OCOP đánh thức tiềm năng kinh tế nông thôn

Từ những sản vật vốn chỉ được biết đến trong phạm vi địa phương, chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP) đang góp phần đánh thức tiềm năng kinh tế nông thôn Quảng Ninh. Không chỉ nâng chất lượng, xây dựng thương hiệu, OCOP còn tạo động lực để người dân đổi mới tư duy sản xuất, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị nông sản quê hương.

Năm 2013, Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai Chương trình OCOP. Sau hơn một thập kỷ, từ chỗ tập trung chuẩn hóa sản phẩm, chương trình ngày càng đi vào chiều sâu, gắn sản xuất với xây dựng thương hiệu, phát triển vùng nguyên liệu và thị trường.

Đến nay, Quảng Ninh đã có 437 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, gồm 16 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia, 95 sản phẩm 4 sao và 326 sản phẩm 3 sao. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, có thêm 8 sản phẩm đạt 5 sao quốc gia.

Tại vùng chè Đường Hoa, chương trình OCOP đang mở thêm hướng đi cho sản vật địa phương. Từ nghề chè được nghệ nhân Hà Ngọc Quỳnh gây dựng từ những năm 1990, thế hệ thứ hai là chị Phạm Thị Thanh Hương tiếp tục phát triển thương hiệu Trà Việt Tú theo hướng chuyên sâu, sáng tạo. Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Thương mại Việt Tú Phạm Thị Thanh Hương, cho biết: Doanh nghiệp vừa kế thừa kỹ thuật truyền thống, vừa hoàn thiện quy trình sản xuất, phát triển nhiều dòng trà đặc sản. Đến nay, 6 sản phẩm của Việt Tú đã đạt OCOP 5 sao quốc gia. Với những doanh nghiệp làm nông sản, OCOP có ý nghĩa rất lớn. Bởi đây không chỉ là chứng nhận về chất lượng, mà còn khẳng định nguồn nguyên liệu, xuất xứ và giá trị của sản phẩm gắn với chính vùng đất đã tạo ra nó. Đặc biệt, OCOP 5 sao là sự công nhận ở cấp quốc gia, giúp sản phẩm có thêm nền tảng để xây dựng thương hiệu và vươn ra thị trường quốc tế”.

Từ bệ đỡ OCOP, Quảng Ninh đang hình thành 184 chủ thể sản xuất ngày càng chuyên nghiệp, chú trọng công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng, bao bì và truy xuất nguồn gốc. Hiện 1.352/1.576 sản phẩm nông, lâm, thủy sản chế biến được gắn mã truy xuất, đạt 85,7%; gần 100% sản phẩm OCOP có mã QR. Cùng với đó, khoảng 1.100ha cây trồng an toàn, hơn 322ha đạt VietGAP và 33 mã số vùng trồng trên 800ha đang tạo nền tảng cho các chuỗi sản xuất ổn định, nâng giá trị nông sản và đáp ứng yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe.

Bên cạnh nâng chất lượng, Quảng Ninh đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, đưa OCOP vào hệ thống phân phối, siêu thị, hội chợ và các sàn thương mại điện tử. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã chủ động tìm kiếm đối tác, đổi mới phương thức quảng bá, từng bước đưa sản phẩm vươn xa đến các địa phương khác và hướng tới xuất khẩu.

Sau hơn 10 năm triển khai, từ chương trình OCOP đã tạo việc làm ổn định cho hơn 2.500 lao động nông thôn. Giá trị của chương trình vì thế không chỉ nằm ở những sản phẩm được xếp hạng, mà còn ở khả năng tạo sinh kế, thúc đẩy sản xuất và giữ giá trị kinh tế lại ở khu vực nông thôn.

Bước vào giai đoạn 2026-2030, Quảng Ninh đang chuyển hướng sản xuất nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị nông sản và sức cạnh tranh trên thị trường. Theo ông Nguyễn Khắc Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh, Quảng Ninh sẽ nâng tầm OCOP theo hướng chuẩn hóa, đa giá trị, chuyển đổi số và phát triển bền vững; chú trọng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và tăng cường kiểm soát chất lượng. Đến năm 2030, Quảng Ninh phấn đấu có thêm 180–200 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó khoảng 10 sản phẩm 5 sao. Mục tiêu không chỉ là thêm những sản phẩm được công nhận, mà từng bước đưa OCOP trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, gắn với kinh tế xanh, văn hóa và du lịch.