để tưởng nhớ những người đã mất. Các tiệm bánh bày bán món pan de muerto, hay còn gọi là "bánh của người chết", một loại bánh truyền thống gắn liền với dịp lễ này.
Tại thủ đô Mexico City, những cuộc diễu hành quy mô lớn dọc theo đại lộ chính thu hút đông đảo người dân và du khách. Những gương mặt được trang điểm thành bộ xương Catrina cùng các xe mô hình trang trí rực rỡ trở thành hình ảnh quen thuộc trong lễ hội.
Tuy nhiên, sức hút ngày càng lớn của lễ hội cũng kéo theo những tranh luận và áp lực đối với các địa phương. Tại thủ đô Mexico City, một số người dân không đồng tình với cuộc diễu hành có các xe mô hình trang trí hình Catrina, bởi hoạt động này vốn được sáng tạo cho bộ phim James Bond "Spectre" năm 2015, chứ không phải một phần của truyền thống lâu đời.
Trong khi đó, lượng khách du lịch tăng mạnh tại các địa phương như Oaxaca và Michoacan đang gây áp lực lên những không gian tổ chức lễ hội. Tại Janitzio, hòn đảo nhỏ thuộc bang Michoacan, chính quyền địa phương lần đầu tiên đóng cửa nghĩa trang đối với khách du lịch trong dịp lễ năm nay. Quyết định được đưa ra sau khi hội đồng cộng đồng thông báo một số ngôi mộ, thánh giá và các phần tường bao quanh nghĩa trang bị hư hại, sụp đổ do lượng người đổ về quá đông.
Các hoạt động kỷ niệm Ngày của người chết tại đây được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại năm 2008.
