Ngày 4/11, Tổng thống Israel Isaac Herzog chính thức công nhận kết quả cuộc bầu cử Quốc hội ngày 27/10 và bắt đầu tham vấn các chính đảng nhằm thành lập chính phủ mới, trong bối cảnh Thủ tướng Benjamin Netanyahu cùng các đồng minh mất thế đa số tại Quốc hội.
Trong cuộc bầu cử Quốc hội Israel ngày 27/10, liên minh của Thủ tướng Benjamin Netanyahu mất thế đa số tại Quốc hội (Knesset), trong khi các đảng do người Ả Rập lãnh đạo giành thêm nhiều ghế, đạt kết quả mang tính lịch sử. Tuy nhiên, cả khối ủng hộ ông Netanyahu và khối đồng minh của lãnh đạo phe đối lập Gadi Eisenkot đều không giành đủ số ghế cần thiết để tự thành lập chính phủ.
Sau bầu cử, ông Netanyahu và những người ủng hộ nhiều lần cáo buộc các đảng do người Ả Rập lãnh đạo gian lận, có thể với sự hỗ trợ từ nước ngoài, song không đưa ra bằng chứng xác thực. Ủy ban Bầu cử Israel đã xem xét các cáo buộc và khẳng định không phát hiện sai phạm ảnh hưởng đến kết quả bỏ phiếu.
Do đó, Tổng thống Isaac Herzog chính thức công nhận kết quả bầu cử và khởi động tiến trình tham vấn thành lập chính phủ mới. Ông nhấn mạnh cuộc bầu cử đã kết thúc và các bên cần chấp nhận thực tế.
Ủy ban Bầu cử bác bỏ cáo buộc gian lận
Ngày 4/11, Ủy ban Bầu cử Israel thông báo đã xem xét toàn diện những cáo buộc gian lận của các chính đảng và không phát hiện bằng chứng về bất kỳ sai phạm nào ảnh hưởng đến tính minh bạch hoặc kết quả cuộc bầu cử.
Trong khi đó, Cơ quan An ninh nội địa Israel (Shin Bet), do ông David Zini đứng đầu (một nhân vật thân cận với Thủ tướng Netanyahu) vẫn tiếp tục điều tra những nghi vấn về sự can thiệp của nước ngoài vào cuộc bầu cử.
Tại cuộc họp kín của Ủy ban Bầu cử cùng ngày, Chủ tịch Ủy ban, Thẩm phán Tòa án Tối cao Noam Sohlberg, công bố một đánh giá tình báo của Shin Bet. Theo đó, cơ quan này nghi ngờ việc có một số quốc gia, trong đó có những nước có quan hệ thù địch với Israel, chuyển những khoản tiền lớn vào nước này. Tuy nhiên, Shin Bet chưa cung cấp bằng chứng chứng minh nhận định trên.
Ủy ban Bầu cử nhấn mạnh, dù những nghi vấn can thiệp từ nước ngoài cần tiếp tục điều tra, hiện không có cơ sở để kết luận các hoạt động này, nếu có, đã làm thay đổi kết quả bầu cử. Ông Sohlberg khẳng định những thông tin nêu trên vẫn chỉ ở mức nghi vấn và ngay cả khi có cơ sở xác thực, phạm vi tác động tiềm tàng cũng hạn chế.
Ông đồng thời cảnh báo việc gieo rắc hoài nghi về kết quả bầu cử có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến lòng tin của người dân đối với hệ thống dân chủ, và nhấn mạnh kết quả bầu cử đã có giá trị pháp lý bắt buộc.
Bắt đầu tham vấn thành lập chính phủ liên minh
Cuộc bầu cử Quốc hội Israel ngày 27/10 không mang lại đa số ghế cho liên minh của Thủ tướng Netanyahu cũng như khối các đảng ủng hộ đối thủ chính của ông, lãnh đạo phe đối lập Gadi Eisenkot. Kết quả này đặt ra khả năng hai đối thủ chính trị phải hợp tác thành lập chính phủ liên minh, hoặc ông Eisenkot tìm kiếm sự ủng hộ từ một số đảng do người Ả Rập lãnh đạo.
