Chính quyền Tổng thống Donald Trump ngày 9/10 áp đặt các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), chỉ vài giờ sau khi bà Navi Pillay, cựu thẩm phán của tòa này, được trao giải Nobel Hòa bình năm 2026 vì những đóng góp cho luật pháp quốc tế.
Thông báo về lệnh trừng phạt, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Tổng thống Trump “sẽ không bao giờ cho phép ICC truy tố người Mỹ”. Ông Rubio cho rằng ICC đã vượt quá thẩm quyền và nhắm vào công dân Mỹ cũng như các đồng minh của Washington. Theo đó, các biện pháp mới sẽ phong tỏa mọi tài sản của ICC trong phạm vi tài phán của Mỹ, đồng thời đặt thời hạn 6 tháng để các cá nhân và doanh nghiệp Mỹ chấm dứt giao dịch với tòa án này.
ICC ngay lập tức bác bỏ quyết định của Washington, gọi đây là cuộc tấn công vào pháp quyền và nền tảng của trật tự pháp lý quốc tế. Chủ tịch ICC Tomoko Akane khẳng định tòa sẽ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập, khách quan, dựa trên luật pháp và chứng cứ, vì các nạn nhân của những tội ác nghiêm trọng.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh bà Navi Pillay, luật gia người Nam Phi, được Ủy ban Nobel Na Uy trao giải Nobel Hòa bình. Bà từng là thẩm phán ICC giai đoạn 2003-2008, cựu Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc và hiện là thẩm phán tại Tòa án Công lý Quốc tế. Ủy ban Nobel ca ngợi bà vì nỗ lực thúc đẩy hòa bình và luật pháp quốc tế.
Ngay sau khi Mỹ công bố lệnh trừng phạt, bà Navi Pillay gọi các biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với các thẩm phán ICC là “gây sốc”. Bà cho rằng việc nhắm vào các thẩm phán và thể chế tư pháp quốc tế là điều đáng lo ngại, nhất là trong bối cảnh luật pháp quốc tế đang chịu sức ép ngày càng lớn.
Trong tuyên bố chung, các nước Canada, Đan Mạch, Đức, Pháp, Italy, Nhật Bản, Hà Lan và Anh bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ đối với các biện pháp trừng phạt của Mỹ.
Tuyên bố nêu rõ: “Chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp để hỗ trợ các hoạt động thiết yếu của tòa án, bảo vệ hệ thống quốc tế dựa trên luật lệ và thúc đẩy việc quy trách nhiệm.
ICC có trụ sở tại La Hay, Hà Lan, là tòa án thường trực xét xử các cá nhân bị cáo buộc phạm những tội ác nghiêm trọng nhất theo luật quốc tế. Mỹ không phải là thành viên của ICC và lâu nay phản đối việc tòa có thể điều tra công dân Mỹ hoặc công dân các đồng minh của Mỹ nếu không có sự đồng ý của Washington.
