Trong xu thế hội nhập quốc tế, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) không ngừng mở rộng hợp tác với các đối tác nước ngoài, đẩy mạnh trao đổi kinh nghiệm, tiếp nhận và ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực khai thác mỏ. Qua đó, từng bước nâng cao năng lực quản lý, đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa, góp phần nâng cao năng suất, bảo đảm an toàn và phát triển bền vững.
Từng bước làm chủ công nghệ tiên tiến
Công ty CP Than Hà Lầm - Vinacomin là một trong những đơn vị tiêu biểu của TKV trong quá trình đổi mới, ứng dụng và làm chủ công nghệ khai thác than hầm lò hiện đại. Trải qua hơn 66 năm xây dựng và phát triển, từ một mỏ than với nhiều công đoạn sản xuất thủ công, Than Hà Lầm đã vươn lên trở thành một trong những đơn vị khai thác than hầm lò quy mô lớn của TKV. Kết quả đó gắn liền với quá trình chủ động tiếp cận, ứng dụng công nghệ tiên tiến, đầu tư các dây chuyền cơ giới hóa đồng bộ, nâng cao năng suất lao động, bảo đảm an toàn và cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động.
Giai đoạn 1996-1999, Công ty từng bước đưa các thiết bị, công nghệ khai thác mới vào sản xuất như búa khoan khí nén Kawasaki của Nhật Bản, máy cào vơ P30, máy xúc gầu ngược và các thiết bị khai thác lộ thiên hiện đại. Giai đoạn 2000-2007, Công ty tiếp tục ứng dụng giá thủy lực di động XDY, cột chống thủy lực của Ukraine, Trung Quốc thay thế dần công nghệ chống giữ bằng gỗ; đầu tư thiết bị đào lò của Nga, Ba Lan, Trung Quốc, góp phần nâng cao năng suất và mức độ an toàn trong sản xuất. Bước ngoặt quan trọng là Dự án đầu tư khai thác phần dưới mức -50, khởi công năm 2009, với hệ thống ba giếng đứng xuống mức -300, có độ sâu lớn nhất Việt Nam tại thời điểm đó. Dự án có công suất thiết kế 2,4 triệu tấn than/năm, tạo nền tảng để Công ty phát triển khai thác hầm lò theo hướng tập trung, hiện đại.
Từ năm 2014, Công ty tập trung đầu tư các dây chuyền cơ giới hóa đồng bộ và hệ thống thiết bị phục vụ sản xuất. Tháng 5/2015, lò chợ cơ giới hóa đồng bộ công suất 600.000 tấn/năm chính thức ra than; tháng 11/2016 tiếp tục đưa vào hoạt động lò chợ cơ giới hóa đồng bộ công suất 1,2 triệu tấn/năm. Với hệ thống giàn chống tự hành, máy khấu than, máng cào và băng tải vận hành đồng bộ, nhiều công đoạn lao động nặng nhọc được thay thế bằng máy móc, năng suất lao động tăng cao, điều kiện làm việc của người lao động được cải thiện. Từ năm 2017, dự án đi vào hoạt động ổn định, đạt công suất thiết kế mỏ 2,4 triệu tấn than nguyên khai; sản lượng than lò chợ cơ giới hóa đồng bộ hằng năm chiếm từ 50-60% tổng sản lượng than nguyên khai hầm lò.
Cùng với cơ giới hóa khai thác, Than Hà Lầm đẩy mạnh ứng dụng thiết bị hiện đại trong đào lò, vận tải và phục vụ sản xuất như máy đào lò Combai AM-50Z, máy đào lò hạng nhẹ EBH-45, xe khoan CMJ, hệ thống băng tải vận chuyển than, tời chở người dạng ngồi và monoray diesel vận chuyển người, vật tư, thiết bị trong hầm lò. Công ty từng bước triển khai tự động hóa, ứng dụng công nghệ thông tin, hệ thống giám sát khai trường, hệ thống giám sát khí mỏ và điều hành sản xuất tập trung, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm soát an toàn và tiết giảm chi phí sản xuất.
Công ty cũng luôn chú trọng hợp tác quốc tế, trao đổi kinh nghiệm, đào tạo nguồn nhân lực để tiếp nhận và làm chủ công nghệ. Thông qua các chương trình hợp tác, học tập và tiếp cận kỹ thuật khai thác tiên tiến, đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân kỹ thuật từng bước nâng cao trình độ, chủ động vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa, lắp đặt và chuyển diện các lò chợ cơ giới hóa.
Bên cạnh Than Hà Lầm, nhiều đơn vị khác trong TKV cũng đã và đang tích cực đẩy mạnh hợp tác quốc tế, từng bước tiếp cận, ứng dụng các công nghệ tiên tiến vào sản xuất. Như tại Công ty Than Mạo Khê, dự án khai thác hầm lò dưới mức -150 đang được triển khai với sự tham gia của đối tác Trung Quốc trong thi công và chuyển giao công nghệ. Trong điều kiện địa chất phức tạp, yêu cầu kỹ thuật cao, việc hợp tác với đối tác nước ngoài góp phần giúp đơn vị tiếp cận công nghệ khai thác tiên tiến, nâng cao năng lực thi công và bảo đảm an toàn trong quá trình khai thác xuống sâu. Dự án này được Công ty Than Mạo Khê khởi công cuối năm 2014, có tổng giá trị đầu tư 5.868 tỷ đồng, công suất thiết kế 2 triệu tấn/năm, bao gồm 18 vỉa than có trữ lượng địa chất khoảng 75 triệu tấn, trữ lượng công nghiệp trên 59 triệu tấn.
