Không còn gói gọn trong không gian làng bản, những môn thể thao dân tộc và trò chơi dân gian tại Quảng Ninh đang bước lên những sàn đấu quy mô, chuyên nghiệp hơn. Từ những hội thao sôi nổi, đến các lễ hội vùng cao, sắc màu văn hóa truyền thống đang được tiếp sức, mở ra một hướng đi mới phát triển du lịch từ chính di sản văn hóa phi vật thể.
Tại Quảng Ninh, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) tổ chức thường niên Giải các môn thể thao dân tộc TKV, thu hút đông đảo thợ mỏ là người DTTS tham gia. Khi tiếng còi vang lên, tiếng trống hội giòn giã hòa cùng tiếng hò reo của đông đảo khán giả. Giải các môn thể thao dân tộc TKV không chỉ góp phần phát triển phong trào rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại, mà còn xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết giữa các dân tộc trong ngành Than.
Nếu ở các giải đấu hiện đại, chúng ta thường quen với hình ảnh giày đinh, áo số, thì gần đây người xem lại bị cuốn hút với những tà áo chàm, áo nhóm thêu hoa văn sặc sỡ của các VĐV người Dao, Tày, Sán Chỉ, Sán Dìu. Họ vốn là những công nhân mỏ, những người nông dân, nhưng khi bước vào sân thi đấu, bỗng chốc trở thành những VĐV thực thụ. Tại góc sân đẩy gậy, không ai nhận ra 2 VĐV gồng mình, cơ bắp chắc nịch, đôi chân bám chặt lấy mặt đất để giữ vững chiếc gậy tre sơn đỏ. Ở một góc khác, những trận kéo co đầy kịch tính, nơi chiến thắng không chỉ gọi tên sức mạnh cơ bắp, mà là biểu tượng của tinh thần "Kỷ luật và đồng tâm" của người Vùng mỏ.
Xác định thể thao dân tộc là dòng chảy nuôi dưỡng tâm hồn và bản sắc cộng đồng, Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ gốc. Đó là việc khơi dậy phong trào từ cơ sở khi đưa các môn bắn nỏ, đẩy gậy, tung còn vào danh mục thi đấu chính thức của Đại hội Thể dục thể thao, ngày hội văn hóa thể thao các cấp, các ngành trong tỉnh. Hay như việc "học đường hóa" di sản trò chơi dân gian khi lồng ghép trò chơi dân gian vào các tiết học thể chất, hoạt động ngoại khóa của trường học vùng cao. Đó còn là việc xây dựng lực lượng kế cận, phát hiện, bồi dưỡng các hạt nhân thể thao từ các nghệ nhân, già làng để truyền dạy kỹ thuật chuẩn xác cho thế hệ trẻ.
Chính nhờ việc tạo ra các sân chơi thường niên như thế, ngọn lửa đam mê đã được truyền từ những người đi trước sang thế hệ thanh niên. Thể thao dân tộc không còn là câu chuyện kể của quá khứ, mà đang sống động, thở nhịp thở của thời đại ngay trong dòng chảy đương đại.
Không dừng lại ở ý nghĩa rèn luyện sức khỏe, hay bảo tồn di sản một cách thuần túy, tầm nhìn chiến lược của Quảng Ninh hiện nay là biến các môn thể thao dân tộc và trò chơi dân gian thành một sản phẩm du lịch trải nghiệm khác biệt. Thực tế tại các địa phương miền Đông của tỉnh cho thấy, du khách quốc tế và đô thị có xu hướng dịch chuyển từ xem du lịch sang "chạm" du lịch, chạm vào di sản. Họ sẵn sàng chi trả nhiều hơn để được trực tiếp cầm quả còn ném qua vòng đồng, được thử sức bước đi trên những cây cà kheo chênh vênh, hay hòa mình vào dòng người kéo co trong tiếng trống cổ vũ vang lừng.
Việc xây dựng các show diễn, không gian tương tác thể thao dân tộc tại các bản văn hóa du lịch cộng đồng đang mở ra một hướng đi đem lại lợi ích kép. Đó là vừa giúp đa dạng hóa sản phẩm du lịch của tỉnh, kéo dài thời gian lưu trú của du khách, lại vừa tạo ra sinh kế bền vững cho người dân bản địa. Người dân địa phương có điều kiện giữ đất, giữ văn hóa và sống tốt được bằng chính di sản của cha ông. Khi những nét đẹp mộc mạc, khỏe khoắn ấy của trò chơi dân gian và thể thao dân tộc được nâng tầm thành sản phẩm du lịch, chúng ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào lực đẩy mới cho văn hóa các dân tộc vùng Đông Bắc.
