Thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam thành phố Quảng Ninh, nhiệm kỳ 2025-2030, thời gian qua, Ủy ban MTTQ thành phố từng bước đổi mới phương thức phản biện xã hội theo hướng trọng tâm, trọng điểm, linh hoạt về nội dung và cách thức triển khai. Qua đó, hoạt động phản biện ngày càng đi vào chiều sâu, góp phần để các chủ trương, chính sách được xây dựng sát thực tiễn, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân và tạo sự đồng thuận trong xã hội.
Theo đó, bên cạnh việc gửi dự thảo văn bản đến các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan để lấy ý kiến, năm 2026, Ủy ban MTTQ thành phố tăng cường tổ chức các hội nghị phản biện đối với những dự thảo chính sách lớn do UBND thành phố xây dựng, trình HĐND thành phố ban hành. Nội dung phản biện cũng được mở rộng từ các vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của đoàn viên, hội viên và nhân dân sang những chính sách có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.
Dự thảo Nghị quyết quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục, nội dung và mức hỗ trợ đối với doanh nghiệp thực hiện dự án thiết kế chip bán dẫn và doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng bán dẫn trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh (nay là thành phố Quảng Ninh) là một trong 5 dự thảo nghị quyết được Ủy ban MTTQ thành phố tổ chức phản biện xã hội trong năm 2026. Hội nghị thu hút sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, với nhiều ý kiến trao đổi, phản biện trực tiếp, tập trung vào những vấn đề cốt lõi của dự thảo.
Các đại biểu tập trung góp ý về mức hỗ trợ, chính sách ưu đãi đầu tư; cơ chế tổ chức thực hiện; khả năng thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư và nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực công nghệ số, công nghiệp bán dẫn. Bên cạnh đó là những vấn đề về tính khả thi, hiệu quả, công khai, minh bạch trong tổ chức thực hiện, qua đó góp phần bảo đảm nguồn lực nhà nước được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả, đồng thời tạo động lực thu hút đầu tư và hình thành động lực tăng trưởng mới.
Theo Thạc sĩ Vũ Duy Sơn, Giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Hạ Long, chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp công nghệ số và công nghiệp bán dẫn có ý nghĩa quan trọng trong thực hiện mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương. Việc tổ chức hội nghị phản biện xã hội tạo diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học trao đổi thẳng thắn, đưa những vấn đề từ nghiên cứu và thực tiễn vào quá trình xây dựng chính sách; đồng thời giúp cơ quan chủ trì soạn thảo có thêm cơ sở để nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện dự thảo nghị quyết.
Từ khi Quyết định số 217-QĐ/TW của Bộ Chính trị về Quy chế giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội được ban hành năm 2013, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Quảng Ninh đã tổ chức phản biện đối với hơn 180 dự thảo văn bản. Nếu trước đây, việc phản biện chủ yếu được thực hiện thông qua hình thức gửi dự thảo để lấy ý kiến, những năm gần đây, phương thức này từng bước được đổi mới theo hướng tổ chức hội nghị đối với những chính sách lớn, có phạm vi tác động rộng và liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân cũng như định hướng phát triển của địa phương.
Nhiều nội dung quan trọng đã được đưa ra phản biện như chính sách hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo; giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU); chính sách trợ giúp xã hội, chuẩn nghèo đa chiều; phát triển lâm nghiệp bền vững; chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở; chính sách dân số và quy định về khu vực không được phép chăn nuôi...
Qua thực tiễn triển khai cho thấy, việc lựa chọn đúng nội dung và đổi mới phương thức phản biện đã giúp MTTQ thành phố phát huy tốt hơn vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; đồng thời cung cấp thêm một kênh thông tin thực tiễn để cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, hoàn thiện chủ trương, chính sách trước khi ban hành.
Trước khi tổ chức hội nghị phản biện xã hội, Ủy ban MTTQ thành phố đều tiến hành khảo sát nắm tình hình, lấy ý kiến tham gia của các đối tượng liên quan, nhất là các đối tượng trực tiếp thụ hưởng, chịu tác động của chính sách; lựa chọn, đặt bài tham luận chuyên sâu của các chuyên gia, người có kinh nghiệm đối với lĩnh vực liên quan đến dự thảo phản biện xã hội. Đồng thời, xác định các ý kiến tham gia của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, địa phương và các tham luận tại Hội nghị là nguồn cứ liệu quan trọng phục vụ cho việc nghiên cứu, đối chiếu để đưa ra ý kiến, xây dựng Văn bản phản biện xã hội của Ủy ban MTTQ thành phố.
Sau khi nhận được văn bản phản biện xã hội của Ủy ban MTTQ thành phố, UBND thành phố đều chỉ đạo cơ quan chủ trì tham mưu soạn thảo văn bản nghiêm túc nghiên cứu tiếp thu ý kiến phản biện xã hội và có văn bản phúc đáp tiếp thu, giải trình ý kiến phản biện của Ủy ban MTTQ thành phố theo đúng quy định.
Hiện nay, Quảng Ninh đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về quản trị địa phương, do vậy, việc phát huy vai trò của MTTQ đối với hoạt động phản biện xã hội được đặt ra ở mức cao hơn. Để đưa hoạt động phản biện xã hội ngày càng đi vào chiều sâu, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, Ủy ban MTTQ thành phố xác định cần tiếp tục lựa chọn nội dung đúng, trúng, giải quyết các bài toán theo yêu cầu thực tiễn của thành phố, địa phương; cách thức, phương pháp triển khai tổ chức phản biện xã hội phải phù hợp, linh hoạt; tiếp tục phát huy vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong tham gia hoạt động phản biện xã hội; việc xây dựng văn bản kiến nghị đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu tiếp thu, giải trình phải cụ thể, rõ ràng, mang tính xây dựng, khách quan, khoa học; đồng thời, phải xác định rõ thời gian yêu cầu và thực hiện nghiêm túc việc đôn đốc cơ quan soạn thảo có văn bản trả lời về việc tiếp thu ý kiến phản biện của MTTQ.
