Ở Quảng Ninh, hình ảnh vùng mỏ, người thợ mỏ và những tầng than sâu trong lòng đất đã trở thành một phần không thể tách rời. Quá trình xây dựng và phát triển 90 năm qua, ngành Than và Quảng Ninh đã cùng nhau trải qua những chặng đường gian khó, nhưng hết sức vẻ vang, tạo nên mối quan hệ gắn bó máu thịt vô cùng khăng khít “tuy hai mà một, tuy một mà hai”.
Có thể nói, lịch sử của ngành Than cũng chính là một phần lịch sử của Quảng Ninh. Mỗi bước trưởng thành của vùng đất này đều in đậm dấu ấn của những người thợ mỏ và mỗi bước phát triển của ngành Than luôn có sự đồng hành, tạo điều kiện của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân Quảng Ninh.
Bức tranh sơn dầu Đình công năm 1936 của họa sĩ Bùi Đình Lan.
Dấu ấn lịch sử nổi bật là vào ngày 12/11/1936, với khẩu hiệu "Kỷ luật và đồng tâm, chúng ta nhất định thắng", hơn 3 vạn thợ mỏ Quảng Ninh đã làm nên cuộc Tổng bãi công lịch sử, mở ra trang sử vẻ vang của giai cấp công nhân Vùng mỏ. Từ ngọn lửa đấu tranh năm ấy, tinh thần "Kỷ luật và đồng tâm" không chỉ được gìn giữ, mà còn trở thành nguồn sức mạnh để những người thợ mỏ cùng quê hương Quảng Ninh vượt qua gian khó, viết tiếp những trang sử vẻ vang sau giải phóng Vùng mỏ, chi viện sức người, sức của cho miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước và thi đua sản xuất thật nhiều than cho Tổ quốc.
Quá trình kiến thiết, mối quan hệ giữa ngành Than và Quảng Ninh có sự gắn kết tự nhiên và bền chặt. Từ những mỏ than đã góp phần hình thành các đô thị, thúc đẩy sự chuyển mình mạnh mẽ của vùng đất này. Nhiều thế hệ người Quảng Ninh cũng đã trưởng thành từ những công trường, hầm lò, nhà máy, phân xưởng của ngành Than. Nghề mỏ trở thành nghề truyền thống của nhiều gia đình; tình yêu Vùng mỏ, niềm tự hào về người thợ mỏ được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Trải qua các giai đoạn phát triển, ngành Than và Quảng Ninh luôn có sự chia sẻ, hỗ trợ lẫn nhau. Ngành Than đóng góp nguồn lực cho phát triển kinh tế, an sinh xã hội. Quảng Ninh quan tâm tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện để các doanh nghiệp ổn định sản xuất, chăm lo đời sống người lao động. Mối quan hệ ấy được vun đắp bằng những việc làm thiết thực, bằng sự thấu hiểu và trách nhiệm chung đối với sự phát triển của Vùng mỏ.
Quảng Ninh hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới mô hình tăng trưởng xanh, hiện đại, bền vững. Du lịch, dịch vụ, công nghiệp chế biến, chế tạo và kinh tế biển ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế địa phương. Ngành Than cũng đứng trước những yêu cầu mới, đó là vừa bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, vừa đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, bảo vệ môi trường và chăm lo tốt hơn đời sống người lao động.
Vì vậy, mối quan hệ gắn bó giữa ngành Than và Quảng Ninh cần được tiếp tục phát huy với tư duy mới, cách làm mới và trách nhiệm lớn hơn. Phát triển ngành Than không thể tách rời quy hoạch tổng thể của thành phố và ngược lại, quá trình chuyển đổi mô hình kinh tế của Quảng Ninh cũng cần tính đến vai trò, đặc thù và những đóng góp của ngành Than.
Sự đồng hành ấy đòi hỏi cả hai bên cùng hướng tới mục tiêu hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, giữa khai thác tài nguyên với gìn giữ cảnh quan, giữa tăng trưởng với nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Đặc biệt, việc ứng dụng KHCN, hiện đại hóa sản xuất, cải thiện điều kiện làm việc và bảo đảm an toàn cho người thợ mỏ phải luôn được đặt ở vị trí hàng đầu.
