Đảng Dân chủ Mỹ cam kết thúc đẩy năng lượng sạch nhằm giảm chi phí năng lượng cho người dân khi giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện từ tháng 1/2027. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ sử dụng quyền phủ quyết để ngăn chặn những dự luật đi ngược chương trình nghị sự của mình.
Sau chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tuần trước, Đảng Dân chủ dự kiến tiến hành điều tra, tổ chức điều trần về việc chính quyền Tổng thống Donald Trump đảo ngược các chính sách ứng phó biến đổi khí hậu và hủy bỏ nhiều khoản tài trợ cho năng lượng sạch. Đảng này cũng tìm cách khôi phục các chính sách ưu đãi dành cho năng lượng tái tạo.
Thượng nghị sĩ Sheldon Whitehouse, đại diện bang Rhode Island và là nghị sĩ Dân chủ cấp cao nhất tại Ủy ban Môi trường và Công trình công cộng của Thượng viện, cho rằng những động thái của ông Trump nhằm cản trở phát triển năng lượng sạch đã làm tăng chi phí đối với người nộp thuế. Ông khẳng định Đảng Dân chủ sẽ tận dụng mọi cơ hội để giảm chi phí năng lượng cho người tiêu dùng, đồng thời yêu cầu làm rõ trách nhiệm liên quan đến tình trạng tham nhũng nghiêm trọng do các nhà tài trợ của ông Trump trong ngành nhiên liệu hóa thạch gây ra. Tuy nhiên, Đảng Dân chủ cần sự ủng hộ của các nghị sĩ Cộng hòa để thông qua những thay đổi lớn, do không đủ số phiếu vượt quyền phủ quyết của tổng thống. Việc giảm giá năng lượng cũng không dễ dàng, bởi còn phụ thuộc vào giá nhiên liệu, nhu cầu tiêu thụ và chi phí vận hành lưới điện.
Lisa Sachs, Giám đốc Trung tâm Đầu tư bền vững thuộc Đại học Columbia, nhận định chiến thắng bầu cử giúp Đảng Dân chủ gia tăng ảnh hưởng đối với các quyết định chi tiêu. Tuy nhiên, đảng này cần chứng minh những chính sách đề xuất thực sự giúp giảm chi phí và tạo cơ hội phát triển.
Tổng tống Donald Trump tiếp tục ủng hộ nhiên liệu hóa thạch
Sau bầu cử, ông Trump tuyên bố sẽ phủ quyết những dự luật mà ông cho là không phù hợp, nhưng cũng để ngỏ khả năng hợp tác với Đảng Dân chủ. Nhà Trắng khẳng định tổng thống cam kết khai thác các nguồn năng lượng đáng tin cậy, có giá cả phải chăng và an toàn nhằm giảm giá điện, củng cố lưới điện và bảo đảm an ninh quốc gia.
Trong khi đó, cuộc chiến với Iran cùng các chính sách của chính quyền đã góp phần đẩy giá xăng, dầu diesel và điện tăng cao. Chính quyền Trump cũng hủy bỏ nhiều dự án, khoản tài trợ năng lượng sạch và làm chậm quá trình cấp phép các dự án thuộc lĩnh vực này.
Ông Trump chủ trương mở rộng khai thác dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và than đá, cho rằng đây là giải pháp giúp Mỹ duy trì giá điện thấp. Mike Sommers, Giám đốc điều hành Viện Dầu khí Mỹ (API), kêu gọi hai đảng hợp tác giảm chi phí năng lượng, trong đó có cải cách quy trình cấp phép các dự án quy mô lớn. Ngược lại, Ife Kilimanjaro, Giám đốc điều hành Mạng lưới Hành động vì Khí hậu Mỹ (USCAN), cho rằng Đảng Dân chủ cần tập trung thúc đẩy các dự luật phát triển năng lượng sạch thay vì ủng hộ đề xuất cải cách trên.
Triển vọng chính sách khí hậu còn hạn chế
Chính quyền Trump đã tái cơ cấu Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), đảo ngược nhiều quy định hạn chế ô nhiễm và thúc đẩy sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Các nghị sĩ Dân chủ dự kiến điều tra những động thái này, phản đối cắt giảm ngân sách EPA và tìm cách sửa đổi Đạo luật Không khí sạch nhằm giảm phát thải carbon.
Tuy nhiên, David Victor, giáo sư tại Đại học California, San Diego, dự báo các chính sách khí hậu và năng lượng cấp liên bang sẽ khó có đột phá do chính quyền và Quốc hội do hai đảng kiểm soát. Hai bên có thể đạt đồng thuận trong một số vấn đề như cải cách thủ tục cấp phép dự án năng lượng. Trong khi đó, Đảng Dân chủ còn phải ưu tiên các vấn đề y tế, chi phí sinh hoạt, thuế quan và cuộc chiến với Iran. Hạ nghị sĩ Frank Pallone, người được kỳ vọng giữ chức Chủ tịch Ủy ban Năng lượng và Thương mại Hạ viện, cho rằng đảng cần tập trung vào khả năng chi trả, bảo vệ người tiêu dùng, môi trường và năng lượng sạch.
Các bang thúc đẩy phát triển năng lượng sạch
Trong khi triển vọng thúc đẩy chính sách ở cấp liên bang còn hạn chế, các bang có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng. Đảng Dân chủ đã giành chiến thắng trong các cuộc đua thống đốc tại một số bang vốn lâu nay do Đảng Cộng hòa kiểm soát, trong đó có Texas và Georgia.
Leah Stokes, nhà khoa học tại Đại học California, Santa Barbara, nhận định kết quả này có thể tạo điều kiện để các bang đẩy mạnh chính sách ứng phó biến đổi khí hậu trong năm tới. Bà cũng cho rằng khả năng gia hạn các khoản tín dụng thuế dành cho năng lượng sạch ở cấp liên bang vẫn được duy trì nhờ sự ủng hộ của một số nghị sĩ Cộng hòa.
Jay Inslee, cựu Thống đốc bang Washington, dự báo các bang do Đảng Dân chủ lãnh đạo sẽ đẩy mạnh phát triển năng lượng sạch, đặc biệt tại những nơi đảng này kiểm soát cả chính quyền và cơ quan lập pháp. Theo ông, các bang có thể góp phần giúp Mỹ khôi phục vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực này, bất chấp những trở ngại từ chính quyền liên bang.