Tối 4/11, Tổng thống Herzog bắt đầu các cuộc tham vấn với đại diện các chính đảng nhằm xác định nhân vật có khả năng tập hợp đủ sự ủng hộ để thành lập chính phủ. Ba đảng thuộc khối dân tộc chủ nghĩa và tôn giáo ủng hộ ông Netanyahu đã đề xuất trao quyền thành lập chính phủ cho Thủ tướng đương nhiệm. Trong khi đó, một đảng do cựu đồng minh của ông Netanyahu, nay trở thành đối thủ chính trị, lãnh đạo đã đề cử ông Eisenkot.
Theo kế hoạch, ngày 5/11, Tổng thống Herzog tiếp tục gặp đại diện 8 chính đảng khác, trong đó có 2 đảng do người Ả Rập lãnh đạo. Đảng Yashar của ông Eisenkot và đảng Likud của ông Netanyahu sẽ tham gia các cuộc tham vấn cuối cùng.
Sau khi hoàn tất tham vấn, Tổng thống Herzog sẽ lựa chọn nhân vật mà ông đánh giá có khả năng cao nhất để thành lập chính phủ liên minh, nhiều khả năng là ông Netanyahu hoặc ông Eisenkot.
Tổng thống Israel có vài ngày để công bố quyết định, trước khi các chính đảng bước vào quá trình đàm phán liên minh có thể kéo dài nhiều tuần. Nếu cả hai ứng cử viên đều không thể thành lập chính phủ, Israel sẽ phải tổ chức một cuộc bầu cử mới vào đầu năm 2027.
Tranh cãi về đề nghị thẩm vấn các nghị sĩ người Ả Rập
Cùng với tiến trình thành lập chính phủ, cuộc điều tra của Shin Bet về nghi vấn can thiệp bầu cử tiếp tục gây tranh cãi.
Ngày 3/11, Shin Bet đề nghị Tổng chưởng lý Israel cho phép thẩm vấn một số quan chức dân cử, trong đó có ông Mansour Abbas, lãnh đạo đảng Ra’am và nhiều nghị sĩ cấp cao người Ả Rập. Tuy nhiên, Tổng chưởng lý Gali Baharav-Miara bác bỏ đề nghị, khẳng định cơ quan chức năng không thể thẩm vấn công dân hoặc quan chức dân cử khi chưa có bằng chứng đủ sức biện minh cho biện pháp này.
Liên danh các đảng Ả Rập (Joint List) lên án động thái của Shin Bet, cho rằng đây là một phần trong chiến dịch kích động của ông Netanyahu và các đồng minh nhằm phủ nhận tính chính danh của lá phiếu cử tri người Ả Rập. Trong khi đó, Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir, một đồng minh cực hữu của ông Netanyahu, kêu gọi Shin Bet bắt giữ toàn bộ lãnh đạo các đảng chính trị Ả Rập và thẩm vấn họ cho đến khi làm rõ các nghi vấn, dù ông không có thẩm quyền chỉ đạo cơ quan tình báo này.
Tổng thống Herzog khẳng định Shin Bet cần tiếp tục điều tra những nghi vấn can thiệp từ nước ngoài, song cảnh báo không được lợi dụng quá trình này để bôi nhọ cử tri Israel gốc Ả Rập. Ông đồng thời lên án những phát ngôn thô bạo và mang tính phân biệt chủng tộc xuất hiện trong thời gian gần đây.
Diễn biến trên cho thấy Israel đang bước vào giai đoạn đàm phán chính trị phức tạp sau bầu cử, khi các chính đảng phải tìm kiếm thỏa thuận liên minh trong bối cảnh bất đồng sâu sắc về kết quả bỏ phiếu và vai trò của các đảng đại diện cử tri người Ả Rập.