Ông Nguyễn Đăng Hùng, Trưởng Phòng Nghiệp vụ Tổng hợp - Ban Quản lý dự án, Công ty Than Mạo Khê, cho biết: Trong quá trình triển khai, các chuyên gia Trung Quốc tham gia 3 gói thầu lớn, gồm các gói thi công xây dựng thân giếng đứng chính, phụ; các đường lò tiếp giáp, sân ga mức -230, -315, -400m; cung cấp lắp đặt hệ thống cốt giếng, đường ống, đường cáp kỹ thuật của giếng đứng chính, phụ; cung cấp, xây dựng và lắp đặt tháp giếng chính, giếng phụ, hệ thống trục tải và thiết bị điều khiển, thông tin liên lạc. Song song là quá trình đào tạo, chuyển giao cho đội ngũ kỹ sư Than Mạo Khê.
Chủ động hội nhập và phát triển bền vững
TKV đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành Tập đoàn kinh tế mạnh, hoạt động đa ngành trong lĩnh vực công nghiệp năng lượng, khoáng sản gắn với chuyển đổi số, xanh hóa hoạt động sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, TKV xác định hợp tác chiến lược với các đối tác trong và ngoài nước là giải pháp then chốt. Không chỉ tập trung vào thương mại than, TKV đang mở rộng hợp tác ở nhiều lĩnh vực: chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, cung ứng thiết bị và khai thác các lĩnh vực tiềm năng như alumin, đất hiếm...
Theo đó, TKV đang tích cực mở rộng quan hệ đối tác quốc tế, đặc biệt với các thị trường truyền thống như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, các quốc gia Đông Nam Á… nhằm duy trì nguồn cung than ổn định, chất lượng và gắn với trách nhiệm phát triển bền vững. Trong lộ trình hiện đại hóa sản xuất theo hướng cơ giới hóa, tự động hóa và tin học hóa TKV đang đẩy mạnh hợp tác công nghệ với các đối tác hàng đầu thế giới. Từ đầu năm 2025 đến nay, Tập đoàn đã ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác thiết bị, công nghệ với các doanh nghiệp quốc tế.
Tiêu biểu như, giữa tháng 5/2025, TKV đã ký kết hợp tác với doanh nghiệp thành phố Thái An và huyện Sơn Đông (Trung Quốc), tập trung vào cung ứng thiết bị mỏ tiên tiến, hỗ trợ hiện đại hóa dây chuyền khai thác, nâng cao hiệu quả và an toàn trong sản xuất. Trước đó, tháng 2 và tháng 3/2025, TKV còn ký hợp tác thỏa thuận với JOGMEC (Nhật Bản) và Tập đoàn KC (Hàn Quốc) mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ khai thác than hiện đại; đồng thời, hợp tác với Trường Đại học Mỏ - Địa chất giai đoạn 2025-2030, giúp nâng cao năng lực nội sinh trong đào tạo và nghiên cứu. Các đối tác quốc tế đều đánh giá cao vai trò của TKV trong chuỗi cung ứng năng lượng khu vực, đồng thời thể hiện mong muốn duy trì hợp tác lâu dài, sâu rộng hơn trong tương lai.
TKV cũng có mối quan hệ tốt đẹp với các cơ quan đại diện thương mại của nhiều nước có thế mạnh trong lĩnh vực năng lượng, khai khoáng nhằm tạo điều kiện cho việc kết nối cũng như tìm kiếm cơ hội hợp tác giữa TKV và doanh nghiệp các nước. Có thể kể đến một số chương trình/dự án hợp tác tiêu biểu như: Dự án hợp tác với Tổ chức Phát triển năng lượng mới Nhật Bản (NEDO); hợp tác với Hiệp hội Nghiên cứu Mỏ và Môi trường Đức (RAME), Viện Nghiên cứu Môi trường và Sinh thái thuộc Trường Đại học Bochum - Đức (EE+E) để đào tạo nâng cao năng lực quản lý môi trường; ổn định và phủ xanh bãi thải, phương pháp quy hoạch sử dụng đất sau khai thác mỏ thân thiện với môi trường và giải pháp tuần hoàn và tái sử dụng nước từ hoạt động khai thác mỏ...
Đến nay, TKV đã hợp tác với hầu hết các nước trên thế giới có thế mạnh trong lĩnh vực khai khoáng và năng lượng, xây dựng được mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với các đơn vị, tổ chức uy tín trên thế giới nhằm chủ động tham gia vào các hội nghị, hội thảo và các diễn đàn chuyên ngành than - khoáng sản có uy tín trên thế giới. Bên cạnh đó, thiết lập được các kênh cập nhật thông tin, diễn biến thị trường khai khoáng trên thế giới, phục vụ hữu ích cho công tác chỉ đạo, điều hành sản xuất của Tập đoàn, đồng thời là cơ hội để Tập đoàn trao đổi, tìm kiếm và kêu gọi các đối tác nước ngoài hợp tác đầu tư với TKV.
Mở rộng hợp tác chiến lược với các đối tác uy tín nước ngoài được TKV xác định là chìa khóa quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn tới. Việc tăng cường đối thoại và xây dựng quan hệ tin cậy với các bạn hàng quốc tế sẽ giúp TKV đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm than. Từ đó, góp phần khẳng định vị thế doanh nghiệp năng lượng lớn của Việt Nam trên bản đồ năng lượng toàn cầu.
