Hướng tới mục tiêu trở thành tập đoàn công nghiệp - năng lượng - vật liệu hiện đại, giữ vai trò nòng cốt trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đang đẩy mạnh tái cơ cấu, tinh gọn tổ chức, tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực cốt lõi.
Tái cơ cấu doanh nghiệp là một trong những nhiệm vụ được TKV triển khai xuyên suốt nhiều năm qua, gắn với yêu cầu đổi mới mô hình quản trị, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Tại TP Quảng Ninh, quá trình tái cơ cấu của TKV đã ghi nhận nhiều dấu mốc quan trọng. Giai đoạn 2015-2020, Tập đoàn thực hiện sáp nhập một loạt đơn vị. Tiếp đó, năm 2024, Công ty CP Than Đèo Nai và Công ty CP Than Cọc Sáu được hợp nhất thành Công ty CP Than Đèo Nai - Cọc Sáu. Việc sắp xếp, sáp nhập, hợp nhất các đơn vị có cùng ngành nghề, địa bàn hoạt động đã góp phần tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối quản lý, tập trung nguồn lực, thống nhất tổ chức khai thác, vận tải và sử dụng hiệu quả hệ thống hạ tầng, thiết bị, qua đó nâng cao năng suất, hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Trong lộ trình đẩy mạnh tái cơ cấu, từ ngày 1/10/2026, TKV tiếp tục triển khai chủ trương sáp nhập Công ty Chế biến than Quảng Ninh vào Công ty Tuyển than Hòn Gai - Vinacomin. Đây là bước cụ thể hóa định hướng tinh gọn tổ chức, tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả hoạt động trong lĩnh vực chế biến, sàng tuyển và tiêu thụ than. Để chuẩn bị tiếp nhận, Công ty Tuyển than Hòn Gai đã thành lập Hội đồng tiếp nhận cùng 6 tổ công tác, tập trung rà soát các nội dung liên quan đến tổ chức bộ máy, lao động, tài sản và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc tổ chức lại bộ máy và bố trí nhân lực được thực hiện theo hướng sử dụng hiệu quả nguồn lao động hiện có, bảo đảm hoạt động sản xuất không bị gián đoạn trong quá trình chuyển đổi.
Song song với sắp xếp tổ chức, TKV đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa và ứng dụng công nghệ trong sản xuất. Giai đoạn 2015-2025, tỷ trọng cơ giới hóa khai thác than hầm lò tăng từ 3% lên 16%. Cơ cấu sản phẩm từng bước chuyển dịch theo hướng nâng cao giá trị chế biến, phát triển các chuỗi sản phẩm khoáng sản. Công tác bảo vệ môi trường cũng có nhiều chuyển biến, với 100% nước thải mỏ được xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả ra môi trường. Quá trình tái cơ cấu cũng giúp TKV tinh gọn lực lượng lao động, nâng cao hiệu quả sử dụng nhân lực. Năm 2014, toàn Tập đoàn có khoảng 122.000 công nhân, lao động; đến hết năm 2025 còn hơn 90.000 người, giảm hơn 32.000 người. Kết quả này gắn với việc tổ chức lại sản xuất, bố trí lao động hợp lý, đổi mới công nghệ và phương thức quản trị, từng bước nâng cao năng suất lao động.
Trên nền tảng những kết quả đạt được, TKV đang tiếp tục xây dựng Chiến lược phát triển và Đề án cơ cấu lại Tập đoàn giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Mục tiêu là hình thành tập đoàn công nghiệp - năng lượng - vật liệu hiện đại, giữ vai trò nòng cốt trong ngành công nghiệp khai khoáng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Định hướng này cũng phù hợp với yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về tiếp tục đổi mới mô hình phát triển, phương thức quản trị, cơ cấu ngành nghề và nâng cao năng lực cạnh tranh của TKV. Trong đó, Tập đoàn cần khẩn trương hoàn thiện Đề án cơ cấu lại giai đoạn 2026-2030 theo hướng thực chất, có trọng tâm; rà soát từng lĩnh vực, đơn vị, dự án để xác định phương án nắm giữ vốn, củng cố, hợp nhất, hợp tác hoặc thoái vốn phù hợp, tập trung nguồn lực nhà nước vào các lĩnh vực cốt lõi và những dự án trọng điểm có hiệu quả, sức lan tỏa.
Theo định hướng cơ cấu lại giai đoạn 2026-2030, trong lĩnh vực công nghiệp than, TKV tiếp tục duy trì các đơn vị sản xuất than theo mô hình hiện nay, đồng thời rà soát, sắp xếp các doanh nghiệp trong chuỗi chế biến, kho vận và tiêu thụ nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp, bảo đảm hoạt động ổn định, đồng bộ.
Đối với lĩnh vực cơ khí, TKV định hướng thoái vốn, hợp nhất và tăng vốn để hình thành từ 1-2 doanh nghiệp cơ khí quy mô lớn do Tập đoàn nắm giữ cổ phần chi phối. Các đơn vị địa chất, thăm dò tiếp tục được cơ cấu lại theo hướng nâng cao năng lực chuyên môn, trong đó dự kiến hợp nhất Công ty CP Địa chất mỏ và Công ty CP Địa chất Việt Bắc. Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hỗ trợ như cấp cứu mỏ, môi trường, giám định, vật tư, vận chuyển công nhân và hoa tiêu hàng hải cũng được rà soát, sắp xếp phù hợp với yêu cầu đổi mới quản trị.
Đồng chí Vũ Anh Tuấn, Tổng Giám đốc TKV, cho biết: "Trong giai đoạn phát triển mới, Tập đoàn xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quản trị hiện đại là động lực nâng cao năng suất, hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Theo đó, tái cơ cấu không chỉ là tinh gọn tổ chức mà còn gắn với đổi mới công nghệ, tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực cốt lõi, nâng cao giá trị gia tăng và thúc đẩy chuyển đổi xanh".
Tại Quảng Ninh, địa bàn trọng điểm của ngành Than, quá trình tái cơ cấu góp phần nâng cao hiệu quả khai thác, chế biến, tiêu thụ than, sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo đảm việc làm cho người lao động. Đây cũng là nền tảng để TKV thực hiện mục tiêu phát triển thành tập đoàn công nghiệp - năng lượng - vật liệu hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh, giữ vững vai trò nòng cốt trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
