Sau khi giành quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đảng Dân chủ tuyên bố sẽ tiến hành các cuộc điều tra quy mô lớn nhằm làm rõ những cáo buộc tham nhũng và trục lợi liên quan Tổng thống Donald Trump cùng những người thân cận. Nhà trắng bác bỏ các cáo buộc và cảnh báo đảng Dân chủ không nên sử dụng hoạt động điều tra vì mục đích chính trị.
Các lãnh đạo đảng Dân chủ tại Hạ viện và Thượng viện đang xây dựng kế hoạch điều tra những hoạt động kinh doanh, giao dịch tài chính và quyết định điều hành của chính quyền Tổng thống Trump mà họ cho rằng có dấu hiệu phục vụ lợi ích cá nhân.
Sau chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đảng Dân chủ sẽ có thêm quyền hạn và nguồn lực để tăng cường giám sát chính quyền, trong đó có quyền yêu cầu cung cấp tài liệu và triệu tập nhân chứng phục vụ điều tra.
Tại Hạ viện, lãnh đạo phe Dân chủ Hakeem Jeffries cho biết đảng này sẽ xem xét sự gia tăng tài sản của Tổng thống Trump và gia đình kể từ khi ông trở lại Nhà trắng. Ông cũng không loại trừ khả năng thúc đẩy thủ tục luận tội Tổng thống Trump lần thứ ba.
Các cuộc điều tra dự kiến tập trung vào hoạt động kinh doanh của gia đình ông Trump, những giao dịch tiền điện tử, cách chính quyền xử lý vụ án Jeffrey Epstein và hoạt động của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE).
Một số nghị sĩ Dân chủ cũng đề xuất xem xét các dự án bất động sản, công trình xây dựng tại Nhà trắng và những thỏa thuận khai thác khoáng sản có liên quan gia đình Tổng thống.
Tại Thượng viện, các nghị sĩ Dân chủ muốn mở rộng điều tra sang hoạt động của Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE), một số chương trình bảo hiểm y tế và các doanh nghiệp mà họ cho rằng đã hưởng lợi từ quan hệ với chính quyền.
Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal cáo buộc tình trạng tham nhũng trong chính quyền đã lan rộng ra nhiều lĩnh vực, làm gia tăng chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ.
Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Chuck Schumer khẳng định người dân mong muốn Quốc hội giải quyết tình trạng tham nhũng, đồng thời triển khai các biện pháp thiết thực nhằm giảm bớt gánh nặng kinh tế đối với các hộ gia đình.
Chống tham nhũng là mối quan tâm lớn của cử tri
Theo kết quả khảo sát hơn 100.000 cử tri trên toàn nước Mỹ do AP thực hiện trong cuộc bầu cử ngày 3/11, tham nhũng trong chính quyền và tình trạng dân chủ là những vấn đề khiến nhiều người lo ngại.
Khoảng 40% cử tri coi kinh tế là vấn đề quan trọng nhất của đất nước, trong khi khoảng 30% đặt mối quan tâm hàng đầu vào tình trạng dân chủ.
Đáng chú ý, khoảng một nửa số cử tri cho biết vấn đề tham nhũng trong chính quyền có vai trò quyết định đối với lá phiếu của họ. Phần lớn cử tri thuộc nhóm này ủng hộ ứng cử viên đảng Dân chủ.
Kết quả khảo sát cũng cho thấy cử tri từ 65 tuổi trở lên quan tâm nhiều hơn đến tình trạng dân chủ, trong khi nhóm cử tri trẻ tuổi có xu hướng ưu tiên các vấn đề kinh tế.
Trong chiến dịch tranh cử vừa qua, đảng Dân chủ tập trung chỉ trích những hành vi mà họ cho là xung đột lợi ích và trục lợi trong chính quyền. Đảng này đồng thời cam kết tăng cường giám sát, chống tham nhũng và thúc đẩy quy định cấm các nghị sĩ giao dịch chứng khoán.
Cân bằng giữa điều tra tham nhũng và giải quyết chi phí sinh hoạt
Sau thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Tổng thống Trump có những phát biểu mang tính hòa giải đối với đảng Dân chủ. Ông thừa nhận các ứng cử viên Dân chủ đã tổ chức chiến dịch tranh cử hiệu quả, đồng thời tìm cách tránh nhận trách nhiệm cá nhân về thất bại của đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, quan hệ giữa hai đảng có thể trở nên căng thẳng hơn khi Quốc hội triển khai các cuộc điều tra.
Ngày 4/11, người phát ngôn Nhà trắng Lauren Bis khẳng định Tổng thống Trump sẵn sàng hợp tác với các bên nhằm tiếp tục mang lại những kết quả tích cực cho người lao động Mỹ.
Bà Lauren Bis đồng thời cảnh báo rằng nếu đảng Dân chủ theo đuổi những cuộc điều tra mà Nhà trắng coi là thiếu căn cứ và các chính sách cánh tả cực đoan, đảng này sẽ đi ngược lại lợi ích của người dân Mỹ.
Về phía đảng Dân chủ, ông Schumer khẳng định các nghị sĩ có thể vừa thúc đẩy hoạt động lập pháp nhằm giải quyết những vấn đề cấp thiết, nhất là chi phí sinh hoạt, vừa tiến hành điều tra các cáo buộc tham nhũng.
Trong thư gửi các nghị sĩ Dân chủ để thông báo quyết định tranh cử chức Chủ tịch Hạ viện, lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries tuyên bố Hạ viện sẽ không còn hoạt động như một cơ quan hoàn toàn phụ thuộc vào chính quyền Tổng thống Trump. Ông Jeffries cáo buộc tình trạng tham nhũng trong chính quyền là một trong những nguyên nhân khiến Quốc hội chưa có nhiều biện pháp hiệu quả hỗ trợ người dân. Ông cam kết thúc đẩy các giải pháp ngăn chặn hành vi đẩy giá lên quá mức và đề xuất cấm các nghị sĩ giao dịch chứng khoán.
Tuy nhiên, thách thức lớn đối với đảng Dân chủ là phải làm rõ mối liên hệ giữa những cáo buộc tham nhũng và các vấn đề kinh tế mà cử tri đang quan tâm.
Dự án Liêm chính Quốc hội (Congressional Integrity Project), tổ chức vận động chính sách từng phản đối các cuộc điều tra của đảng Cộng hòa nhằm vào chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden, hiện chuyển sang hỗ trợ các nghị sĩ Dân chủ điều tra những cáo buộc tham nhũng liên quan chính quyền Tổng thống Trump.
Tổ chức này kêu gọi làm rõ những cá nhân và doanh nghiệp có thể đã hưởng lợi từ các quyết định của chính quyền. Theo cố vấn cấp cao Jack Miller, tham nhũng không chỉ làm suy giảm tính liêm chính của bộ máy nhà nước mà còn gây thiệt hại cho người nộp thuế và làm tăng chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ.
Trong nội bộ đảng Dân chủ, một số nghị sĩ cũng kêu gọi thận trọng, tránh biến các cuộc điều tra thành công cụ đối đầu chính trị. Thượng nghị sĩ Peter Welch, đại diện bang Vermont, nhấn mạnh đảng Dân chủ cần củng cố lòng tin của cử tri. Theo ông, dù điều tra là một phần quan trọng trong chương trình nghị sự, Quốc hội không nên biến hoạt động này thành chiến dịch trả đũa chính trị.
“Chúng ta cần hành động thận trọng, cân nhắc kỹ lưỡng và đưa ra những quyết định xác đáng”, ông Welch nhấn mạnh.
